صعق

لغت نامه دهخدا

صعق. [ ص َ / ص َ ع َ ] ( ع مص ) بیهوش گردیدن. ( منتهی الارب ). بیهوش شدن. ( بحر الجواهر ) ( ترجمان علامه جرجانی ). بیهوش شدن و مردن. ( دهار ). بیهوش شدن و بمردن. ( مصادر زوزنی ). || در اصطلاح صوفیه مرتبه فنا است در حق. کذا فی کشف اللغات و فی الجرجانی.صعق عبارت از فانی شدن در حق است ، هنگامی که تجلی ذاتی حق بوسیله انواری که جز ذات حق ماسوی اﷲ را محترق کند بر بندگان خاص حق وارد شود. ( کشاف اصطلاحات الفنون ). || سخت آواز شدن. ( اقرب الموارد ).

صعق. [ ص َ ع َ ] ( ع اِمص ) سختی آواز. ( اقرب الموارد ). || ( اِ ) آواز سخت. ( منتهی الارب ). || صدمه. ( منتهی الارب ). مرگ. ( اقرب الموارد ).

صعق. [ ص َ ع ِ ] ( ع ص ) آنکه بشنیدن آواز سخت بیهوش گردیده باشد. || منتظر و متوقع صاعقه از شدت هول. || مرد سخت آواز. ( منتهی الارب ).

صعق.[ ص َ ع ِ ] ( اِخ ) لقب خویلدبن نفیل. ( منتهی الارب ).

صعق. [ ص ُ ع ِ / ص ِ ع ِ ] ( اِخ ) دلاوری بود بنی کلاب را. ( منتهی الارب ).

صعق. [ ص ُ ] ( اِخ ) نصر گوید: آبی است مر بنی سلمةبن قشیر را. ( معجم البلدان ).

صعق. [ ص َ ع َ ] ( اِخ ) آبی است بجنب مردمة بر جانب راست آن و آن بیست چشمه است و بنی سعیدبن قرط از بنی ابی بکربن کلاب را بود. ( معجم البلدان ).

فرهنگ فارسی

۱ - ( مصدر ) بیهوش گردیدن . ۲ - ( اسم ) بیهوشی . ۳ - فانی شدن در حق است هنگامی که تجلی ذاتی حق به وسیله انواری که جز ذات حق سوی الله را محترق کند بر بندگان خاص حق وارد شود .
آبی است بجنب مردمه بر جانب راست آن و آن بیست چشمه است

فرهنگ معین

(ص یا صَ عَ ) [ ع . ] (مص ل . ) ۱ - بیهوش گردیدن . ۲ - فنا شدن در حق است هنگام تجلی ذات حق .

دانشنامه اسلامی

[ویکی الکتاب] معنی صَعِقَ: مُرد(از صعقة است که به معنای مرگ و بیهوشی و از کار افتادن حواس و بطلان ادراک میباشد )
معنی سَاقٍ: ساق -از زیر زانو تا مچ پا (در عبارت "یوم یکشف عن ساق" تعبیر برداشتن حجاب یا کشف از ساق کنایه ای است برای نشان دادن نهایت درجه شدت و سختی ، چون وقتی انسان به سختی دچار زلزله یا سیل یا گرفتاری دیگر میشود ، شلوار را بالا کشیده کمر را میبندد ، تا بهتر و...
تکرار در قرآن: ۱۱(بار)
شدن صوت رعد. در اقرب گفته: «صَعِقَ الرَّعْدُ صَعْقاً:اِشْتَدَّ صَوْتُهُ». قاموس آن را شدن صوت گوید. در صحاح هست: «حمار صعق» (بر وزن کتف) یعنی الاغ شدید الصوت. به عقیده راغب صاعقه و صاقعه هر دو به معنی صیحه بزرگ اند و صاقعه هر دو به معنی صیحه بزرگ اند مگرصقع در صوت اجسام زمینی و صعق در صدای اجسام علوی است... و صاعقه صوت شدید جوّ است . پس، صعق (بر وزن فلس) اشتداد صوت است و صاعقه نیز از آن می‏باشد . صعق را در آیه مرگ و بی‏هوشی گفته‏اند، آن لازم معنای صعق است و مرگ و بیهوشی در اثر صیحه و صعق خواهد بود چنانکه فرموده ، . معنی آیه چنین می‏شود: در صور دمیده شودآن که در اسمانها وآن که در زمین است بههوش می‏شود و می‏میرد مگر آن کس که خدا بخواهد سپس بار دیگر در صور دمیده شود آنگاه همه ایستاده و نگاه می‏کنند. نظیر این آیه است آیه . احتمال دارد این آیه راجع به صور دوم باشد که اجزاء ابدان به فزع و اضطراب آمده و زنده می‏شوند. جمله «کُلُّ اَتَوْهُ داخِرینَ» قرینه این نظر است. همین طور است آیه . یعنی چون خدایش به کوه تجلّی کرده آن را ریز ریز نمود و موسی بیهوش افتاد. و شاید منظور آن باشد که موسی در حال صیحه زدن به زمین افتاد. ولی معنی اول بهتر است زیرا ذیل آیه چنین است «فَلَمّا اَفاقَ قالَ سُبْحانَکَ تُبْتُ اِلَیْکَ». همچنین است آیه . بگذارشان تا برسند بر روزی که در آن صیحه زده می‏شوند و می‏میرند. صاعقه را: مرگ، آتشی که از آسمان آید و عذاب گفته‏اند مثل ، . چنانکه در مجمع ذیل آیه 55 بقره فرموده است. راغب پس از نقل این قول می‏گوید: اینها همه آثار صاعقه‏اند وآن در حدّ ذاته یکی است و همان صوت شدید جوّ می‏باشد. نا گفته نماند: آیات قرآن صاعقه را در برق و آتشی که از ابر جستن می‏کند به کار برده چنانکه از ، . پیداست و شاید مراد از آنها صیحه شدید باشد. صاعقه، شش بار، صواعق دو بار در قرآن مجید آمده است.

جدول کلمات

بیهوشی

پیشنهاد کاربران

نظر دهخدا در زیر عنوان صاعقه بدین ترتیب است:
صاعقه. [ ع ِ ق َ ] ( ع اِ ) برقی که از ابر بر زمین افتد.
ـ جرجانی می گوید: پاره آتش هلاک کننده که از آسمان فرودآید با بانگ سخت.
ـ میر سید شریف می گوید: بانگی است با آتش و گفته اند بانگ سخت رعد است و بود که مر آدمی از شنیدن آن بیهوش شود و یا بمیرد.
...
[مشاهده متن کامل]

ـ در مهذب الاسماء آمده: آتش که از ابر بیفتد و بانگ هلاک کننده.
ـ در غیاث اللغات آمده: برقی که از ابر بر زمین افتد.
ـ در صحاح الفرس آمده:آذرخش.
ـ در دهار آمده: آتش آسمان.
ـ نزول جرقه های الکتریکی هوا توأم با رعد و برق که بین ابری الکتریسیته دار و زمین یا ابری دیگر حادث شود.
ـ و غیره.
نظر فرهنگ عمید در زیر عنوان صاعقه اینگونه است:
نوری که بر اثر اصطکاک یا انفجار ابرها در آسمان دیده می شود، برق، ( گویا ایشان صدا را جزو صاعقه قرار نداده است همانطور که در فارسی امروزی صاعقه را بیشتر به برق و تندر را به رعد تعبیر کرده اند چنانکه برای متضاد صاعقه، کلمه رعد معرفی می شود )
نظر فرهنگستان زبان و ادب فارسی در زیر عنوان صاعقه اینگونه است:
{thunderbolt} [علوم جَوّ]
برق آذرخش همراه با تخلیۀ ناگهانی همراه با تندر ( گویا صدا را جزو صاعقه هم قرار داده است )
به عقیده راغب، صاعقه به معنی صیحه بزرگ است. ( در زیر عنوان صعق )
عدهای صاعقه را صوت شدید جوّ می دانند. ( برگرفته از زیر عنوان صعق )
صاعقه از ماده صعق به معنای مرگ و بی‏هوشی و صاعقه را از آن جهت صاعقه گویند چون در اثر صیحه، می تواند باعث بیهوشی ویا مرگ شود. ( در زیر عنوان صعق )
نتیجه گیری شخصی:
صاعقه به معنای فقط نور یا فقط صدا یا هردو بکار رفته است لذا بر اساس متن فارسی یا عربی و حتی زمان استعمال ( امروزه یا گذشته ) می تواند هریک از این موارد در نظر گرفته شود.