حاج علیرضا مقدم مراغه ای ملقب به علی خان فراش باشی به نام به حاجب الدوله، ضیاءالملک و سرانجام اعتمادالسلطنه، از رجال عهد قاجار است. دلیل عمدهٔ شهرت وی حمل نامهٔ قتل امیر کبیر به دستور ناصرالدین شاه قاجار است. او پدر محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، عبدالعلی خان ادیب الملک، پدر بزرگ محمدتقی خان احتساب الملک و جد محسن مقدم و حسن مقدم است.
... [مشاهده متن کامل]
حاج علی خان مراغه ای معروف به حاج علی ناظر فرزند محمدحسین خان مقدم مراغه ای از ده سالگی در دربار محمد میرزا ولیعهد فتحعلی شاه به خدمتگزاری مشغول بود و پس از به سلطنت رسیدن او به تهران آمد و به کارهای حکومتی و درباری پرداخت. خاندان او از سالیان سال قبل به تجارت در خطه آذربایجان اشتغال داشتند. پدرش حسین خان مقدم مراغه ای به خدمت دربار عباس میرزا نایب السلطنه درآمد و با سمت پیشخدمت باشیگری به کار مشغول شد. سپس به تهران آمد و به «دربخانه» شاهی ( عصر فتحعلی شاه قاجار ) راه یافت و با سمت آجودان باشی مخصوص شاه به سفارت فوق العاده گسیل و مأمور دربارهای اروپایی شد. حاج علی، نخست ناظر در خانه مادر محمدشاه بود. پس از مرگ عباس میرزا، به عنوان محرم مادر محمدشاه با او به سفر حج رفت، در بازگشت لقب خانی گرفت. در زمان محمدشاه، بنابر شکایت خدیجه خانم، مادر عباس میرزا ملک آرا، او را تنبیه کردند. از آن وقت با مهدعلیا علیه ملک آرا همدست بود.
مدّتی پس از مرگ محمدشاه، امیرکبیر، حاج علی خان را به مقام فراشباشی گری گماشت و عامل ترقی او گردید، و حتی از محبت در حق وی دریغ نداشت. با این وجود، فراشباشی در حلقه بدخواهان امیر درآمد، با میرزا آقاخان هم پیمان و هم سوگند بود. امیر نیز او را به پلیدی و ناکسی شناخت، چنان که یکی از نوکران خود را به این زبان سرزنش کرد که: «تو را در سلک لوطی گری حاجی علیخان دیدم».
پس از آن که دشمنان امیرکبیر، ناصرالدین شاه را نسبت به او بدگمان کردند، فرمان قتلش را از شاه گرفتند. حاج علی خان مأمور قتل امیرکبیر شد. فرمان شاه بر اعدام امیر چنین صادر گشت:
چاکر آستان ملائک پاسبان، فدوی خاص دولت ابد مدّت، حاج علی خان پیشخدمت خاصه، فراشباشی دربار سپهر اقتدار مأمور است که به فین کاشان رفته میرزا تقی خان فراهانی را راحت نماید؛ و در انجام این مأموریت بین الاقران مفتخر به مراحم خسروانی مستظهر بوده باشد.
![علی خان حاجب الدوله](//img.abadis.ir/comments/words/علی خان حاجب الدوله/007328.webp)
... [مشاهده متن کامل]
حاج علی خان مراغه ای معروف به حاج علی ناظر فرزند محمدحسین خان مقدم مراغه ای از ده سالگی در دربار محمد میرزا ولیعهد فتحعلی شاه به خدمتگزاری مشغول بود و پس از به سلطنت رسیدن او به تهران آمد و به کارهای حکومتی و درباری پرداخت. خاندان او از سالیان سال قبل به تجارت در خطه آذربایجان اشتغال داشتند. پدرش حسین خان مقدم مراغه ای به خدمت دربار عباس میرزا نایب السلطنه درآمد و با سمت پیشخدمت باشیگری به کار مشغول شد. سپس به تهران آمد و به «دربخانه» شاهی ( عصر فتحعلی شاه قاجار ) راه یافت و با سمت آجودان باشی مخصوص شاه به سفارت فوق العاده گسیل و مأمور دربارهای اروپایی شد. حاج علی، نخست ناظر در خانه مادر محمدشاه بود. پس از مرگ عباس میرزا، به عنوان محرم مادر محمدشاه با او به سفر حج رفت، در بازگشت لقب خانی گرفت. در زمان محمدشاه، بنابر شکایت خدیجه خانم، مادر عباس میرزا ملک آرا، او را تنبیه کردند. از آن وقت با مهدعلیا علیه ملک آرا همدست بود.
مدّتی پس از مرگ محمدشاه، امیرکبیر، حاج علی خان را به مقام فراشباشی گری گماشت و عامل ترقی او گردید، و حتی از محبت در حق وی دریغ نداشت. با این وجود، فراشباشی در حلقه بدخواهان امیر درآمد، با میرزا آقاخان هم پیمان و هم سوگند بود. امیر نیز او را به پلیدی و ناکسی شناخت، چنان که یکی از نوکران خود را به این زبان سرزنش کرد که: «تو را در سلک لوطی گری حاجی علیخان دیدم».
پس از آن که دشمنان امیرکبیر، ناصرالدین شاه را نسبت به او بدگمان کردند، فرمان قتلش را از شاه گرفتند. حاج علی خان مأمور قتل امیرکبیر شد. فرمان شاه بر اعدام امیر چنین صادر گشت:
چاکر آستان ملائک پاسبان، فدوی خاص دولت ابد مدّت، حاج علی خان پیشخدمت خاصه، فراشباشی دربار سپهر اقتدار مأمور است که به فین کاشان رفته میرزا تقی خان فراهانی را راحت نماید؛ و در انجام این مأموریت بین الاقران مفتخر به مراحم خسروانی مستظهر بوده باشد.
![علی خان حاجب الدوله](http://img.abadis.ir/comments/words/علی خان حاجب الدوله/007328.webp)