۱. معنی در فارسی
ترجمهٔ تحت اللفظی:
�فاطمه آن قدر قشنگ بود که تازه توتولی هم درآورد!�
اما معنای کنایی آن:
انگار یک عیب بزرگ هم به عیب های قبلی اضافه شد.
مشکل روی مشکل آمد.
... [مشاهده متن کامل]
بدتر از این هم شد.
درست وقتی فکر می کردی اوضاع به اندازهٔ کافی بد است، یک گرفتاری تازه هم پیدا شد.
این اصطلاح با لحنی طنزآمیز و نیش دار به کار می رود.
۲. کاربرد در گویش دهکردی
این ضرب المثل را دربارهٔ کسی می گویند که:
رفتار یا وضع خوبی ندارد،
و ناگهان یک نقص یا دردسر تازه هم به مشکلاتش اضافه می شود.
همچنین برای موقعیت ها نیز به کار می رود؛ یعنی وقتی یک وضعیت نامطلوب، از آنچه هست هم بدتر می شود.
۳. معنی واژه های مهم
فاطولی
صورت محاوره ای و محبت آمیز فاطمه در گویش دهکردی.
توتولی ( توتولَک )
نوعی زگیل یا زائدهٔ گوشتی کوچک که بیشتر روی گردن و اطراف آن ظاهر می شود و گاهی روی صورت نیز درمی آید. در فرهنگ محلی، اگر روی صورت باشد، از نظر زیبایی عیب بزرگی به شمار می آید.
۴. ریشه و پیشینه
پایهٔ این ضرب المثل بر طنزِ وارونه ( Irony ) است.
ظاهر جمله انگار می خواهد از زیبایی فاطمه تعریف کند، اما ناگهان می گوید:
�آن قدر قشنگ بود که تازه توتولی هم درآورد!�
یعنی دقیقاً برعکسِ انتظار، به زیبایی او یک عیب آشکار اضافه شده است.
همین تضاد، باعث طنز و ماندگاری این مثل شده است.
۵. جملهٔ نمونه
ماشینش از اول هم خراب بود، حالا موتور هم سوخت؛ فاطولی اَ بس قشنگ بید، توتولی یَم دَر اُوُرد!
خودش آدم بدقولی بود، حالا دروغگو هم از آب درآمد؛ فاطولی اَ بس قشنگ بید، توتولی یَم دَر اُوُرد!
۶. نزدیک ترین معادل های انگلیسی
معادل لفظ به لفظ ندارد، اما از نظر مفهوم:
To make matters worse. . . ⭐ ( دقیق ترین )
As if things weren't bad enough. . . ⭐
Adding insult to injury.
One more problem on top of everything else.
When it rains, it pours. ( اگر منظور پشت سر هم آمدن مشکلات باشد )
بهترین معادل کاربردی: As if things weren't bad enough. . .
۷. اصطلاحات فارسی مرتبط
درد روی درد
قوز بالا قوز ⭐ ( نزدیک ترین معادل )
نمک روی زخم پاشیدن ( در برخی موقعیت ها )
بدتر از این هم شد
مصیبت روی مصیبت
۸. نکتهٔ مردم شناختی
این ضرب المثل نشان می دهد که در فرهنگ عامهٔ دهکرد، ویژگی های ظاهری نیز دستمایهٔ طنز و مثل سازی بوده اند. �توتولی� که در واقع نوعی زگیل یا زائدهٔ گوشتی است، در گذشته اگر روی صورت ظاهر می شد، عیبی آشکار به شمار می رفت. از همین تصور، برای ساختن مثلی استفاده شده که هرگاه عیب یا مشکل تازه ای به وضعیت نامطلوب قبلی اضافه شود، آن را به کار می برند.
۹. نکتهٔ زبانی
در این مثل، چند ویژگی آوایی گویش دهکردی دیده می شود:
اَ = از
بید = بود
یَم = هم
دَر اُوُرد = درآورد
این ویژگی ها از خصوصیات شناخته شدهٔ گویش دهکردی هستند و آهنگ و شیرینی خاصی به این ضرب المثل می دهند. از نظر معنایی، نزدیک ترین معادل فارسی آن �قوز بالا قوز� است، با این تفاوت که مثل دهکردی تصویری طنزآمیزتر و ملموس تر ارائه می دهد.
ترجمهٔ تحت اللفظی:
�فاطمه آن قدر قشنگ بود که تازه توتولی هم درآورد!�
اما معنای کنایی آن:
انگار یک عیب بزرگ هم به عیب های قبلی اضافه شد.
مشکل روی مشکل آمد.
... [مشاهده متن کامل]
بدتر از این هم شد.
درست وقتی فکر می کردی اوضاع به اندازهٔ کافی بد است، یک گرفتاری تازه هم پیدا شد.
این اصطلاح با لحنی طنزآمیز و نیش دار به کار می رود.
۲. کاربرد در گویش دهکردی
این ضرب المثل را دربارهٔ کسی می گویند که:
رفتار یا وضع خوبی ندارد،
و ناگهان یک نقص یا دردسر تازه هم به مشکلاتش اضافه می شود.
همچنین برای موقعیت ها نیز به کار می رود؛ یعنی وقتی یک وضعیت نامطلوب، از آنچه هست هم بدتر می شود.
۳. معنی واژه های مهم
فاطولی
صورت محاوره ای و محبت آمیز فاطمه در گویش دهکردی.
توتولی ( توتولَک )
نوعی زگیل یا زائدهٔ گوشتی کوچک که بیشتر روی گردن و اطراف آن ظاهر می شود و گاهی روی صورت نیز درمی آید. در فرهنگ محلی، اگر روی صورت باشد، از نظر زیبایی عیب بزرگی به شمار می آید.
۴. ریشه و پیشینه
پایهٔ این ضرب المثل بر طنزِ وارونه ( Irony ) است.
ظاهر جمله انگار می خواهد از زیبایی فاطمه تعریف کند، اما ناگهان می گوید:
�آن قدر قشنگ بود که تازه توتولی هم درآورد!�
یعنی دقیقاً برعکسِ انتظار، به زیبایی او یک عیب آشکار اضافه شده است.
همین تضاد، باعث طنز و ماندگاری این مثل شده است.
۵. جملهٔ نمونه
ماشینش از اول هم خراب بود، حالا موتور هم سوخت؛ فاطولی اَ بس قشنگ بید، توتولی یَم دَر اُوُرد!
خودش آدم بدقولی بود، حالا دروغگو هم از آب درآمد؛ فاطولی اَ بس قشنگ بید، توتولی یَم دَر اُوُرد!
۶. نزدیک ترین معادل های انگلیسی
معادل لفظ به لفظ ندارد، اما از نظر مفهوم:
To make matters worse. . . ⭐ ( دقیق ترین )
When it rains, it pours. ( اگر منظور پشت سر هم آمدن مشکلات باشد )
بهترین معادل کاربردی: As if things weren't bad enough. . .
۷. اصطلاحات فارسی مرتبط
درد روی درد
قوز بالا قوز ⭐ ( نزدیک ترین معادل )
نمک روی زخم پاشیدن ( در برخی موقعیت ها )
بدتر از این هم شد
مصیبت روی مصیبت
۸. نکتهٔ مردم شناختی
این ضرب المثل نشان می دهد که در فرهنگ عامهٔ دهکرد، ویژگی های ظاهری نیز دستمایهٔ طنز و مثل سازی بوده اند. �توتولی� که در واقع نوعی زگیل یا زائدهٔ گوشتی است، در گذشته اگر روی صورت ظاهر می شد، عیبی آشکار به شمار می رفت. از همین تصور، برای ساختن مثلی استفاده شده که هرگاه عیب یا مشکل تازه ای به وضعیت نامطلوب قبلی اضافه شود، آن را به کار می برند.
۹. نکتهٔ زبانی
در این مثل، چند ویژگی آوایی گویش دهکردی دیده می شود:
اَ = از
بید = بود
یَم = هم
دَر اُوُرد = درآورد
این ویژگی ها از خصوصیات شناخته شدهٔ گویش دهکردی هستند و آهنگ و شیرینی خاصی به این ضرب المثل می دهند. از نظر معنایی، نزدیک ترین معادل فارسی آن �قوز بالا قوز� است، با این تفاوت که مثل دهکردی تصویری طنزآمیزتر و ملموس تر ارائه می دهد.