شعر منثور


معنی انگلیسی:
blank verse

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] شعر منثور، به معنای کلام تخییلی فاقد وزن و قافیه است.
اگر شرط لازم در اطلاق شعر بر یک کلام را ترکیب آن از قضایای تخییلی و اشتمال آن بر عنصر تخییل و تصویرگری بدانیم و وجود وزن و قافیه را ضروری ندانیم (چنان که به قدمای منطق دانان یونانی نسبت داده اند) در این صورت می توان شعر منثور (در مقابل شعر منظوم) داشت. شعر منثور بر این مبنا در برابر اشعار کلاسیک فارسی (شعر با وزن و قافیه) قرار می گیرد، چه قافیه آن شعر به هم خورده باشد و یا اصلاً وزن و قافیه نداشته باشد که در زبان فارسی از آنها به شعر نیمایی، شعر سپید، شعر آزاد و… تعبیر می شود.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منبع ذیل استفاده شده است:• مظفر، محمدرضا، المنطق.
۱. ↑ مظفر، محمدرضا، المنطق، ص۴۶۲.
...

دانشنامه آزاد فارسی

مجموعه سروده هایی که با وجودِ نمونه های پراکنده و اغلب ناموفّق در دهه های ۱۲۹۰ تا ۱۳۲۰، در دهه های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ در حاشیۀ شعر نیمایی رشد و گسترش یافت و در دهه های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ شعر نیمایی را به حاشیه رانْد و خود در محور اصلی قرار گرفت. هرچند، نوعِ تخیّل در شعر نیمایی و منثور، به یک سان، مورد توجّه قرار می گیرد، امّا تکیه بر مسائل سیاسی و اجتماعی در شعر منثور به اندازه شعر نیمایی نیست. شعر منثور دو گرایشِ آهنگین و غیرآهنگین را در خود پنهان دارد. نمایندۀ مهمّ شعر منثور آهنگین، احمد شاملو است که سروده هایش از دهۀ ۱۳۳۰، به ویژه از دهۀ ۱۳۴۰ به بعد، مورد توجّه گروه هایِ به نسبت گسترده ای از شعرخوانانِ معاصر قرار گرفت. گرایشِ غیرآهنگین شعر منثور با نمایندگانی مانند بیژن جلالی و احمدرضا احمدی و دیگران، از دهۀ ۱۳۴۰ به بعد، اغلب به خوانندگانِ خاصّ تر شعر معاصر اکتفا کرده است. هردو شاخۀ شعر منثور، اغلب، به نادرست، به نام شعر سپید/سفید مورد اشاره قرار می گیرد.

مترادف ها

blank verse (اسم)
شعر سپید، شعر بی قافیه، شعر منثور، شعر بی قافیه پنج وزنی

پیشنهاد کاربران

شعر منثور چیست؟

به شعری که در قالب نثر نوشته شود « شعر منثور » می گویند.

مشخصّات قالب شعر منثور:

1 - برش سطور بر طبق اصول و قاعده نیست و هرکس مطابق سلیقه ی خویش نسبت به قطع سطور و زیر هم چیدن آنها اقدام می نماید. این کار معمولاً همزمان با سرایش نیز انجام می گیرد ( البته مهارت در چینش کلام و سطور به خاطر حفظ زنجیره ی معنا مهمتر است )
...
[مشاهده متن کامل]

2 - ظرفیت محتوا به دور از اشل خاص و قلمدوانی در حصار وزن منظم و موسیقی منظّمی نبوده و خارج از نرمال و محدودیت می باشد. لذا مطابق میل نویسنده می تواند از کوچکتر از دو سطر تا بزرگتر از یکصد سطر در نوسان باشد.
3 – قالب شعر منثور بر خلاف قالب های منظوم کلاسیک و قالب های زلال، بدون شکل است.

انواع شعر منثور:

بطور کلی « شعر منثور » به دو نوع ( شعر منثور عروضی و شعر منثور ساده ) تقسیم می گردد که به توضیح هر کدام پرداخته می شود:

الف – شعر منثور عروضی:

به آن نوع شعری که در قالب های عروضی نثر کلاسیک مثل نثر روان عروضی، نثر مسجّع روان و انواع مختلف بحر طویل ایجاد گردد گفته می شود. محتوا در قالب شعر منثور عروضی، علیرغم داشتن آرایه های ادبی، با آهنگ کلام و وزن روان عروضی همراه بوده و سطور، به دور از قاعده ای خاص و مطابق میل هر کسی قابل برش و تقسیم شدن است.

نمونه هایی از شعر منثور عروضی:

طرزی افشار: ( قرن یازدهم ) :
ملکا، دادگرا، پادشها، بنده نوازا، که مرا نیست ز خود خیر، بده خیر و به توفیق و به لطف و به کرم، تا به اصولم، به فروعم، ز کَرَم های تو اینها نه بعید است، که خلاقی و رزاقی و بیرون کنی از نخل رطب، شکّرِ شیرین ز قَصَب، نیست ز لطف تو عجب، کز کرمِ خویش بر آری ز کرم مقصدِ ما را . . .
برش:
ملکا،
دادگرا،
پادشها،
بنده نوازا،
که مرا نیست ز خود خیر،
بده خیر و به توفیق و به لطف و به کرم،
تا به اصولم،
به فروعم،
ز کَرَم های تو اینها نه بعید است،
که خلاقی و رزاقی و بیرون کنی از نخل رطب،
شکّرِ شیرین ز قَصَب،
نیست ز لطف تو عجب،
کز کرمِ خویش بر آری ز کرم مقصدِ ما را . . .

دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی:
آخرین برگ سفرنامه ی باران این است که زمین چرکین است

برش:

آخرین برگ سفرنامه ی باران این است
که زمین چرکین است

اخوان ثالث:
سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت، سرها در گریبان است. کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را. نگه جز پیش پا را دید نتواند که ره تاریک و لغزان است و گر دست محبت سوی کس یازی به اکراه آورد دست از بغل بیرون که سرما سخت سوزان است. . .

برش:
سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت،
سرها در گریبان است
کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را.
نگه جز پیش پا را دید نتواند که
ره تاریک و لغزان است
و گر دست محبت سوی کس یازی
به اکراه آورد دست از بغل بیرون
که سرما سخت سوزان است. . .

تقی رفعت:
ارومی کز خرابی های بیداد پریشان ، بی قرار، آزرده می بود که فرزندان خود را دیر یا زود
به جلادان استبداد می داد. ارومی کی ز آفت خواهد آسود؟
خداوندا کدامین بخت شومی سوخت ارومی ؟ ارومی انتظاری غیر از این داشت
ارومی انقلاب روس را دید . نهفت اندر دلش فریاد و بلعید. فغان سینه ی رنجور پنداشت
که بتوان خصم دیرین بازبخشید. چه بود، افسوس ! مردی را لزومی . سوخت ارومی !

برش:
ارومی کز خرابی های بیداد پریشان ، بی قرار،
آزرده می بود که فرزندان خود را دیر یا زود
به جلادان استبداد می داد
ارومی کی ز آفت خواهد آسود؟
خداوندا کدامین بخت شومی
سوخت ارومی ؟
ارومی انتظاری غیر از این داشت
ارومی انقلاب روس را دید
نهفت اندر دلش فریاد و بلعید. فغان سینه ی رنجور پنداشت
که بتوان خصم دیرین بازبخشید
چه بود، افسوس ! مردی را لزومی
سوخت ارومی !

ابوالقاسم لاهوتی ( 1264 – 1336 )
سنگر خونین
سنگر خونین، در قالب نثر از لاهوتی ست که ترجمه ی یکی از اشعار ویکتور هوگو ( ۱۳۰۲ ) که در مسکو نوشته شده است

رزم آوران سنگر خونین شدند اسیر با کودکی دلیر به سن دوازده

- آن جا بُدی تو هم؟
- بله!
با این دلاوران.
- پس ما کنیم جسم تو را هم نشان به تیر تا آن که نوبت تو رسد، منتظر بمان

یک صف بلند شد همه لول تفنگ ها آتش جرقه زد
تنِ هم سنگرانِ او غلتان فتاد بر سر خاشاک و سنگ­ها.

- “اذنم بده به خانه روم تا کنم وداع
با مادر عزیز″ – ( به سلطان فوج گفت )
الساعه خواهم آمد. ”
- عجب حقه ای زدی!
محکوم کیستی اگر اصلا ً نیامدی؟
خواهی زچنگ ما بگریزی به حرف مفت!
- “سلطان نه. ” – ( داد پاسخ او، کودک شجاع )
- “خانه­ات کجاست؟”
- “پهلوی آن چشمه، این طرف. ”
- “­ها… پس برو. ”

- “چه گول زد او را”
( میان خود، سربازها به مسخره گفتند آن زمان )

خِرخِر و ناله دم مرگ دلاوران
با قاه قاه خنده بد آغشته
ناگهان
شوخی شکست، هرکه به حیرت نظرکنان
محکوم خردسال، می­آمد ز پشت صف!

آمد
میان کوچه به دیوار تکیه داد
خونسرد و بی­تزلزل و مغرور ایستاد
آن جا که پیکر رفقایش به خون فتاد
- “این من!”
( کشید عربده )
“خالی کنید تیر…
وحدت و تشکیلات

سرو ریشی نتراشیده و رخساری زرد. زرد و باریک چو نی سفره ای کرده حمایل، پتویی بر سر دوش
ژنده ای بر تن وی. کهنه پیچیده به پا، چونکه ندارد پاپوش در سرِ جاده ری چند قزاق سوار از پِیَش آلوده به گرد. دست­ها بسته ز پس، پای پیاده، بیمار که رود ای . . .

بپرس