عبدالله خان شیبانی

دانشنامه آزاد فارسی

عَبدُالله خان شیبانی (۹۴۰ـ۱۰۰۶ق)
یازدهمین و بزرگ ترین پادشاه (ماوراءالنهر ۹۹۱ـ۱۰۰۶ق) از سلسلۀ شیبانیان، پسر اسکندر خان فرمانروای کرمینه . پس از فوت نوروز احمد خان (۹۶۳ق)، فرمانروای تاشکند، عبدالله خان بر آن شد تا سرزمین هایی را که شاه اسماعیل اول صفوی متصرف شده بود باز پس گیرد. او کرمینه ، شهر سبز، بخارا، بلخ ، سمرقند، تاشکند و شمال رود سیحون را تصرف کرد (۸۱ تا ۹۹۱ق) و با درگذشت پدر (۹۹۱ق) بر تخت سلطنت نشست و فرغانه را نیز گرفت و شورش مردم تاشکند را درهم شکست و بدخشان را تصرف کرد و تا خوارزم و کاشغر پیش رفت . سپاهیان او در خراسان ویرانی های فراوانی به بار آوردند، ولی سرانجام در هرات از شاه عباس اول صفوی شکست خوردند (محرم ۱۰۰۶ق) و از خراسان بیرون رفتند. او در سال های آخر حکومتش با پسر خود عبدالمؤمن خان جنگید و هنگام لشکرکشی به سمرقند، در میان راه درگذشت .

پیشنهاد کاربران

عبدالله خان شیبانی ( ازبک ) ، پسر اسکندرخان، یکسال و نیم پیش از سفر جنکینسون، در رجب ۹۶۴ ق/. مه ۱۵۵۷ م. شهر بخارا را تصرف کرد و آن را مرکز حکومت خویش قرار داد. از این زمان وی بعنوان قدرتمندترین خان ترکستان
...
[مشاهده متن کامل]
و ماوراءالنهر شناخته میشد. او در شعبان ۹۶۸ ق/. آوریل - مه ۱۵۶۱ م. عمویش، پیرمحمد خان، را خلع کرد و پدرش را بعنوان خان ازبک اعلام نمود، ولی قدرت واقعی در دست خود وی بود. او، چون ایوان مخوف، سیاستی جنگ افروزانه و توسعه طلبانه در پیش گرفت و بلخ ۱۵۷۳، سمرقند ۱۵۷۸، تاشکند و بقیه مناطق شمالی سوردریا و فرغانه ۱۵۸۳ را به قلمرو خود منضم نمود و با اشغال خوارزم و نواحی شمال شرقی ایران، دولتی بزرگ تشکیل داد. عبدالله خان ازبک با مرگ پدر ( اول جمادی الثانی ۹۹۱ ق /. ۲۲ ژوئن ۱۵۸۳ م. ) رسما بعنوان خان ترکستان و ماوراءالنهر تاجگذاری کرد. او در رجب ۱۰۰۶ ق/. فوریه ۱۵۹۸ م. در سمرقند درگذشت و پسر و جانشین وی، عبدالمؤمن خان، پس از ششماه ( ذیحجه ۱۰۰۶ ق/. ژوئیه ۱۵۹۸ م. ) بدست اتباعش به قتل رسید. بدینسان، دولت شیبانی اهمیت پیشین را از دست داد و اندکی بعد از میان رفت.