نخست به پژوهشگران سنگ نوشته کوروش بزرگ در پاسارگاد ( انسان بالدار ) می پردازیم:
ثبت و ترسیم سنگ نگاره:
جیمز موریه - ۱۸۰۸م. ، ۱۱۸۸ش.
.
نسخه برداری از سنگ نوشته ( کتیبه ) :
رابرت کر پورتر - ۱۸۱۸م. ، ۱۱۹۷ش.
... [مشاهده متن کامل]
.
رمزگشایی پارسی باستان:
گئورگ فریدریش گروتفند - ۱۸۰۲م. ، ۱۱۸۱ش.
.
رمزگشایی ایلامی:
فریدریش وایس باخ و والتر هینتس - پایان سده ۱۹میلادی ، پایان سده ۱۳ شمسی
.
رمزگشایی اَکَدی:
ادوارد هینکس و هنری راولینسون - دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰م. ، دهه ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۰ش.
.
بازنویسی، ویرایش و واکاوی واژگان:
مجتبی عیوض صحرا - ۲۰۲۶م. ، ۱۴۰۵ش.
.
.
گویا این سنگ نوشته ( CMa ) را، داریوش بزرگ برای کوروش بزرگ ساخت!
( ( گوشزد: نسخه گمشده و اُسپور ( کامل ) این سنگ نوشته به همراه سنگ نگاره کوروش بزرگ در زیر آن، به اینگونه بوده که داریوش بزرگ ساخته است:
adam\ Kūruš \ xšāyathiya \ vazraka \puča
Kabūjiya - hyā \ xšāyathiyahyā \ Haxāmanišiya \
thātiy \ yathā [. . . ] akutā [. . . ]
مینو ( معنی ) : من کوروش، پادشاه بزرگ،
پسر کمبوجیه ، پادشاه هخامنشی ام،
می گوید: وقتی [. . . ] ساخت [. . . ] ) )
.
برپایه پژوهش های "دیوید استروناخ" در نَسک ( کتاب ) داریوش در پاسارگاد:
داریوش بزرگ، این سنگ نوشته را به سه زبان پارسی باستان، ایلامی و اَکَدی در باغ ایرانی پاسارگاد به همراهِ نگاره انسان بالدار ( کوروش بزرگ ) به نمایش گذاشته است!
( ( زنهار: داریوش بزرگ در بسیاری از سنگ نوشته های خود، به سه زبانِ پارسی باستان، ایلامی و اَکَدی ( بابِلی ) سخن گفته است تا مردمان گوناگونِ شاهنشاهی اش، پیام و سخن او را دریابند! ) )
دستِ کم، 7 نسخه از این سنگ نوشته در پیرامون پاسارگاد بوده است و چنین پنداشته می شود که داریوش بزرگ این کار را برای برجسته ساختن فرهنگ هخامنشی و پیوند دادن فرمانروایی خویش با کوروش بزرگ، بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی، انجام داده باشد!
.
امروزه متن سنگ نوشته در بالای سنگ نگاره از بین رفته است و تنها سه نسخه سنگ نوشته از آن در پاسارگارد هست!:
1. کاخ ویژه ( اختصاصی، کاخ P )
2. کاخ دروازه ( دروازه R )
3. کاخ رخصت همگانی ( بارِ عام، کاخ S )
( ( دو سنگ نوشته دیگر، از سنگ نوشته CMa الگوبرداری کرده اند:
سنگ نوشته CMb بر روی " رَدا" و سنگ نوشته CMc بر روی "کمربند ( میان کمر ) " سنگ نگاره انسان بالدار، کنده کاری شده و به سه زبان پارسی باستان، ایلامی و اَکَدی است که بخشی از آن برجا مانده است! ) )
.
.
متن سنگ نوشته انسان بالدار وابسته به کوروش بزرگ:
( ( گوشزد: دیگه دبیره میخی ایلامی و اَکَدی آن را ننوشتم؛ زیرا، به مانند او نمی شد و ناجور درمی آمد! ولی در نقاشی شارل تِکسیه به خوبی نمایان است! ) )
.
پارسی باستان ( هخامنشی ) :
دبیره ( خط ) میخی:
𐎠𐎭𐎶 𐏐 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 𐏐 𐎧𐏁𐎠𐎹𐎰𐎡𐎹 𐏐 𐏃𐎧𐎠𐎶𐎴𐎡𐏁𐎡𐎹
آوانویسی: adam Kūruš xšāyaθiya Haxāmanišiya
مینو ( معنی ) : من کوروش، شاه ( پادشاه ) ، هخامنشی ام
☆واکاوی واژگان:
adam: من، ضمیر شخصی اول شخص مفرد - در اوستا: اَزِم ( اَژِم، 𐬀𐬰𐬨 ) >>> امروزه: از من ( ازَم )
Kūruš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
xšāyaθiya: از ریشه خَشترا ( شهریور ) - شاه، پادشاه، فرمانروا
Haxāmanišiya: هَخامَنشی! - حق مَنِشی، دوست مَنِشی، نیک مَنِشی
( ( ya: پسوند صفت ساز وابسته به هخامنشی ) )
( ( گوشزد: اگر بخواهیم "هستم" معنا کنیم در پارسی باستان یا هخامنشی، باید در پایان "amiy" باشد که نیست! ) )
.
ایلامی ( هَلتَمتی ) :
آوانویسی: ( DIŠ ) kuraš ( DIŠ ) EŠŠANA iršairra ( DIŠ ) hākkaman nušy ( ī ) ara
مینو ( معنی ) : کوروش، شاه ( پادشاه ) بزرگ هخامنشی ام
☆واکاوی واژگان:
DIŠ: نشانه نام آدمی و خوانده نمی شود!
kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
EŠŠANA: شاه، پادشاه، فرمانروا
iršairra: بزرگ، بلند مرتبه، والا، شامخ، فرهمند ( کاریزمادار )
hākkaman nušy ( ī ) ara: هَخامَنشی! - حق مَنِشی، دوست مَنِشی، نیک مَنِشی
( ( ra: پسوند صفت ساز وابسته به هخامنشی ) )
( ( گوشزد: اگر بخواهیم "هستم" معنا کنیم در ایلامی یا هَلتَمتی، باید در پایان: " - k" باشد که نیست! ) )
.
اَکَدی ( بابِلی نو ) :
آوانویسی: anāku Kuraš šarru Ahamanišši
مینو ( معنی ) : من کوروش، شاه ( پادشاه ) ، هخامنشی [هستم]
☆واکاوی واژگان:
anāku: من، بنده - هستم، می باشم
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
šarru: شاه، پادشاه، فرمانروا
Ahamanišši: هَخامَنشی! - حق مَنِشی، دوست مَنِشی، نیک مَنِشی
( ( چون در اینجا "āku: هست، باشد" آمده است؛ برای بوندگی ( تکمیل ) نوشته، همان "هستم" را در پایانِ معنی می گذاریم! ) )
.
.
از همین روی، بیشتر پژوهشگران، سنگ نگارهٔ مرد ( انسان ) بالدار پاسارگاد را به کوروش بزرگ پیوند داده و او را با ذوالقَرنِین ( دارندهٔ دو شاخ ) یکی دانسته اند؛ زیرا، باور دارند که کوروش بزرگ با بهره گیری از بُن مایه های فرهنگی سرزمین های زیر فرمان خود، به آیین ها و فرهنگ مردمان آن ها ارج نهاده یا آن ها را گرامی داشته است:
این انسان بالدار، 1. گوشواره ای از یک آویز مخروطی شکل که از یک هلال آویزان است به همراه رَدایی ایلامی 2. با پیرامون گُل رُز ایونی ( یونان باستان یا سارد، پایتخت لیدیه ) ، 3. دیهیمی ( تاجی ) مصری از گونه دیهیم ( تاج ) هِم هِم به تن دارد و 4. سبکی نِئوبابِلی ( بابِلی نو، اَکَدیان ) را در خود جای داده است!
( ( یادآوری از بند20 استوانه کوروش بزرگ:
20. ana - ku mKurāš Šar kiššati
šarru rabū šarru dannū šar Bābili
šar māt Šumeri ū Akkadi šar kibrāti irbēttim
۲۰ - منم کوروش، شاهِ جهان، شاهِ بزرگ، شاهِ نیرومند ( توانا )
شاهِ بابِل، شاهِ سرزمین های سومِر و اَکَد، شاه چهارگوشهٔ جهان ) )
.
ازاین رو، این سنگ نگاره که از نقش مایه های موجودات بالدار ( apkallu: خردمند ) در هنر آشوری و دیگر آیین های هنری خاور نزدیک باستان الگو گرفته است، بازتابی از درآمیختگی بُن مایه های فرهنگی سرزمین های گوناگون، همچون بابِل باستان، در هنر هخامنشی است.
انسان بالدار پاسارگاد را می توان نمادی از این آمیزش فرهنگی دانست؛ آمیزشی که با جهان بینی شاهنشاهی ( شاه چهارگوشه جهان ) کوروش بزرگ و آرمان فرمانروایی بر مردمان سرزمین های گوناگون پیوند یافته است!
ثبت و ترسیم سنگ نگاره:
جیمز موریه - ۱۸۰۸م. ، ۱۱۸۸ش.
.
نسخه برداری از سنگ نوشته ( کتیبه ) :
رابرت کر پورتر - ۱۸۱۸م. ، ۱۱۹۷ش.
... [مشاهده متن کامل]
.
رمزگشایی پارسی باستان:
گئورگ فریدریش گروتفند - ۱۸۰۲م. ، ۱۱۸۱ش.
.
رمزگشایی ایلامی:
فریدریش وایس باخ و والتر هینتس - پایان سده ۱۹میلادی ، پایان سده ۱۳ شمسی
.
رمزگشایی اَکَدی:
ادوارد هینکس و هنری راولینسون - دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰م. ، دهه ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۰ش.
.
بازنویسی، ویرایش و واکاوی واژگان:
مجتبی عیوض صحرا - ۲۰۲۶م. ، ۱۴۰۵ش.
.
.
گویا این سنگ نوشته ( CMa ) را، داریوش بزرگ برای کوروش بزرگ ساخت!
( ( گوشزد: نسخه گمشده و اُسپور ( کامل ) این سنگ نوشته به همراه سنگ نگاره کوروش بزرگ در زیر آن، به اینگونه بوده که داریوش بزرگ ساخته است:
adam\ Kūruš \ xšāyathiya \ vazraka \puča
Kabūjiya - hyā \ xšāyathiyahyā \ Haxāmanišiya \
thātiy \ yathā [. . . ] akutā [. . . ]
مینو ( معنی ) : من کوروش، پادشاه بزرگ،
پسر کمبوجیه ، پادشاه هخامنشی ام،
می گوید: وقتی [. . . ] ساخت [. . . ] ) )
.
برپایه پژوهش های "دیوید استروناخ" در نَسک ( کتاب ) داریوش در پاسارگاد:
داریوش بزرگ، این سنگ نوشته را به سه زبان پارسی باستان، ایلامی و اَکَدی در باغ ایرانی پاسارگاد به همراهِ نگاره انسان بالدار ( کوروش بزرگ ) به نمایش گذاشته است!
( ( زنهار: داریوش بزرگ در بسیاری از سنگ نوشته های خود، به سه زبانِ پارسی باستان، ایلامی و اَکَدی ( بابِلی ) سخن گفته است تا مردمان گوناگونِ شاهنشاهی اش، پیام و سخن او را دریابند! ) )
دستِ کم، 7 نسخه از این سنگ نوشته در پیرامون پاسارگاد بوده است و چنین پنداشته می شود که داریوش بزرگ این کار را برای برجسته ساختن فرهنگ هخامنشی و پیوند دادن فرمانروایی خویش با کوروش بزرگ، بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی، انجام داده باشد!
.
امروزه متن سنگ نوشته در بالای سنگ نگاره از بین رفته است و تنها سه نسخه سنگ نوشته از آن در پاسارگارد هست!:
1. کاخ ویژه ( اختصاصی، کاخ P )
2. کاخ دروازه ( دروازه R )
3. کاخ رخصت همگانی ( بارِ عام، کاخ S )
( ( دو سنگ نوشته دیگر، از سنگ نوشته CMa الگوبرداری کرده اند:
سنگ نوشته CMb بر روی " رَدا" و سنگ نوشته CMc بر روی "کمربند ( میان کمر ) " سنگ نگاره انسان بالدار، کنده کاری شده و به سه زبان پارسی باستان، ایلامی و اَکَدی است که بخشی از آن برجا مانده است! ) )
.
.
متن سنگ نوشته انسان بالدار وابسته به کوروش بزرگ:
( ( گوشزد: دیگه دبیره میخی ایلامی و اَکَدی آن را ننوشتم؛ زیرا، به مانند او نمی شد و ناجور درمی آمد! ولی در نقاشی شارل تِکسیه به خوبی نمایان است! ) )
.
پارسی باستان ( هخامنشی ) :
دبیره ( خط ) میخی:
𐎠𐎭𐎶 𐏐 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 𐏐 𐎧𐏁𐎠𐎹𐎰𐎡𐎹 𐏐 𐏃𐎧𐎠𐎶𐎴𐎡𐏁𐎡𐎹
آوانویسی: adam Kūruš xšāyaθiya Haxāmanišiya
مینو ( معنی ) : من کوروش، شاه ( پادشاه ) ، هخامنشی ام
☆واکاوی واژگان:
adam: من، ضمیر شخصی اول شخص مفرد - در اوستا: اَزِم ( اَژِم، 𐬀𐬰𐬨 ) >>> امروزه: از من ( ازَم )
Kūruš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
xšāyaθiya: از ریشه خَشترا ( شهریور ) - شاه، پادشاه، فرمانروا
Haxāmanišiya: هَخامَنشی! - حق مَنِشی، دوست مَنِشی، نیک مَنِشی
( ( ya: پسوند صفت ساز وابسته به هخامنشی ) )
( ( گوشزد: اگر بخواهیم "هستم" معنا کنیم در پارسی باستان یا هخامنشی، باید در پایان "amiy" باشد که نیست! ) )
.
ایلامی ( هَلتَمتی ) :
آوانویسی: ( DIŠ ) kuraš ( DIŠ ) EŠŠANA iršairra ( DIŠ ) hākkaman nušy ( ī ) ara
مینو ( معنی ) : کوروش، شاه ( پادشاه ) بزرگ هخامنشی ام
☆واکاوی واژگان:
DIŠ: نشانه نام آدمی و خوانده نمی شود!
kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
EŠŠANA: شاه، پادشاه، فرمانروا
iršairra: بزرگ، بلند مرتبه، والا، شامخ، فرهمند ( کاریزمادار )
hākkaman nušy ( ī ) ara: هَخامَنشی! - حق مَنِشی، دوست مَنِشی، نیک مَنِشی
( ( ra: پسوند صفت ساز وابسته به هخامنشی ) )
( ( گوشزد: اگر بخواهیم "هستم" معنا کنیم در ایلامی یا هَلتَمتی، باید در پایان: " - k" باشد که نیست! ) )
.
اَکَدی ( بابِلی نو ) :
آوانویسی: anāku Kuraš šarru Ahamanišši
مینو ( معنی ) : من کوروش، شاه ( پادشاه ) ، هخامنشی [هستم]
☆واکاوی واژگان:
anāku: من، بنده - هستم، می باشم
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
šarru: شاه، پادشاه، فرمانروا
Ahamanišši: هَخامَنشی! - حق مَنِشی، دوست مَنِشی، نیک مَنِشی
( ( چون در اینجا "āku: هست، باشد" آمده است؛ برای بوندگی ( تکمیل ) نوشته، همان "هستم" را در پایانِ معنی می گذاریم! ) )
.
.
از همین روی، بیشتر پژوهشگران، سنگ نگارهٔ مرد ( انسان ) بالدار پاسارگاد را به کوروش بزرگ پیوند داده و او را با ذوالقَرنِین ( دارندهٔ دو شاخ ) یکی دانسته اند؛ زیرا، باور دارند که کوروش بزرگ با بهره گیری از بُن مایه های فرهنگی سرزمین های زیر فرمان خود، به آیین ها و فرهنگ مردمان آن ها ارج نهاده یا آن ها را گرامی داشته است:
این انسان بالدار، 1. گوشواره ای از یک آویز مخروطی شکل که از یک هلال آویزان است به همراه رَدایی ایلامی 2. با پیرامون گُل رُز ایونی ( یونان باستان یا سارد، پایتخت لیدیه ) ، 3. دیهیمی ( تاجی ) مصری از گونه دیهیم ( تاج ) هِم هِم به تن دارد و 4. سبکی نِئوبابِلی ( بابِلی نو، اَکَدیان ) را در خود جای داده است!
( ( یادآوری از بند20 استوانه کوروش بزرگ:
20. ana - ku mKurāš Šar kiššati
šarru rabū šarru dannū šar Bābili
šar māt Šumeri ū Akkadi šar kibrāti irbēttim
۲۰ - منم کوروش، شاهِ جهان، شاهِ بزرگ، شاهِ نیرومند ( توانا )
شاهِ بابِل، شاهِ سرزمین های سومِر و اَکَد، شاه چهارگوشهٔ جهان ) )
.
ازاین رو، این سنگ نگاره که از نقش مایه های موجودات بالدار ( apkallu: خردمند ) در هنر آشوری و دیگر آیین های هنری خاور نزدیک باستان الگو گرفته است، بازتابی از درآمیختگی بُن مایه های فرهنگی سرزمین های گوناگون، همچون بابِل باستان، در هنر هخامنشی است.
انسان بالدار پاسارگاد را می توان نمادی از این آمیزش فرهنگی دانست؛ آمیزشی که با جهان بینی شاهنشاهی ( شاه چهارگوشه جهان ) کوروش بزرگ و آرمان فرمانروایی بر مردمان سرزمین های گوناگون پیوند یافته است!
