عز

عز. [ ع َزْزَ ] ( ع فعل ) کلمه فعل که بیشتر در دعا استعمال کنند، یعنی باجلال و مجلل و سربلند باد. ( ناظم الاطباء ) . و این فعل در ترکیب بکار رود چون عز اسمه و عز نصره و عز و جل. رجوع به این ترکیبات در ردیف خود شود.
عز. [ ع ِزز ] ( ع مص ) ارجمندگردیدن. ( از منتهی الارب ) . ارجمند شدن. ( المصادر زوزنی ) . عزیز شدن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( از اقرب الموارد ) . || قوی شدن بعدِ خواری. ( از منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ) . قوی شدن. ( تاج المصادر بیهقی ) . || ضعیف شدن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( از اقرب الموارد ) . از اضداد است. ( از اقرب الموارد ) . || کمیاب شدن. ( از منتهی الارب ) . نایافت شدن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( المصادر زوزنی ) : عز الشی ٔ؛ کم و قلیل شد آن چیز آنچنانکه به آسانی به دست نیاید، وچنین چیزی را عزیز گویند. ( از اقرب الموارد ) . || روان گردیدن آب. ( از منتهی الارب ) : عز الماء؛آب جاری شد. ( از اقرب الموارد ) . || روان شدن آنچه در زخم بود. ( از منتهی الارب ) : عزت القرحة؛ آنچه در زخم بود جاری گشت. ( از اقرب الموارد ) . || عز علی َّ أن تفعل کذا؛ ثابت و درشت شد و لازم گردید و دشوار شد بر من چنین کردن تو. ( منتهی الارب ) . لازم و سخت شد بر من که چنین کنی. ( از اقرب الموارد ) . سخت آمدن کسی از چیزی. ( المصادر زوزنی ) . و نیز: عزّ علی َّ أن أراک کذا؛ دشوار است بر من اینکه تو راچنین ببینم. ( از منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) . || گرامی شدن. ( از منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ) . گویند: عززت ُ علیه ؛ یعنی گرامی شدم نزد او. ( از منتهی الارب ) . || چون گویند: تُحبنی ؟ در جواب آرند لعزّما؛ یعنی نیک دوست میدارم تو را. ( از منتهی الارب ) . چون بکسی بگوئی : اء تُحبنی ، یعنی آیا مرا دوست داری ؟ در جواب گوید: لعزما، یا لشدّما، یا لحق ما؛ یعنی حق است آنچه گفته ام. ( از اقرب الموارد ) .
منبع. لغت نامه دهخدا