شمس الدین ابوعبدالله محمد بن احمد بن ابی بکر البنّاء الشامی المقدسی البشّاری معروف به شمس الدین مقدسی در سال 334 هجری قمری در
بیت المقدس زاده شد .
پدربزرگ پدری اش، ابوبکر البنّاء، معمار و بنا بود و گفته شده که استحکامات شهر عکّا را برای احمد بن طولون ساخته بود.
... [مشاهده متن کامل]
پدربزرگ مادری اش نیز ابو طیّب الشوا نام داشت که از منطقه بیار در خراسان به بیت المقدس مهاجرت کرده بود. بنابراین مقدسی از طرف مادری نیز ارتباطی با خراسان داشت.
این موضوع شاید یکی از دلایلی باشد که او بعدها علاقه زیادی به سرزمین های شرقی جهان اسلام نشان داد.
یکی از ویژگی های فوق العاده مقدسی این بود که بخش بزرگی از جهان اسلام را از نزدیک دیده بود :فلسطین - شام - عربستان - عراق - ایران - بخش هایی از آسیای مرکزی - خراسان - مناطق قفقاز و آذربایجان - هند - اندلس
وی کتاب أحسن التقاسیم فی معرفة الأقالیم در چهل سالگی نگاشت ( کتابی درباره جغرافیا ، زبان مردم، شکل ظاهری مردم، لباس، خوراک، تجارت، کالاهای وارداتی و صادراتی، مذاهب، آداب و رسوم، واحدهای وزن و اندازه، سکه ها، محصولات کشاورزی،
راه ها، شهرها، بناها، وضعیت اقتصادی و حتی خصوصیات اخلاقی مردم مناطق مختلف )
وی در سال 381 قمری درگذشت .
نگاه مقدسی به زبان آذربایجان و شهر تبریز و اردبیل :
مقدسی زبان های آذربایجان را در مجموعه زبان های عجمی ، ایرانی و تحت عنوان کلی فارسی قرار داده است.
چه می دانی تبریز چیست؟ طلای ناب است، کیمیای گران بهاست و شهری است استوار و محفوظ
سپس می گوید:رودها در شهر جریان دارند؛درختان و باغ ها فراوان اند؛قیمت ها ارزان است؛میوه ها بسیارند؛مسجد جامع در مرکز شهر قرار دارد؛
شهر از نظر پاکیزگی و طراوت بسیار مطلوب است. وی حتی تبریز را با مدینةالسلام ( بغداد ) مقایسه می کند و آن را شایسته رقابت با بغداد می داند.
او درباره مردم اردبیل پس از توصیف شهر می گوید:
آنان بخیل و سنگین و ناخوشایندند سپس حتی تندتر می شود و می گوید در میان آنها:عالم برجسته کم است؛فقیه مشهور کم است؛رئیس و شخصیت برجسته کم است؛ادیب ماهر کم است؛پزشک زبردست کم است.
بیت المقدس زاده شد .
پدربزرگ پدری اش، ابوبکر البنّاء، معمار و بنا بود و گفته شده که استحکامات شهر عکّا را برای احمد بن طولون ساخته بود.
... [مشاهده متن کامل]
پدربزرگ مادری اش نیز ابو طیّب الشوا نام داشت که از منطقه بیار در خراسان به بیت المقدس مهاجرت کرده بود. بنابراین مقدسی از طرف مادری نیز ارتباطی با خراسان داشت.
این موضوع شاید یکی از دلایلی باشد که او بعدها علاقه زیادی به سرزمین های شرقی جهان اسلام نشان داد.
یکی از ویژگی های فوق العاده مقدسی این بود که بخش بزرگی از جهان اسلام را از نزدیک دیده بود :فلسطین - شام - عربستان - عراق - ایران - بخش هایی از آسیای مرکزی - خراسان - مناطق قفقاز و آذربایجان - هند - اندلس
وی کتاب أحسن التقاسیم فی معرفة الأقالیم در چهل سالگی نگاشت ( کتابی درباره جغرافیا ، زبان مردم، شکل ظاهری مردم، لباس، خوراک، تجارت، کالاهای وارداتی و صادراتی، مذاهب، آداب و رسوم، واحدهای وزن و اندازه، سکه ها، محصولات کشاورزی،
راه ها، شهرها، بناها، وضعیت اقتصادی و حتی خصوصیات اخلاقی مردم مناطق مختلف )
وی در سال 381 قمری درگذشت .
نگاه مقدسی به زبان آذربایجان و شهر تبریز و اردبیل :
مقدسی زبان های آذربایجان را در مجموعه زبان های عجمی ، ایرانی و تحت عنوان کلی فارسی قرار داده است.
چه می دانی تبریز چیست؟ طلای ناب است، کیمیای گران بهاست و شهری است استوار و محفوظ
سپس می گوید:رودها در شهر جریان دارند؛درختان و باغ ها فراوان اند؛قیمت ها ارزان است؛میوه ها بسیارند؛مسجد جامع در مرکز شهر قرار دارد؛
شهر از نظر پاکیزگی و طراوت بسیار مطلوب است. وی حتی تبریز را با مدینةالسلام ( بغداد ) مقایسه می کند و آن را شایسته رقابت با بغداد می داند.
او درباره مردم اردبیل پس از توصیف شهر می گوید:
آنان بخیل و سنگین و ناخوشایندند سپس حتی تندتر می شود و می گوید در میان آنها:عالم برجسته کم است؛فقیه مشهور کم است؛رئیس و شخصیت برجسته کم است؛ادیب ماهر کم است؛پزشک زبردست کم است.
