زبدهالحقایق

دانشنامه آزاد فارسی

زُبْدَةالْحَقائِق
از شیخ عزیزالدینِ نَسَفی، رساله ای فارسی در تصوف. نسفی در این کتاب، از پیِ طلبِ جمعی از درویشان، به نقل و نقدِ سخنان چهار طائفۀ اهل شریعت، اهل حکمت، اهل وحدت، با تقسیمِ این آخری به دو گروهِ آنان که وجود را یکی می دانند و آنان که وجود را به حقیقی و خیالی تقسیم می کنند، در زمینۀ مهم ترینِ مباحث حکمت الهی می پردازد. کتاب از دو باب، در معرفت عالم کبیر و عالم صغیر، و هر باب از سه اصل تشکیل شده است. اصل سوم از باب دوم، در بیانِ چیستیِ سلوک و آداب و شرایط آن، از مهم ترین بخش های این رساله است. نثر زبدة الحقائق روشن و به دور از صنایع است و در جای جای آن ترکیبِ «ای درویش» تکرار می شود، تا خواننده با توجّهی بیشتر به مطالعۀ متن بپردازد. این رساله به چاپ رسیده است.

پیشنهاد کاربران

عین القضاه در مدت کوتاه و پرحادثه عمر خود که از 33 سال تجاوز نمی کند، نام و کنیه او ابوالمعالی عبدالله ابی بکر محمدبن علی بن حسن بن علی میانجی ، زادگاه او همدان و " میانجی " به نسب ( پدر و جد ) او تعلق دارد که اهل میانه بوده است. ولادت او در سال ۴۹۲ه. ق درهمدان و شهادت ۵۲۵ در همین شهر بود
...
[مشاهده متن کامل]

کتابها و رساله های متعددی تالیف و تصنیف کرده است که مشهورترین آنها کتاب زبده الحقایق به عربی و کتاب تمهیدات او به فارسی است. عمده ترین اندیشه های عرفانی و آراء فلسفی و کلامی او را می توان در این دو کتاب مطالعه کرد. مطالب جنجال برانگیزی که زنجیر دیوانگان را سخت جنبانده و مقدمات طرد و تکفیر و حبس و سرانجام اعدام او را فراهم ساخته، در همین دو کتاب آمده است. کتاب زبده الحقایق و سایر آثار او از جمله"مکتوبات" که نامه های عرفانی و فلسفی است و بیشتر عقاید و آراء او را دربردارد، و تاکنون چند مجلد مفصل از آن یافت شده و بسیاری از آنها به چاپ رسیده است کمتر مطلبی می توان یافت که بتوان آن را دستاویز تکفیر قرار داد. اگرچه قرن ششم عصر انحطاط فکری و فرهنگی ایران و اسلام است. عین القضات در آخرین رساله اش که شکوای غریب نام گرفته در بغداد پیش از شهادتش خطاب به دوستان خود در همدان نوشته است.
رضاضحاکی راحت
دبیر و مدرس تاریخ
و. . .