رویدادنامه نبونید

1 - 4. [. . . ] nāru Diqlat [. . . ]
ina ( arhu ) Addaru, salmu ( ilu ) Ištar ša Uruk [. . . ušēsū]
ummānāti Parsū ana Bābili illik[. . . ]
[. . . ] اَروَند رود ( رود دِجـلـه ) [. . . ]
در ماه آدارو ( اسفند ) پیکره ایـشْـتَـر از اوروک [. . . بیرون برده شد]
ارتش پارس ها ( ایرانی ها ) به بابِل آمدند[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
nāru: نَهر، رود ( رودخانه ) ، تَجَن
Diqlat: اَروَند رود ( رود دِجـلـه )
ina: در، به هنگام، برایِ
arhu: ماه در سال
Addari: اَدّاری یا کم و بیش اسفند تا فروردین
salmu: پیکره، تندیس، مجسمه
ilu Ištar: ایزد ایشتار ( به مانند ایزدبانو ایرانی آناهیتا )
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Uruk: شهر اوروک ( امروزه عراق )
ušēsū: بیرون بردن، خارج کردن
ummānāti: ارتش، سپاهیان
Parsū: پارس ها، ایرانی ها
( ( ū یا šunu: ضمیر جمع مکان ) )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Bābili: بابِل باستان، شهر اَکَدیان
illik: رفتن، وارد شدن، آمدند
.
***سال هفدهم یا پایانی پادشاهی نَبونَئید و آغاز پادشاهی کوروش بزرگ بر بابِل باستان ( 539 - 538 پیش از میلاد ) ***
5. [. . . ] ( ilu ) Nabū illu Bārsipᵏⁱ
ana mahrie ( ilu ) Bēl illik[. . . ]
مینو ( معنی ) : […] ایزد نَبو، خدای شهرِ بورسیپا، نزدِ بِل ( بَعل ) رفت[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ilu Nabu: ایزد نَبو ( ایزد فرهنگ و دانش به مانند ایزدبانو چیستا! )
Bārsip: بورسیپا شهر باستانی میان رودان در عراق امروزی و جای "اِزیدا" زیگورات ( پرستشگاه ) باستانی در بابِل باستان
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
māhrīe: به من، برای من، بخاطر من - īe ضمیر مِلکی اول شخص
ilu Bēl: خدای بِل ( بَعل - خدای بزرگ بابِل به مانند ایزدبانو آناهیتا )
illik: رفت و آمد
.
6. [. . . ] ab šarru ana Ē. TUR. KALAM. MA ( Bēlet - Bābili ) ērubu ina[Ē. . . ]
مینو ( معنی ) : پدرِ شاه نَبونَئید ( نَبو - بَلاتسو - ایقبی ، Nabū - balātsu - iqbi ) به پرستشگاه ایزدبانو ایشتار ( بیلِت بابِلی ) رفت و درونِ [. . . معبد]
☆واکاوی واژگان:
ab: اَب، پدر
šarru: شاه، پادشاه
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Ē. TUR. KALAM. MA: نوشتار لوگوگرام: Bēlet - Bābili: پرستشگاه ایزدبانو بیلِت برای ایشتار
ērubu: وارد شدن، درون جایی رفتن، داخل شدن
ina: در، به هنگام، برایِ
Ē: خانه، معبد، کُنِشت، پرستشگاه، زیگورات، پَرتِتَش
.
7. [. . ] - ultim baltum karāni ū harrāni palhītum lib ummānu[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . ] برپا شد، مِی ( شراب ) و راهی شکوهمند، در دلِ گروه مردم […]
( ( گوشزد: این بند بسیار شکستگی دارد و درون مایه نوشته: درباره بزم و شادی [سالِ نو] شکوهمند در میان مردم بابِل باستان گزارش می دهد! ) )
☆واکاوی واژگان:
ultim:شکسته و خوانا نیست!
baltum: برپا، برقرار - تندرست، سلامت
karāni: مِی، شراب - تاک، درخت انگور
ū: حرف ربط ( وَ )
harrāni: راه، مسیر
( ( بسیار به واژه کردی "هەڕە، hara: رفتن" همسانی دارد! ) )
palhītum: پَناهیدن، عبادت، بندگی، پرستش، ترسِ محترمانه، گرامی، خَشیّت الهی - دارای فَرّ ایزدی، شکوهمند، با شوکت، والایی، بزرگی، بلندمرتبگی، فرازمندی - از سِتاک palāhu
lib: میان، درونِ چیزی، دِل، بین، لا به لا
ummānu: در اینجا گروه مردم - ارتش، سپاهیان
.
8. ( ilu ) Bēl ina libbi nišē isinnu Akītu
ki šalmu epušu - šu ina ( arhu ) [Nisannu. . . ]
مینو ( معنی ) : ایزد بِل در میان مردم، جشن آکیتو ( سالِ نو ) را به گونه خوبی برگزار کرد، در ماه [نیسانو یا فروردین. . . ]
( ( نَبونَئید با شنیدن پیشروی های کوروش بزرگ، اندکی ( کمی ) از سختگیری های خود کاست ( کم کرد ) و پس از نُه سال، پدر نَبونَئید جشن نوروز یا آکیتو را به بهترین گونه برگزار کرد و ایزدان آن ها را گرامی داشت، تا به گمان خودش از ناراحتی و نارضایتی مردم بابِل باستان بکاهد و سپس نَبونَئید در حالِ بازگشت به بابِل شد! ) )
☆واکاوی واژگان:
ilu Bēl: خدای بِل ( بَعل - خدای بزرگ بابِل به مانند ایزدبانو آناهیتا )
ina: در، به هنگام، برایِ
libbi: میان، دِل، بین، لا به لا
nišē: مردم، انسان ها، بَشَریّت
isinnu Akītu: جشن آکیتو ( نوروز، سالِ نو )
ki: کِی، هنگامی که، زمانی که، به گونه ای که
šalmu: بهروز، خوب و قشنگ، درست و راست
epušu: برگزار کردن، انجام دادن، برپا کردن
šu: او یا آن ( ضمیر اشاره )
ina: در، به هنگام، برایِ
arhu: ماه در سال
Nisannu: نیسانو یا کم و بیش فروردین تا اردیبهشت
.
9. [. . . ahru Abu]ilāni ša Maradda,
( ilu ) Zababa ( ilu ) Ilabā ( Ilbaba ) ū ilāni ša Kiš KI ( ilu ) Nin - lil ū ilāni[. . . ]
مینو ( معنی ) : در ماه آبو ( مرداد ) ، ایزدانی از مَردَ:
ایزد زَبابا، ایزد ایلَبا و ایزدانی از کیش ( تَلِ العمیر عراق ) ، ایزدبانو نینلیل و ایزدانی[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ahru: ماه در سال
Abu: آبو - کم و بیش در تیر و مرداد
ilāni: ایزدان، خدایان
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Maradda: مَردَ یا مرادچای - شهری در السَدوم عراق، نزدیک رودخانه فُرات
ilu Zababa: ایزد زَبابا - ایزد جنگاور و نگهبان شهر کیش ( تَلِ العمیر یا الحیمیر عراق )
ilu Ilabā: ایزد ایلَبا - ایزد شهر اَکَد
ū: حرف ربط ( وَ )
ilāni: ایزدان، خدایان
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
( ( ki: پسوند مکان - نشانه کشور یا سرزمین ) )
Kiš: کیش، شهری در تَلِ العمیر یا الحیمیر عراق
ilu Nin - lil ( Mullilu ) : ایزدبانو نینلیل ( مولیلو ) - ایزدبانو میان رودان ( بین النهرین ) و همسر اِنلیل
( ( lil: بانو، زن - لِیدی ( lady ) ! ) )
.
10. [. . . ilāni ša] HUR. SAG. KALAM. MA ( Ingharra )
ana Bābili KI ērubuni ( pl. ) adi kit ( arhu ) Ulūli ilāni ( pl. ) ša mātu Akkadi[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . ایزدان از] هـورسَـگـکَـلَـمَـه ( تَلِ اَنغَرَّه ) به بابِل وارد شدند؛ تا پایان ماه اُولو ( شهریور ) ، ایزدانِ سرزمین اکد [. . . ]
☆واکاوی واژگان:
HUR. SAG. KALAM. MA: نوشتار لوگوگرام: Ingharra در نزدیکی شهر کیش ( تَلِ العمیر یا الحیمیر ) که به آن "تَلِ اَنغَرَّه" می گویند
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Bābili: سرزمین بابِل یا اَکَدیان
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
ērubuni: وارد شدند، درون جایی رفتند، داخل شدند
pl: نشانه جمع
adi: تا ( پیگیری، دنبال کردن، ادامه دادن )
kit ( arhu ) Ulūli: پایانِ ماه اولو یا پایان کمابیش ماه شهریور و مهر
ilāni: ایزدان، خدایان
mātu Akkadi: سرزمین اَکَد
.
11. [. . . ilāni] ša eli irsīti ū šapal irsīti ana Bābili ( KI ) ērubuni ( pl. ) ilāni ( pl. ) ša Bārsip ( KI ) Kutu[KI. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . ایزدانی] که بر روی زمین و زیر زمین بودند، به بابل وارد شدند؛ ایزدانِ بورسیپا و کوتا [. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ilāni: ایزدان، خدایان
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
eli: بر، بالا، فراز، پیشِ روی
irsīti: گونه دیگر: ersetu: سرزمین، شهر
( ( شاید واژه "City: شهر" از آن گرفته شده باشد! ) )
ū: حرف ربط ( وَ )
šapal: زیر، پایین
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Bābili: سرزمین بابِل یا اَکَدیان
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
ērubuni: وارد شدند، درون جایی رفتند، داخل شدند
pl: نشانه جمع
ilāni: ایزدان، خدایان
pl: نشانه جمع
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Bārsip: بورسیپا شهر باستانی میان رودان در عراق امروزی و جای "اِزیدا" زیگورات ( پرستشگاه ) باستانی در بابِل باستان
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
Kutu: شهری در میان رودان ( بین النهرین )
.
12. ū Sippār ( KI ) lā ērubuni ( pl. ) ,
ina ( arhu ) Tašriti ( m ) Kuraš, Sallum ina Upīe ( KI ) ina muhhi ( nāru ) Diqlat illiku[. . . ]
مینو ( معنی ) : و [ایزدان به] سیپار وارد نشدند؛
در ماه تَشریتو ( مهر ماه ) ، کوروش [بزرگ]،
آشتی جویانه ( مسالمت آمیز، بُردبارانه ) در اوپیه ( اوپیس ) ، بر کرانه اَروَند رود آمد [ . . . ]
( ( در این بند آگاه می شویم:
کوروش بزرگ، نخست، آشتی جویانه به بابِل آمد ولی گروهی از مردم تندرو و شورشی که وابسته به سپاه اَکَد بودند با آن جنگیدند! ) )
☆واکاوی واژگان:
ū: حرف ربط ( وَ )
Sippār: سیپار، شهری در شمال بابِل
lā: پیشوند منفی ساز، بدونِ
ērubuni: وارد شدند، درون جایی رفتند، داخل شدند
pl: نشانه جمع
ina: در، به هنگام، برایِ
arhuTašriti: ماه تَشریتی - کمابیش مهر و آبان
m: نشان نام کسی
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
Sallum: درود، سلام - آرامش، آسودگی، سلامتی و درستی، صلح، آشتی و دوستی، خوشی و شادمانی
ina: در، به هنگام، برایِ
Upīe: اوپیس، شهری باستانی در میان رودان ( بین النهرین ) در کنار اَروَند رود ( رود دِجـلـه )
ina muhhi: بر کرانه، در کنار
nāru Diqlat: اَروَند رود ( رود دِجـلـه )
illiku: آمد
.
13. ma ana lib ummāni mātu Akkadī ( KI ) itti ummāni Kuraš nukurta ēpušū ma nišū ( pl. ) mātu Akkadī ihtaššū
مینو ( معنی ) : و سپس، سپاهیان اَکَد با ارتش کوروش جنگیدند، اما گروه مردم ( تندرو وابسته به سپاه اَکَد ) شکست خوردند
☆واکاوی واژگان:
ma: و سپس ( حرف ربط )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
lib: میان، دِل، بین، لا به لا
ummāni: ارتش، سپاهیان
mātu Akkadī: سرزمین اَکَد
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
itti: با، همراه، درکنار
ummāni Kuraš: ارتش کوروش بزرگ
nukurta: دشمنی، پیکار، جنگ، ستیزه، خصومت
ēpušū: کردن، انجام دادن، پرداختن، ساختن
ma: و سپس ( حرف ربط )
nišē: مردم، انسان ها، بَشَریّت
pl: نشانه جمع
mātu Akkadī: سرزمین اَکَد
ihtaššū: شکست خوردند، از پا درآمدند، ناکام ماندند، باختند - از ریشه našū
.
14. iqquur illi napihti niše ( pl. ) iduk
ummu XIV ( 14 ) Kuraš ana Sippār ( KI )
illik ma Sippār balā Saltim sabtat
مینو ( معنی ) : [او، کوروش بزرگ] [سپاه اَکَد را] نابود کرد [و] جانِ مردم ( تندرو وابسته به سپاه اَکَد ) را گرفت یا آنان را کُشت
در روز چهاردهم ( ۶ مهر ) ، کوروش به سیپار رفت و سیپار را بدون نبرد از آنِ خود ( تصرف ) کرد
( ( گوشزد: بند 16 استوانه کوروش بزرگ، دنباله این بند هست که می گوید: ارتش کوروش ابزارهای جنگی را از سپاهیان اَکَد و مردم تندرو می سِتاند! ) )
☆واکاوی واژگان:
iqquur: از ریشه aqāru - ویران کردن، نابود کردن، از بین بردن
illi napihti: جان زندگی، نفس حیاتی
nišē: مردم، انسان ها، بَشَریّت
pl: نشانه جمع
iduk: کشتن، سر به نیست کردن، جان ستاندن
ummu XIV: روز چهاردهم ( ۶ مهر )
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
Sippār: سیپار، شهری در شمال بابِل
illik: رفت
ma: و سپس ( حرف ربط )
balā Saltim: بدون جنگ و نبرد، بی درگیری، بدون خشونت، به آرامی، به سلامتی، به درستی، به خوشی
sabtat: گرفته شد، به دست آورد، تصرف کرد، از آن خود کرد
.
15. ( m ) Nabū - na’id ittašid ū ana Bābili iterub
ūmu XVI ( 16 ) ( m ) Ugbaru ( amelu )
pāhat mātu Gutium ū ummāni ( pl. ) ( m ) Kuraš,
balā Saltim ana Bābili iterub - šū
مینو ( معنی ) : نَبونَئید شکست خورد ( گریخت ) و به بابِل بازگشت
در روز شانزدهم ( ۸ مهر ) ، اوگبارو، فرماندار سرزمین گوتیان، و ارتشِ کوروش، بدون جنگ و نبرد، درونِ بابل شدند
( ( زِنهار: گویا نَبونَئید و سپاه آن، در حال بازگشت از تیما به بابِل بودند که با ارتش کوروش بزرگ درگیر می شوند و سپس به شهر خودش می گریزند و در جایی از بابِل پنهان می شوند و پسرش ( بِلشَصَّر ) در آن زمان، شاه بابِل بوده است که به دستِ کوروش بزرگ می افتد و گواه آن: بند 3 و 17 استوانه کوروش بزرگ است! ) )
☆واکاوی واژگان:
m: نشان نام کسی
Nabū - naʾid: نَبونَئید ( پادشاه بابِلی نو باستان )
ittašid: شکست خوردن، از پا درآمدن، ناکام ماندن، باختن - از ریشه našū
ū: حرف ربط ( وَ )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Bābili: بابِل باستان، شهر اَکَدیان
iterub: از ریشه ērubu: وارد شدن، درون جایی رفتن، داخل شدن - در اینجا به معنی: برگشتن، بازگشتن
ūmu XVI: روزِ شانزدهم ( ۸ مهر )
m: نشان نام کسی
Ugbaru: اوگبَرو، گوبارو، گوبریاس سردار کوروش بزرگ
amelu: نشان نامداران و واسپوهران ( اشراف زادگان )
pāhat: فرماندار، والی، سردار
mātu Gutium: سرزمین گوتیان ( امروزه ارومیه و اَربیل عراق )
ū: حرف ربط ( وَ )
ummāni: ارتش، سپاهیان
pl: نشانه جمع
m: نشان نام کسی
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
balā Saltim: بدون جنگ و نبرد، بی درگیری، بدون خشونت، به آرامی، به سلامتی، به درستی، به خوشی
ana Bābili iterub - šū: درونِ بابِل شدند، وارد بابِل شدند
.
16. ana Bābili ( KI ) ērubuni arki
( m ) Nabū - na’id ki sabit ina Bābili ( KI )
sibsa adi kit arhi sābū massarū ( pl. )
مینو ( معنی ) : آنان ( ارتش کوروش بزرگ ) در بابِل وارد شدند
پس از آن نَبونَئید، هنگامی که در بابِل گرفتار شد، دستگیر گردید؛ تا پایان ماه ( مهرماه ) ، نیروهای نگهبان[ دنباله در بند پَسین. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ina Bābili: در بابِل، به بابِل
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
ērubuni: وارد شدند، درون جایی رفتند، داخل شدند
arki: سپس، پس از آن، بعدش، پَسین - گونه دیگر: warku
m: نشان نام کسی
Nabū - naʾid: نَبونَئید ( پادشاه بابِلی نو باستان )
ki: کِی، هنگامی که، زمانی که، به گونه ای که
sabit: گرفتار شدن، به دام افتادن، در تنگنا ( آمپاس ) ماندن
ina Bābili: در بابِل، به بابِل
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
sibsa: از ریشه آینده sabātu: بازداشت کردن، دستگیر کردن، گرفتن، دستبند زدن، به چنگ
آوردن
adi: تا، تا هنگام
kit arhi: پایانِ ماه
sābū: نیروها، سربازان، مردان، افراد
massarū: نگهبان، پاسدار، به پا، جانپاس!
pl: نشانه جمع
.
17. ša mātu Gutium ša babani ( pl. )
ū Ēsagīla išurruni,
adi ūl manma ummāni ina Ēsagīla ū ekurrati ( pl. ) ū ahrāti[. . . ]
مینو ( معنی ) : [نیروهای نگهبان] از تبار گوتیان ( ارومیه ) ، از نیایشگاه اِسَگیله و دروازه آن، پشتیبانی کردند؛
تا "مَبادا" هیچ یک از نیروهای نظامی[نَبونَئید]یا گروه مردم[تندرو وابسته به سپاه اَکَد]، به درونِ اِسَگیله و دیگر [. . . بناهای آن شوند تا بتوانند، آیین ها آنجا را به روال گذشته برپا کنند]
( ( از این بند آگاه می شویم:
بهترین سربازان ارتش کوروش که گوتیان باشند از نیایشگاه اِسَگیله و دروازه آن جانپاسی می کنند تا دیگر به آن گزندی نرسد! ) )
☆واکاوی واژگان:
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
mātu Gutium: سرزمین گوتیان ( امروزه ارومیه و اَربیل عراق )
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
babani: دروازه، درها، باب ها
pl: نشانه جمع
ū: حرف ربط ( وَ )
Ēsagila: پرستشگاه اِسَگیله و معبد مَردوک - خانه شکوهمند و گیرا ( کاریزما دار )
išurruni: راست گردانید، استوار کردن، دل قرصی، اطمینان دادن، اعتماد کردن، پُشتگرمی دادن، پُشتیبانی کردند، پشتوانه بودند - از ریشه našāru
adi: تا، تا هنگام
ūl: مَبادا، نکنه، نشاید! - از ریشه lā: پیشوند منفی ساز
manma: هیچ یک، هیچ کسی
ummāni: ارتش، سپاهیان، نیروهای نظامی - گروه مردم
ina: در، به هنگام، برایِ
Ēsagila: پرستشگاه اِسَگیله و معبد مَردوک - خانه شکوهمند و گیرا ( کاریزما دار )
ekurrati: معابد، زیارتگاه ( زیگورات ) ، پرستشگاه ها، نیایشگاه ها، پَرتِتَش ها!
ahrāti: دیگر، سایر
.
18. ūl iššakin simānu ūl etīq ( arhu ) Arahsamna ūmu III ( 3 )
KAM ( m ) Kuraš ana Bābili ( KI ) ērub
مینو ( معنی ) : زمانی فرا نرسیده بود و هنوز دیری نپاییده بود؛ که در ماه آرَهسامنا، روز سوم ( ۲۹مهر ) ، کوروش به بابِل وارد شد
☆واکاوی واژگان:
ūl: مَبادا، نکنه، نشاید! - از ریشه lā: پیشوند منفی ساز
iššakin: برقرار، ساختن، برپا کردن - از ریشهšakānu: برای سامان دادن یا پِی ریزی و ساخت
simānu: زماندار، زمان معیّن، موعد مقرر
ūl etīq: نگذشت، سپری نشد، دیری نپایید
arhu: ماه در سال
Arahsamna: آرَهسامنا یا در اینجا کم و بیش ماه مهر و آبان
ūmu III: روزِ سوم ( ۲۹ مهر )
KAM: پسوند ترتیبی - گونه دیگر GAM
m: نشان نام کسی
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
ana Bābili: در بابِل، به بابِل
( ( ki: نشانه کشور یا سرزمین ) )
ērub: وارد شد، درون جایی رفت، داخل شد
.
19. harrānu ina panī - šu šap - at šulmu ana āli šakin
( m ) Kuraš šulum ana Bābili gabbi - šu iqbi
مینو ( معنی ) : [ارتش اش] در پیش روی او ( کوروش ) ، رفتن ( حرکت کردن ) و روانه بودن ( جریان داشتن ) ، آسایش ( دوستی ) بر شهر ( بابِل ) چیره گردید!
کوروش برای سراسر بابِل، پیام آشتی ( صلح - درود و سلامتی ) فرستاد
( ( گوشزد: بند 24 استوانه کوروش بزرگ، گواه این بند است! ) )
☆واکاوی واژگان:
harrānu: رهسپار، سفر کردن، حرکت کردن، رفتن، پیشرَوی
( ( بسیار به واژه کردی "هەڕە، hara: رفتن" همسانی دارد! ) )
ina: در، به هنگام، برایِ
panī: پیشِ روی، در برابر، در حضور، روبرو
šu: او ( ضمیر اشاره )
šap: از ریشه šapū: گسترده شدن، پراکندگی، روان و جاری شدن
at: فعل کمکی بودن
šulmu: آرامش، آسودگی، سلامتی و درستی ( درود ) ، صلح، آشتی و دوستی، خوشی و شادمانی
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
āli: شهر، سرزمین، کشور
šakin: نهادن، قرار گرفتن، گذاشتن، گردیدن
m: نشان نام کسی
Kuraš: کوروش بزرگ ( دوم )
šulum: آرامش، آسودگی، سلامتی و درستی، صلح، آشتی و دوستی، خوشی و شادمانی
ana Bābili: به بابِل
gabbi - šu: همه آن، سراسر آن، تمامَش
iqbi: گفت، فرمود، بیان کرد
.
20. gabbi - šu qibī ( m ) Gubaru ( amelu ) pāhatu - šu ( amelu ) pahati ( pl. )
ina Babili ipteqid[. . . ]
مینو ( معنی ) : همه ( فرمان هایش ) را به گوبارو ( گوبریاس ) ، فرماندارَش و فرمانداران ( دیگر ) در بابِل سپرد[. . . ]
( ( گوشزد: این ها را یکسان ندانید:
۱. اوگبَرو ( گوبارو، گوبریاس ) فرماندار ( گوتیوم ) گوتیان کوروش بزرگ
۲. گَئوبَرووَه ( گوبریاس، پدر مردونیه ) و
سپس داریوش بزرگ بخاطر کار سردار َش که بردیای دروغین را شناخت، نام ۳. پسرش را گوبریاس گذاشت! ) )
☆واکاوی واژگان:
gabbi - šu: همه آن، تمام آن، سراسر آن، کُلِش
qibī: گفتن، فرمان دادن، دستور دادن
m: نشان نام کسی
Gubaru: گوبارو، اوگبَرو، گوبریاس فرمانده کوروش بزرگ
amelu: نشان نامداران و واسپوهران ( اشراف زادگان )
pāhatu - šu: فرماندار او
ina Babili: در بابِل
pl: نشانه جمع
ipteqid: سپردن، واگذار کردن، در اختیار گذاشتن ( نهادن )
.
21. ullu ( iti ) Kislimi adi ( iti ) Addari ilāni ša māt Akkadiᵏⁱ ša ( m ) Nabū - naʾid ana Bābiliᵏⁱ ušēšridu [. . . ina qibī ( m ) Kūraš ana bīt ilūti - šunu rabūti ušēširū]
مینو ( معنی ) : از ماه کیسلیمو ( آذر ) تا ماه اَدّارو ( اسفند ) ، ایزدان سرزمین اَکَد که نَبونَئید به بابِل آورده بود، [. . . به فرمان کوروش به نیایشگاه های راستین ( اصلی ) خود بازگردانده شدند]
☆واکاوی واژگان:
ullu: از آن زمان، از آنجا، از. . . تا، پیوند زمانی
iti: نشانه ماه در سال
Kislimi: کیسلیمو یا کم و بیش ماه آذر تا دی
adi: تا، تا هنگام
Addari: اَدّاری یا کم و بیش اسفند تا فروردین
ilāni: ایزدان، خدایان
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
māt Akkadi: سرزمین اَکَد
( ( ki: پسوند مکان - نشانه کشور یا سرزمین ) )
m: نشان نام کسی
Nabū - naʾid: نَبونَئید ( پادشاه بابِلی نو باستان )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Bābili: بابِل
ušēšridu: آوردن، رساندن
ina qibī: به فرمان، به دستور
m: نشان نام کسی
Kuraš: کوروش بزرگ ( دوم )
ana bīt ilūti - šunu: به خانه های ایزدی خودشان ( پرستشگاه ها )
rabūti: بزرگ، سَروَر
ušēširū: برگشت دادن، بازپس دادن، بازگرداندن، به جای خود رساندند
.
22. ana mahāzi - šunu illikū, ( arhu ) Arahsamna, mūši ūmu XI ( 11 ) ,
( m ) Ugbaru ina […ma Kuraš ina ūmi XII ( 12 ) ana abulli Bābili illik, gabbu mārū Bābili ana pānī - šu illakū. . . ]
مینو ( معنی ) : [ارتش کوروش] به سوی شهرهای آنان ( بابِلیان ) رفتند یا وارد شدند، در ماه آرَهسامنا ( آبان ماه ) ، در شبِ روزِ یازدهم ( ۶ آبان ) ، اوگبَرو ( گوبریاس ) درونِ [دروازه ایشتار یا بابِل شد]
[. . . و سپس کوروش، در روز دوازدهم ( ۷ آبان ) به دروازهٔ بابِل آمد؛ همهٔ مردم بابِل به پیشواز ( خوشامدگویی ) او رفتند . . . ]
( ( از این بند آگاه می شویم:
درونشد ( ورود ) کوروش بزرگ به دروازه بابِل در این روز رخ داده است؛ به همین فَرنود ( دلیل ) : "7 آبان ماه" را روز وَرجاوَند ( مقدس ) و به یاد کوروش بزرگ گرامی می داریم برای او بزرگداشت برگزار می کنیم! ) )
☆واکاوی واژگان:
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
mahāzi: شهر، میدان شهری، محوطه یا فضای وَرجاوَند ( مقدس ) ، پرستشگاه، معابد، کُنِشت، پَرتَتِش
šūnu: ضمیر جمع
illikū: جمع alāku: رفتند، حرکت کردند، رهسپار شدند
arhu: ماه از سال
Arahsamna: آرَهسامنا یا کم و بیش ماه آبان یا آذر
mūši: شب
ūmu: روز
m: نشان نام کسی
Ugbaru: اوگبَرو، گوبارو، گوبریاس فرمانده کوروش بزرگ
ina: در، به هنگام، برایِ
ma: و سپس
Kuraš: کوروش بزرگ ( دوم )
ina ūmi XII: در روز دوازدهم ( ۷ آبان )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
abulli Bābili: دروازه بابِل ( دروازه ایشتار )
illik: رفت و آمد
gabbu mārū Bābili: همه مردمان بابِل
ana pānī - šu illakū: به پیشواز ( خوشامدگویی ) او رفتند
.
( ( زِنهاری بیرون از جُستار، برای دروازه بابِلی ایشتار:
بر روی دروازه ایشتار، افزون بر سنگ نگاره: گاو اَیوداد ( یکتا آفریده ) و شیر ( درجه ۴ مهرپرستی ) در کنار درخت سرو به همراه گل نیلوفر ( یادآور داستان یلدا! ) ، سنگ نگاره اژدهای موشوشو هم کنده کاری شده است:
از دیدگاه بنده، اژدهای موشوشو ( muš - hššu: خزنده ژیان و سَهمگین ) با اژدهای کومودو ( Ko - modo: خزنده بزرگ و غول پیکر ) همسان است و همچنین از دیدگاه زبان شناختی به هم شبیه هستند!
برپایه افسانه های مردمی ( محلی کومودو ) :
کومودو، همزاد ( دوقلو ) انسان است! ) )
.
23. [. . . zāmānu ūl etīq] aššat šarri mītat ullu ūmu XXVII ( 27 ) ša ( arhu ) Addaru adi ūmu III ( 3 ) ša ( arhu ) Nisannu bīkitum ina Akkadi[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . زمانی نگذشت] که همسر پادشاه ( شهبانو کاساندان ) درگذشت ( در اسفندماه )
از روز بیست وهفتم ماه آدارو ( ۱۹ اسفند ) تا روز سوم ماه نیسانو ( ۲۵ اسفند - یک هفته ) ، آیین اَشک ریزان و سوگواری بزرگ در [سرزمین] اَکَد ( بابِل ) [برگزار شد. . . ]
( ( از این بند می فهمیم که کوروش بزرگ، شهبانو کاساندان را بسیار دوست می داشت و یک هفته آیین سوگواری آن را در سرزمین های فرمانروایی اش برگزار کرد! ) )
( ( گوشزد: بابِلیان هم به مانند گاهشماری های پیشین، پنج روز پایانی سال را به شمار نمی آوردند و به جای ۱۲۰ سال، پس از هفت سال، یک ماه را کبیسه می کردند! و برای همین برخی پژوهشگران می گویند؛ هخامنشیان یکماه سوگواری برگزار کردند زیرا پایان سوگواری در یکماه کبیسه ( آدار شامی ) افتاده بوده است ولی بنده برپایه این بند، همان یک هفته سوگواری را با سال کبیسه آن در نظر می گیرم! ) )
☆واکاوی واژگان:
zāmānu: زمان، هنگام، روزگار، آوام، دوران
ūl etīq: نگذشت، سپری نشد، دیری نپایید
aššat: همسر، زن
šarri: شاه، پادشاه
mītat: مُردن، درگذشتن، از میان رفتن
ullu: یا اینکه، شاید - پیوند زمانی: از . . . تا
ūmu XXVII: روزِ بیست وهفتم ( ۱۹ اسفند )
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
arhu: ماه از سال
ūmu III: روزِ سوم ( ۲۵ اسفند )
Addari: اَدّاری یا کم و بیش اسفند تا فروردین
adi: تا، تا هنگام
ūmu: روز
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Nisannu: نیسانو یا پایان اسفند و کمابیش فروردین تا نیمه اول اردیبهشت
bīkitum: گریه فراوان، سوگواری بزرگ، شیون، ناله و زاری، اشک ریزان
ina: در، به هنگام، برایِ
Akkadi: سرزمین اَکَدیان یا بابِل
.
24. niše ( pl. ) gabbi qaqqad - šūnu ipallaru ( pl. ) [. . . ]
مینو ( معنی ) : همه مردم، به نشانه گرامیداشت ( احترام ) او ( شهبانو کاساندان ) سَرهای خود را خَم کردند ( فرود آوردند ) [. . . ]
☆واکاوی واژگان:
nišē: مردم، انسان ها، بَشَریّت
pl: نشانه جمع
gabbi: همه، سراسر، جُملِگی
qaqqad - šūnu: سَرهایشان، کله هایشان
ipallaru: فرود آوردن، خَم کردن، نَمیدن
pl: نشانه جمع
.
25. ūmu IV ( 4 ) KAM ( m ) Kambūzīya mar ša ( m ) [Kuraš. . . ]
ana Ē. NIG. PA. KALAM. MA. SUM. MU ( Ē - šulmī ) ērubu ki illik amēl
Ē - PA ekurru Nabū ša bašū[…]
مینو ( معنی ) : در روز چهارم ( ماه نیسانو، ۱ فروردین ) ، کمبوجیه پسر کوروش، درونِ نیایشگاه ( پرستشگاه اِشولمی یا معبد دوم اورشَلیم ) شد؛ در همان هنگام که پیشکارِ معبد نابو در آنجا بود[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ūmu IV: روزِ چهارم ( ۱ فروردین )
KAM: پسوند ترتیبی - گونه دیگر GAM
m: نشان نام کسی
Kambūzīya: کمبوجیه دوم، کامبیز
mar: پسر، فرزند
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
m: نشان نام کسی
Kuraš: کوروش دوم یا کوروش بزرگ
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Ē. NIG. PA. KALAM. MA. SUM. MU: نوشتار میخی لوگوگرام: Ē - šulmī: خانه آشتی و آرامش، نام اَکَدی پرستشگاه دوم اورشَلیم!
ērubu: وارد شدن، درون جایی رفتن، داخل شدن
ki: کِی، هنگامی که، زمانی که، به گونه ای که
illik: رفت و آمد
amēl: عامل، کارمند، کارگزار، پیشکار
Ē - PA: لوگوگرام - عنوان اداری یا کاری
ekurru: معبد، زیارتگاه ( زیگورات ) ، پرستشگاه، نیایشگاه، پَرتِتَش!
Nabū: ایزد نَبو ( ایزد فرهنگ و دانش به مانند ایزدبانو چیستا! )
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
bašū: باش ( باشد ) ، بودن، هستن، وجود داشتن
.
26. [. . . ]illiku ma ina šutibbu ušbim
ma ina qātī - šu šuāti dullū šuāti ana qāti ušēšir, ( ilu ) Nabu[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . ] و سپس ( کمبوجیه ) آمد و [کاساندان] را در جایگاه اَبَدی یا همیشگی خود نشاند
و سپس همان خویشکاری را با دستان خویش، همانگونه به پایان رسانید، ایزد نبو[. . . ]
( ( از این بند و بند پیشین، آگاه می شویم که شهبانو کاساندان، در پرستشگاه اِشولمی یا معبد دوم اورشَلیم آرامیده است!
همچنین پیش از این نوشته آن را با آرامگاه کمبوجیه در پاسارگاد یکجا می دانستند! ) )
☆واکاوی واژگان:
illiku: رفت و آمد
ma: و سپس
ina: در، به هنگام، برایِ
šutibbu: جایگاه، مکان
ušbim: نشستن، آرامش یافتن
( ( گوشزد: از دو واژه اینگونه برداشت کردم، زیرا "مرگ"، جایگاه ابدی یا همیشگی انسان ها است! ) )
ma: و سپس
ina qātī - šu: با دستانَش
šuāti: آن، همان، همانگونه
dullū: خویشکاری، وظیفه، فریضه
šuāti: آن، همان، همانگونه
ana qāti ušēšir: به فرجام و پایان رساندن، به سرانجام بردن
ilu Nabu: ایزد نَبو ( ایزد فرهنگ و دانش به مانند ایزدبانو چیستا! )
.
27. [. . . iš] - marīe ū mašhu ušpal ( pl. )
ullu […illiku] mār šarri ana dullī […bīt ilāni ušēšir. . . ]
مینو ( معنی ) : آنها ( مردم ) دور شدن و با پریشان حالی، پراکنده گشتن یا از آنجا [. . . رفتند]؛ پسر شاه خویشکاری ( فریضه ) آیین دینی [. . . آن ( کاساندان ) را به پایان رسانید. . . ]
☆واکاوی واژگان:
iš: آن ها
marīe: مردم، انسان ها
ū: حرف ربط ( وَ )
mašhu: دور شدن، فاصله گرفتن
ušpal: پراکنده گشتن، پخش شدن، از هم پاشیدن - پریشان حالی، آشفتگی، شوریدگی
( ( گوشزد: ایهام قشنگی در این بند هست؛ زیرا، مردمان با حالِ پریشان، پراکنده می شوند! ) )
pl: نشانه جمع
ullu: آنجا، آنسوی، از آن نقطه
illiku: رفتند، رهسپار شدند
mār: پسر، فرزند
šarri: شاه، پادشاه
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
dullī: خویشکاری، وظیفه، فریضه
bīt ilāni: خانه ایزدان، پرستشگاه، کُنِشت، معبد، پَرتَتِش - مجاز از آیین دینی
ušēšir: درست کرد، سامان داد، به پایان رساندن، به سرانجام بردن
.
28. [. . . ] ( ilu ) Nabū ana Ēsagīla issahir ū
bihi ina pan ( ilu ) Bēl ū mār - bīti ( ilu ) Aššuri [. . . ana ilim inaddin]
مینو ( معنی ) : [سپس کمبوجیه، از نزد] ایزد نَبو به سوی پرستشگاه اِسَگیله برگشت و
در پیشگاهِ ایزد بِل ( بَعل ) و ایزد ماربیتی آشوری، [. . . چیزی به ایزد پیکشکش کرد]
☆واکاوی واژگان:
ilu Nabū: ایزد نَبو ( ایزد فرهنگ و دانش به مانند ایزدبانو چیستا! )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Ēsagila: پرستشگاه اِسَگیله و معبد مَردوک - خانه شکوهمند و گیرا ( کاریزما دار )
issahir: برگشتن، بازگشتن، روی آوردن
bihi: پیش، نزد
ina: در، به هنگام، برایِ
Pan: پیشِ روی، در پیشگاه، در برابر، در حضور، روبرو
ilu Bēl: خدای بِل ( بَعل - خدای بزرگ بابِل به مانند ایزدبانو آناهیتا )
ū: حرف ربط ( وَ )
mār - bīti ilu: ایزد مار بیتی ( ایزد جنگاوری آشوری - بابِلی - همانند بهرام یا وِرِثرَغنَه )
Aššur: آشوری
ana ilim inaddin: به ایزد دَهِش کردن ( بخشیدن ) یا پیکشکش کردن ( زمان حال )
.
.
4. ستون "چهارم" از رویدادنامه نَبونَئید - کوروش بزرگ که بیشتر درباره "بازسازی دروازه بابِل ( ایشتار ) و پرستشگاه های آن" سخن رفته است:
بیشتر بندهای آن از بین رفته است و تنها چند واژه از بندهای 2 تا 9 برجا مانده است:
2 - 9. [. . . ] mē [. . . ]
[. . . ] arhu [. . . ]
[. . . ] ušallim [. . . ]
[. . . ] Ēnlil [. . . ]
[. . . ] bītu [. . . ]
[. . . ] ina Bābili [. . . ]
[. . . ] ušēšir [. . . ]
مینو ( معنی ) : دیگر، مینوی این بند را نمی نویسم؛ چون، از واکاوی واژگان پیداست!
( ( بند های ستون چهارم به مانند بند 38 تا 40 استوانه کوروش بزرگ هست که کوروش بزرگ، بازسازی پرستشگاه های اِنلیل و دروازه بزرگ بابِل ( ایشتار ) را به پایان رسانید! ) )
☆واکاوی واژگان:
mē: آب، مِی ( شراب )
arhu: ماه در سال
ušallim: از ریشه Sallum: درود، سلام - آرامش، آسودگی، سلامتی و درستی، صلح، آشتی و دوستی، خوشی و شادمانی
Ēnlil: ایزد اِنلیل ( اِلیل - به مانند ایزد باد )
bītū ( Ē ) : خانه، بِیت، معبد، پرستشگاه، نیایشگاه، پَرتِتَش
ina Bābili: در بابِل
ušēšir: درست کرد، سامان داد، به پایان رساندن، به سرانجام بردن
.
( ( یادآوری: بهره بردن از نوشتارهای این جُستار با یادکردن از نام بنده و نشانی آبادیس، دارای دسترسی آزاد و پخش است! ) )

نَبونَئید هم ۱۷ سال ( 556 - 539 ) بر بابِل باستان فرمانروایی کرد! ) )
.
نشانه های مهم در رویدادنامه نَبونَئید - کوروش بزرگ:
[…] >>> نشانه متن شکسته ( از بین رفته ) یا خوانش و شناسایی نشده
( ) >>> برابر دیگر یا روشنگری بیشتر درباره واژه
.
1. ستون "نخست" از رویدادنامه نَبونَئید - کوروش بزرگ که بیشتر درباره "نَبونَئید و لشکرکشی های او" سخن رفته است:
*** آغاز پادشاهی نَبونَئید ( 556 - 555 پیش از میلاد ) ***
چیزی از بند 1 نمانده است و از بند 2 و 3 هم نوشته بسیار اندکی برجا مانده است:
2 - 3. […]šu išši, šarru […]
[…] māti - šunu ušēribū ana Bābili[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . ] او ( نَبونَئید ) حمل کرد؛ شاه [. . . ]
[و] آنان را از سرزمینشان به بابل آوردند[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
šu: او ( ضمیر اشاره )
išši: برداشت، حمل کرد، با خود بردن
šarru: شاه، پادشاه
māti - šunu: سرزمینشان، کشور آن ها
ušēribū: آوردن، همراهی کردن، منتقل کردن، جابجایی - از ریشه ērubu
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Bābili: بابِل، سرزمین اَکَدیان
.
***سال نخست پادشاهی نَبونَئید ( 555 - 554 پیش از میلاد ) ***
چیزی از بند نمانده است و از بند 4 تا 8 هم نوشته بسیار اندکی برای ترگمه ( ترجمه ) مانده است:
4 - 8. [. . . ]išuhhu ma ūl išši[. . . ] kimat - šūnu[. . . ]
[. . . ] šarru ummān - šū idkēma ana Humē ( Cilicia ) [illik. . . ]
مینو ( معنی ) : آنان لرزیدند ( به هراس افتادند ) [. . . ] و سپس او همراهی نکرد[. . . ] خاندان آنان، [هر اندازه که بودند،
[. . . ] شاه ( نَبونَئید ) سپاهیانِ خودش را گردآورد ( بسیج کرد ) و به سوی هومه ( کیلیکیه ) [. . . لشکر کشید]
☆واکاوی واژگان:
išuhhu: هراسیدن، ترسیدن، گُرخیدن، به لرزش افتادن
ma: و سپس ( حرف ربط )
ūl išši: برنداشت، همراهی نکرد، حمل نکرد، با خود نَبُرد
kimat:خانوده، خاندان
šūnu: ضمیر جمع
šarru: شاه، پادشاه
ummān: ارتش، سپاهیان، نیروهای نظامی
šu: او، آن ( ضمیر اشاره )
idkēma: گردآوردن، بسیج کردن، فراخواندن، چَپیره کردن!
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Humē ( Cilicia ) : هومه یا کیلیکیه ( شهری از سوریه تا ترکیه امروزی )
illik: رفت و آمد، مجاز از ارتش: لشکر کشیدن، قشون بردن
.
***سال دوم پادشاهی نَبونَئید ( 554 - 553پیش از میلاد ) ***
از بند 9 نوشته اندکی برجا مانده و از بند 10 چیزی نمانده است:
9. [. . . MU. ll ( 2 ) kam] ina ( arhu ) Tebeti ina Hamāti šūru ušēb[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . سال دوم:] در ماه تِبِتو ( دی ماه ) ، در حَمات ( لُبنان ) ، هوای سرد و سوزناک ( زمستان ) چیره گشته بود[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
MU. ll: لوگوگرام: šattu šanū
: سالِ دوم
KAM: پسوند ترتیبی - گونه دیگر GAM
ina: در، به هنگام، برایِ
arhu: ماه در سال
Tebeti: تِبِتو - کمابیش در دی و بهمن
ina: در، به هنگام، برایِ
Hamāti: حَمات - شهری در لُبنان امروزی
šūru: هوای سرد و سوزناک، باد و بوران
ušēb: چیرگی، غلبه، حاکم، تسلط
.
***سال سوم پادشاهی نَبونَئید ( 553 - 552 پیش از میلاد ) ***
از بند 11 تا 22 نوشته بسیار اندکی برجا مانده است:
11 - 13. [. . . MU. lll ( 3 ) kam] ina ( arhu ) Abu, ša Ammānānum šadū[. . . ],
kirāmē, šimāt ( pl ) kal - šunu[. . . ],
[. . . ]qereb - šunu [. . . ] ana Bābili ubbal[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . سال سوم:] در ماه اَبو ( مرداد ماه ) ، از کوه های آمانوس ( در کیلیکیه ) [. . . ]،
باغ ها و همه میوه های آن ها[. . . ]،
[. . . ] از نزدیک آنان ( سپاه نَبونَئید ) [. . . ] به بابِل می آورند[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
MU. lll: لوگوگرام: šattu šalāš�
: سالِ سوم
KAM: پسوند ترتیبی - گونه دیگر GAM
ina: در، به هنگام، برایِ
arhu: ماه در سال
Abu: آبو - کم و بیش در تیر و مرداد
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Ammānānum: کوه های آمانوس کیلیکیه - امروزه نور کوه در ترکیه
šadū: کوه ها، بلندی ها، تپه ها، برآمدگی ها
( ( ū یا šunu: ضمیر جمع مکان ) )
kirāmē: باغ ها، بوستان ( بُستان ) ، گلستان، مرغزار، چمنزار ( پارک )
šimāt: سیو ( سیب ) - میوه
pl: نشانه جمع
kal - šunu: همه آن ها، هَمَشون، کُلِش، تمامِش
qereb: کنار، نزدیک، بغل
šūnu: ضمیر جمع
ana Bābili: به بابِل
ubbal: بار کردن، برداشتن، حمل کردن
.
14 - 15. šarru amāru ma balātu, ina ( arhu ) Kislimi šarru [ummān - šū idkēma. . . ]
مینو ( معنی ) : شاه ( نَبونَئید ) بیمار شد ولی سپس بهبود یافت، در ماه کیسلیمو ( آذر ) ، شاه ( نَبونَئید ) [سپاهیانِ خودش را گردآورد ( بسیج کرد! ) . . . ]
☆واکاوی واژگان:
šarru: شاه، پادشاه
amāru: بیمار، ناتوان، مریض
ma: ولی، اما - و سپس ( حرف ربط )
balātu: بهبود یافتن، درمان و خوب شدن، شفایابی، دُرواخ شدن!
ina: در، به هنگام، برایِ
ahru: ماه در سال
Kislimi: کیسلیمو یا کم و بیش ماه آذر تا دی
šarru: شاه، پادشاه
ummān: ارتش، سپاهیان، نیروهای نظامی
šu: او، آن ( ضمیر اشاره )
idkēma: گردآوردن، بسیج کردن، فراخواندن، چَپیره کردن!
.
16 - 22. ana muhhi Nabū - tattan - usur[. . . ] ša Amurrui[. . . ],
iškunū ana muhhi ūdumu[. . . ]
[. . . ]babani Šintini iduk - šu[. . . ] ummānu [. . . ]
مینو ( معنی ) : [سپاهیان نَبونَئید] در برابر نَبوتَتان آشور[. . . ] که از آموریان بود،
در برابر [سرزمین] اَدومی ها اردو زدند[. . . ]
[. . . در ] دروازه شین تین او را کشت[. . . ] سپاهَش[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ana muhhi: در برابر، هَمِستار ( ضد، علیه )
Nabū - tattan - usur: شاه آشور مردم آموری ها به نام "نَبوتَتان آشور"
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Amurrui: مردم آموری یا آموریان
iškunū: برپا کردن، اردو زدن، برقرار کردن
ana muhhi: در برابر، هَمِستار ( علیه )
ūdumu: اَدومی ها - امروزه سرزمین: اردن، فلسطین، اسرائیل
babani: دروازه، درها، باب ها
Šintini: شین تینی، نام جایی در شام یا سوریه باستان
iduk: کشتن، سر به نیست کردن، جان ستاندن
šu: او ( ضمیر اشاره )
ummān: ارتش، سپاهیان، نیروهای نظامی
šu, u: او، آن ( ضمیر اشاره )
.
***سال چهارم پادشاهی نَبونَئید ( 552 - 551پیش از میلاد ) ***
***سال پنجم پادشاهی نَبونَئید ( 551 - 550پیش از میلاد ) ***
" بندهای آن ناخوانا و از بین رفته است! "
.
.
2. ستون "دوم" از رویدادنامه نَبونَئید - کوروش بزرگ که بیشتر درباره "لشکرکشی های کوروش بزرگ بر ماد، لیدیه و بابِل" سخن رفته است:
***سال ششم پادشاهی نَبونَئید ( 550 - 549 پیش از میلاد ) ***
1. Īštumegu idkēma ana muhhi Kuraš šar Anšan ana kašādu balāku[. . . ]
مینو ( معنی ) : ایشْتوویگو ( آستیاگ، شاه ماد ) ، سپاهش را گردآورد و هَمِستار ( ضد، علیه ) کوروش ( بزرگ یا دوم ) ، شاه اَنشان، برای دستاورد ( پیروزی ) پیش تاخت. . . [. . . ]
☆واکاوی واژگان:
Īštumegu: ایشْتوویگو، آستیاگ، شاه ماد
idkēma: گردآوردن، بسیج کردن، فراخواندن، چَپیره کردن!
ana muhhi: در برابر، هَمِستار ( ضد، علیه )
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
šar: شاه، پادشاه
Anšan: اَنشان ( اَنزان، شهری در ایلام باستان و میانه پارس باستان ) - امروزه ایذه یا ت ( از خوزستان تا یاسوج )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
kašādu: دستاورد، داشته، بدست آورده -
دستیابی، پیشرفت، بهبود، توسعه، کامیابی، پیروزی -
رَهاوَرد، پیامد، نتیجه، فرجام
balāku: بستگی به دَستواژه ( جمله ) دارد: ۱. پیش تاختن، پیشروی، یورش بردن ۲. شورش کردن، سرپیچی ( سرکِشی ) کردن، نافرمانی انجام دادن، برخاستن، شوریدن ( قیام کردن )
.
2. ummāni Īštumegu ihdīma ina bēli - šu ibbalū,
isbātu - šu ma ana Kuraš iddin - šunu[. . . ]
مینو ( معنی ) : سپاهیان ایشْتوویگو شورش ( کودتا ) کردند، بر سَروَر خود شوریدند و او را دستگیر کرده و سپس به نزد کوروش [بزرگ]، سپردند[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ummāni: ارتش، سپاهیان
Īštumegu: ایشْتوویگو، آستیاگ، شاه ماد
ihdīma: شورش، کودتا، براندازی
ina bēli - šu: بر سَروَر خود، بر ارباب خویش، بر خَدیو ( شاه ) خود
ibbalū: از ریشه balāku: بستگی به دَستواژه ( جمله ) دارد: ۱. پیش تاختن، پیشروی، یورش بردن ۲. شورش کردن، سرپیچی ( سرکِشی ) کردن، نافرمانی انجام دادن، برخاستن، شوریدن ( قیام کردن )
isbātu: از ریشه گذشته sabātu: بازداشت کردن، دستگیر کردن، گرفتن، دستبند زدن، به چنگ آوردن
šu: او، آن ( ضمیر اشاره )
ma: و سپس ( حرف ربط )
ana Kuraš: به سوی کوروش بزرگ، به پیش ( نزد ) کوروش دوم
iddin: دادن، سپردن، بخشیدن ( دَهِش کردن )
šūnu: ضمیر جمع
.
3. Kuraš ana māt Agamtānu āli šarri illik kaspā hurāsu šallatu bušū[. . . ]
مینو ( معنی ) : کوروش [بزرگ] به سوی سرزمینِ هگمتانه ( اکباتان، همدان ) ، شهر شاهی لشکر کشید؛ سیم ( نقره ) ، زَر ( طلا ) ، غنیمت جنگی، کالا و دارایی ها را[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
māt: سرزمین، کشور - شهر، دیار
Agamtānu: هِگمتانه، اکباتان، همدان ( Ahmadān )
( ( گوشزدی بیرون از جُستار:
در سنگ نوشته های آشوری به هگمتانه: Bīt - Sagbat ( بیت سَگبَت ) می گفتند! ) )
āli: شهر، دیار
šarri: شاهی، پادشاهی
illik: رفت و آمد، مجاز از ارتش: لشکر کشیدن، قشون بردن
kaspā: سیم یا نقره
hurāsu: زَر یا تِلا ( طلا ) ، گنج
šallatu: غنیمت جنگی، چپاول نبرد، تاراج کارزار
bušū: باشنده ها، دارایی ها، سرمایه ها، اموال، ثروت ها
.
4. šallat māt Agamtāni ša isbātu ana Anšan ušēbil, mašīhāti [ū] bušē [ina bīr ummāni - šu ipruš. . . ]
مینو ( معنی ) : غنیمت سرزمین هگمتاته ( اکباتان، همدان ) را که به دست آورده بودند؛ به سوی اَنشان بردند، کالاها ( و ) اموال را [با ارتش خود تقسیم کرد. . . ]
☆واکاوی واژگان:
šallat: غنیمت جنگی، چپاول نبرد، تاراج کارزار
māt: سرزمین، کشور - شهر، دیار
Agamtāni: هِگمتانه، اکباتان، همدان ( Ahmadān )
( ( گوشزدی بیرون از جُستار:
در سنگ نوشته های آشوری به هگمتانه: Bīt - Sagbat ( بیت سَگبَت ) می گفتند! ) )
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
isbātu: از ریشه گذشته sabātu: بازداشت کردن، دستگیر کردن، گرفتن، دستبند زدن، به چنگ آوردن
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Anšan: اَنشان ( اَنزان، شهری در ایلام باستان و میانه پارس باستان ) - امروزه ایذه ( از خوزستان تا یاسوج )
ušēbil: بردن، منتقل کردن، جابجا کردن - از ریشه ērubu
mašīhāti: توشه ها، کالاها، اقلام، جنس ها
ū: حرف ربط ( وَ )
bušū: باشنده ها، دارایی ها، سرمایه ها، اموال، ثروت ها
ina bīr: در میان، در بین، لابه لا
ummāni - šu: ارتش خود
ipruš: از ریشه parāku: پخش ( تقسیم ) کردن، بخشیدن، دَهِش انجام دادن
.
.
( ( گوشزد: نَبونَئید پس از تصرف تِیما ( شهری در حِجاز عربستان ) ، نزدیک یک دهه ( نُه سال ) در آنجا ماند؛ اقامتی که با ارادت ویژهٔ او به سین، خدای ماه، پیوند داشت.
غیبت آزگارِ ( طولانی ) شاه از بابِل، زمینه ساز این شد که آیین آکیتو ( جشن سال نو بابِلی ) ، در چند سال برگزار نشود و این رویه، به نارضایتی و تنش های سیاسی ـ مذهبی در بابِل دامن زد و در نهایت به سرنگونی ( سقوط ) فرمانروایی خودکامه ( حکومت دیکتاتوری ) او در برابر کوروش بزرگ نقش مهمی داشت! ) )
***سال هفتم پادشاهی نَبونَئید ( 549 - 548 پیش از میلاد ) ***
5. Nabū - naʾid šarru ina āl taymā mār šarri, rabūti, ummānu mātu Akkadi
مینو ( معنی ) : نَبونَئید شاه در تِـمـا ( شهری در عربستان ) اقامت گزیده بود. اما شاهزاده ( بِلشَصَّر ) ، واسپوهران ( بلندپایگان ) و سپاهیان در اَکَـد ( بابِل ) بودند
☆واکاوی واژگان:
Nabū - naʾid: نَبونَئید ( پادشاه بابِلی نو باستان )
šarru: شاه، پادشاه
ina: در، به هنگام، برایِ
āl taymā:� شهر تِیما، شهری در حِجاز عربستان و نزدیک مدینه امروزی
mār šarri: شاهزاده، پسر شاه
rabūti: واسپوهَران، بزرگان، بلندپایگان
ummānu: سپاهیان، ارتش
mātu Akkadi: سرزمین اَکَد یا بابِل باستان
.
6. šarru ana ( arhu ) Nisannu Bābili lā illik
Nabū ana Bābili [lā illik],
Bēl ša Ēsagila lā ušši, isinnu Akītu batil
مینو ( معنی ) : شاه برای [آیین های] ماه نـیـسـانـو ( اَکـیـتـو، جشن آغاز بهار ) به بابِل نیامده بود
[پیکر ایزد] نَـبـو به بابِل [نیامده بود]،
[پیکر ایزد] بِـل از اِسَـگـیلَـه بیرون نیامده بود، جشن آکیتو ( نوروز ) برگزار نمی شد
☆واکاوی واژگان:
šarru: شاه، پادشاه
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
arhu Nisannu: ماه نیسانو یا کم و بیش فروردین تا اردیبهشت
Bābili: بابِل، سرزمین اَکَدیان
lā illik: نیامدن، نرفتن، وارد نشدن
Nabū: ایزد نَبو ( ایزد فرهنگ و دانش به مانند ایزدبانو چیستا! )
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
Bābili: بابِل، سرزمین اَکَدیان
lā illik: نیامدن، نرفتن، وارد نشدن
Bēl: خدای بِل ( بَعل - خدای بزرگ بابِل به مانند ایزدبانو آناهیتا )
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Ēsagila: پرستشگاه اِسَگیله و معبد مَردوک - خانه شکوهمند و گیرا ( کاریزما دار )
lā ušši: بیرون نیامد
isinnu Akītu: جشن آکیتو ( نوروز، سالِ نو )
batil: باطل شدن، برگزار نشدن، به هم زدن ( کَنسِل )
.
7. [. . ]niqāti ina Ēsagila Ēzidā ilāni ( pl ) Bābili
[ū] Bārsip kī šalmu epušu[. . . ]
مینو ( معنی ) : [. . . با این حال به مانند زمان های گذشته]، پیکشکش ها در پرستشگاه اِسَگیله ( معبد مردوک ) به ایزدان بابِل و بورسیپا به گونه درست انجام می شد[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
niqāti: پیشکش، رَهاوَرد، ارمغان، هدیه ( کادو )
ina: در، به هنگام، برایِ
Ēsagila: پرستشگاه اِسَگیله و معبد مَردوک - خانه شکوهمند و گیرا ( کاریزما دار )
Ēzidā: نام معبد نَبو در شهر بورسیپا - خانه راستین و درست
ilāni: ایزدان، خدایان
pl: نشانه جمع
Bābili: بابِل، سرزمین اَکَدیان
ū: حرف ربط ( وَ )
Bārsip: بورسیپا شهر باستانی میان رودان در عراق امروزی و جای "اِزیدا" زیگورات ( پرستشگاه ) باستانی در بابِل باستان
ki: کِی، هنگامی که، زمانی که، به گونه ای که
šalmu: بهروز، خوب و قشنگ، درست و راست
epušu: برگزار کردن، انجام دادن، برپا شدن
.
8. šešgallū ( urigallū ) išruq ma bīta ( Ē ) ipqid[. . . ]
مینو ( معنی ) : کاهِن بزرگ ( ارشد ) ، ریختنِ آیینی را انجام داد ( مانند آب زور یا شراب ) و سپس معبد را بازرسی کرد[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
šešgallū: برخی پژوهشگران به آن "urigallū" می گویند - برادر بزرگ، بلندپایه، ارشد - کاهِن، کِشیش، پیشوای دینی، موبد
išruq: پاشیدن، ریختن، پراکنده کردن، شاریدن!
( ( گوشزد: گویی ریختن آبِ وَرجاوَند، از آیین های اَکَدیان هم بوده است!
آبِ زور یا زوهَر: مایع یا آبی ورجاوند ( آبِ مقدس ) که نماد آب باران و آمیخته با شیر هست که زوت و راسپی در هنگام یَزِشن بهره می گیرند به مانند آب مقدس مسیحیان در هنگام غسل تعمید! ) )
ma: و سپس ( حرف ربط )
bīta ( Ē ) : خانه، بِیت، معبد، پرستشگاه، نیایشگاه، پَرتِتَش
ipqid: بازرسی کردن، پایش کردن، واکاوی انجام دادن
.
***سال هشتم پادشاهی نَبونَئید ( 548 - 547 پیش از میلاد ) ***
9. " بندهای آن ناخوانا و از بین رفته است! "
.
***سال نهم پادشاهی نَبونَئید ( 547 - 546 پیش از میلاد ) ***
& بندهای "10 تا 12" همان بازگویی بندهای "5 تا 8" است!
.
13. ina ūmu V ( 5 ) KAM ( arhu ) Nisannu ummu šarri ina Dūr - Karašu,
ša eli nār Puratti elītu Sippār imātu[. . . ]
مینو ( معنی ) : در روز پنجمِ ماه نیسانو ( ۲۷ اسفند ) ، مادرِ شاه[نَبونَئید یا اَدَد گوپی] در دور - کارشو ( کارکِمیش ) ، که در بالادستِ رودخانه فُرات و بالاتر از ( شمال ) سیپار است ( نزدیکی بابِل باستان ) ، درگذشت[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ina: در، به هنگام، برایِ
ūmu V ( 5 ) : روز پنجم ( ۲۷ اسفند )
KAM: پسوند ترتیبی - گونه دیگر GAM
arhu: ماه در سال
Nisannu: نیسانو یا پایان اسفند و کمابیش فروردین تا نیمه اول اردیبهشت
ummu šarri: مادر شاه نَبونَئید یا اَدَد گوپی ( Adad - guppi: رهایی از طوفان )
ina: در، به هنگام، برایِ
Dūr - Karašu: دِژ کاراشو در نزدیکی بابِل باستان یا کارکِمیش در سوریه و ترکیه امروزی
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
eli:بالاتر از، در سمت بالادست
nār: نَهر، رود ( رودخانه ) ، تَجَن
Puratti: رودخانه] فُرات]
elītu: بالاتر، شمالی
Sippār: سیپار، شهری در شمال بابِل
imātu: مُرد، درگذشت
( ( زِنهاری بیرون از جُستار:
کار: اوستایی: کِر -
کار و کوشش، تلاش و پشتکار - پیکار و نبرد، جنگ و جدال
واژه کار ریشه اوستایی دارد که به فراوانی در شاهنامه فردوسی خردمند بکار برده است!
بیامد سپه سر بسر بنگرید
هزار و صد و شست یل برگزید
کز آن هر سواری بهنگام "کار"
نه برگاشتندی سر از ده سوار
مانند: پیکار، کارزار، کاروان ( از kāra فارسی باستان ) ، کارِن! و. . . ) )
.
14. aplu ū ummānāti - šu ina bākīti šanāti ūmē ušarrū, bākītu ša šarr - lil išakkan[. . . ]
مینو ( معنی ) : شاهزاده ( پسر نَبونَئید، بِلشَصَّر ) و سپاهیان او در ( به مدت ) سه شبانه روز [در] سوگ بودند و سوگواری بزرگ از شهبانو ( مادر شاه نَبونَئید ) برپا گردید[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
aplu: جانشین شاه، شاهزاده، ولیعهد
ū: حرف ربط ( وَ )
ummānāti: سپاهیان
šu: او ( ضمیر اشاره )
ina: در، به هنگام، برایِ
bākīti: سوگ، ماتم، غم و اندوه، ناراحتی، گریه و زاری
šanāti ūmē: سه روز یا سه شبانه روز
ušarrū: از ریشه šurrū: شروع و آغاز کردن، برقرار ساختن، دست به انجام کاری زدن
bīkitu: گریه فراوان، سوگواری بزرگ، شیون، ناله و زاری، اشک ریزان
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
šarr - lil: شهبانو، مَلَکه، خاتون
( ( lil: بانو، زن - لِیدی ( lady ) ! ) )
iškunū: برپا کردن، انجام دادن، برقرار کردن
.
***سال دهم پادشاهی نَبونَئید ( 546 - 545 پیش از میلاد ) ***
15. [. . . ] Kuraš, šar māt Parsū, ummānu - šu idkēma
šaplān āl Arbaʾilu nāru Diqlat iber ma ina
( arhu ) Ayyaru ana māt Lūddu illiku
مینو ( معنی ) : [. . . در همین هنگام] کوروش، پادشاه ( شاهِ ) سرزمین پارس ها ( ایرانی ها ) ، ارتش اش را گرد آورد ( چَپیره کرد! )
[ارتش کوروش بزرگ، در] پایینِ شهر اَربیل، [از] اَروَند رود ( رود دِجـلـه ) گذشت؛ و سپس در ماه ایّارو ( اردیبهشت ) به سرزمین لیدیه رفت
☆واکاوی واژگان:
Kuraš: کوروش بزرگ ( کوروش دوم )
šar: شاه، پادشاه، فرمانروا
māt: سرزمین، کشور
Parsū: پارس ها، ایرانی ها
( ( ū یا šunu: ضمیر جمع مکان ) )
ummānu - šu: ارتش خود، ارتش او
idkēma: گردآوردن، بسیج کردن، فراخواندن، چَپیره کردن!
šaplān: پایین دست، پایینِ چیزی
āl: شهر، دیار
Arbaʾilu: اَربیلو یا اَربیل، پایتخت کردستان عراق امروزی
nār: نَهر، رود ( رودخانه ) ، تَجَن
Diqlat: اَروَند رود ( رود دِجـلـه )
iber: عبور کردن، گذشتن
ma: و سپس ( حرف ربط )
ina: در، به هنگام، برایِ
arhu Ayyaru: ماه اَیّارو - کم و بیش در پایان فروردین و اردیبهشت
ana: به سویِ، درباره، در برابر، برایِ
māt: سرزمین، کشور
Lūddu: لیدیه یا آناتولی باستان ( ترکیه امروزی ) تا بخشی از اروپا
illiku: رفت و آمد
.
16. ša šarrī - šu isbāt - šu ū bušū - šu ilqī,
šūlit ša ramnī - šu ina libbi ušēli[. . . ]
مینو ( معنی ) : شاه ( کِرِزوس ) آنجا ( لیدیه ) را بازداشت کردِش ( اش ) و دارایی های او را به دست آورد
[کوروش بزرگ] پادگانِ از آن خود ( خودَش ) را، درونِ [لیدیه] برپا کرد[. . . ]
☆واکاوی واژگان:
ša šarrī - šu: شاه ( کِرِزوس ) آنجا ( لیدیه )
isbātu: از ریشه گذشته sabātu: بازداشت کردن، دستگیر کردن، گرفتن، دستبند زدن، به چنگ آوردن
šu: او، آن ( ضمیر شخصی )
ū: حرف ربط ( وَ )
bušū: باشنده ها، دارایی ها، سرمایه ها، اموال، ثروت ها
šu: او، آن ( ضمیر شخصی )
ilqī: گرفت، به دست آورد
šūlit: پادگان، اردوگاه نظامی
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
ramnī - šu: آن خود، برای خود
ina: در، به هنگام، برایِ
libbi: میان، درونِ چیزی، دِل، بین، لا به لا
ušēli: برپا کرد، اردو زد، برقرار کرد
( ( زِنهاری بیرون از جُستار:
در داستان "آبراتاس" می خوانیم:
کوروش بزرگ، جانِ کِرِزوس را به او می بخشد و او را تا زمان کمبوجیه دوم ( پسر کوروش بزرگ ) رایزن ( مشاور ) دربار می کند و از او بهره می گیرد! ) )
.
& بندهای "19 تا 21" همان بازگویی بند های "5 تا 8" است!
.
22. ina ( arhu ) Simāni ūmu ešrēte ū ište ( n )
[. . . ] ša Elammiya ina Akkadi [. . . ] šaknu Uruki[. . . ]
مینو ( معنی ) : در ماه سیمانو، در روز بیست ویکم ( ۱۴ خرداد ) ،
[. . . ] درباره ایلامی در اَکَد [. . . ] فرماندار اوروک[. . . ]
( ( زِنهار: کوروش بزرگ، اوروک را می گیرد و "سنگ نوشته کوروش بزرگ در اوروک" بیانگر ( حاکی از ) فرمانروایی پیروزمندانه و کاریزما دار او می باشد! ) )
☆واکاوی واژگان:
ina: در، به هنگام، برایِ
arhu Simāni: ماه سیمانو - کمابیش ماه خرداد و شهریور
ūmu ešrēte ū ište ( n ) : روز بیست ویکم ( ۱۴ خرداد )
ša: که/آنکه - از ( ضمیر موصولی )
Elammiya: ایلامی، هَلتَمتی
( ( هَلتَمتی: هال ( هَل ) تَمتی یا هَتَمتی ( 𒁹𒄬𒆷𒁶𒋾 ) : سرزمین وَرجاوَند ( مقدّس ) یا خدایان، اهلِ توانا ) )
ina: در، به هنگام، برایِ
Akkadi: اَکَد، شهری در بابِل باستان
šaknu: گماشته شده، کارگزار، شهردار، فرماندار
Uriki: شهر اوروک در میان رودان باستان ( بین النهرین ) باستان، امروزه جنوب عراق یا نِینوا کنونی
.
***سال یازدهم پادشاهی نَبونَئید ( 545 - 544 پیش از میلاد ) ***
& بندهای "23 تا 25" همان بازگویی بند های "5 تا 8" است و دنباله ( ادامه ) نوشته از بین رفته است!
.
***سال دوازدهم تا پانزدهم پادشاهی نَبونَئید ( 544 - 540 پیش از میلاد ) به گونه اُسپور ( کامل ) از بین رفته است!***

.
برای نخستین بار، برگردان فارسی آن همراه با متن اَکَدیِ اُسپور ( کامل ) در اینجا آورده می شود، که واپسین نمونه از نگارشِ کهنِ رویدادنامه های گاه شمارانه در میان رودان ( بین النهرین ) است.
این گِل نوشته، رویدادهای سال نخست پادشاهی نَبونَئید، در سال های ۵۵۶/۵۵۵ پیش از میلاد، تا سال نخست پادشاهی کورش بر بابِل، در سال های ۵۳۹/۵۳۸ پیش از میلاد را در برمی گیرد.
.
گوشزد: این نوشته در روزگار پادشاهی نَبونَئید از زبان "سوم شخص، کاهنان مَردوک" و پیش از نگارش استوانه ( منشور ) نامدار کوروش بزرگ نوشته شده است و از دیدگاه بنده: بیشتر، رویدادنامه و زندگی نامه نَبونَئید به همراه کوروش بزرگ ( کوروش دوم ) را گزارش می کند!
.
با وجود کوتاهی و آسیب دیدگی بند های آن، این گِل نوشته از بُن مایه های ویژه و ارزشمندی برای ما برخوردار است:
1. شناخت پادشاهی نَبونَئید
2. لشکرکشی های کوروش بزرگ
3. رویارویی ایشْتوویگو ( آستیاگ، پادشاه ماد ) و کِرِزوس ( پادشاه لیدیه ) با کوروش بزرگ
4. سرنگونی ( براندازی ) نَبونَئید و پسر آن ( بِلشَصَّر ) و پایان آزادی سیاسی بابِل و مردمان آن
5. کوروش، شاه سرزمین پارس ( ستون دوم - بند15 ) و راهیابی به دروازه بابِل ( ایشتار ) بدون جنگ و خونریزی و روز بزرگداشت او ( ۷ آبان )
6. سوگ همگانی در سراسر شاهنشاهی کوروش بزرگ برای درگذشت "شهبانو کاساندان" و آرامیدن پیکر او در پرستشگاه اِشولمی ( معبد دوم اورشَلیم )
7. بزرگ منشی ( جوانمردی، هَخامنشی ) کوروش بزرگ و ارج گذاری به مردم و آیین های آن
( ( گوشزد:�
اصل گِل نوشته از بین رفته: نزدیک به ۳۰۰ تا ۴۰۰ بند ( سطر )
بجامانده خوانا: کمی بیش از ۷۵ بند ( سطر )
بازسازی دانشورانه ( علمی ) گِل نوشته: ۸۴ بند ( سطر ) شماره گذاری شده ) )
.
.
فهرست تَرگُمه گران ( مترجمان ) و پژوهشگران رویدادنامه نَبونَئید ( رویدادنامه نَبونَئید - کوروش دوم ) :
1. تئوفیلوس جی. پینچِز ( T. G. Pinches )
سال میلادی: ۱۸۸۲ م. | سال شمسی: ۱۲۶۱ ش.
نخستین ترجمه انگلیسیِ شناخته شده از گل نوشته نَبونَئید، در Transactions of the Society of Biblical Archaeology منتشر کرد!
.
2. سیدنی اسمیت ( Sidney Smith )
سال میلادی: ۱۹۲۴ م. | سال شمسی: ۱۳۰۳ ش.
نخستین انتشار دانشگاهی ( علمی ) مهم رویدادنامه نَبونَئید را انجام داد. او گل نوشته را در کتاب:
Babylonian Historical Texts Relating to the Capture and Downfall of Babylon منتشر کرد و خوانش و ترجمه ای از متن را ارائه داد. این اثر از نخستین پژوهش های اساسی درباره سقوط بابِل و نقش کوروش در این رویداد است.
.
3. لئو اوپنهایم ( Leo Oppenheim )
سال میلادی: ۱۹۵۰ م. | سال شمسی: ۱۳۲۹ ش.
ترجمه ای از رویدادنامه نَبونَئید را در مجموعه مشهور:
Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament ( ANET )
به کوشش جیمز پریچارد منتشر کرد. این ترجمه باعث شد متن در میان پژوهشگران تاریخ خاور نزدیک باستان بسیار شناخته شود.
.
4. آلبرت کرک گریسن ( A. Kirk Grayson )
سال میلادی: ۱۹۷۵ م. | سال شمسی: ۱۳۵۴ ش.
مهم ترین تصحیح علمی کلاسیک رویدادنامه نَبونَئید را ارائه کرد. او متن را در کتاب:
Assyrian and Babylonian Chronicles
با شماره "ABC 7" منتشر کرد و آوانویسی اَکَدی، ترجمه و توضیحات تاریخی ارائه داد. اثر گریسن هنوز یکی از منابع اصلی مطالعه این متن است.
.
5. ژان - ژاک گلسنر ( Jean - Jacques Glassner )
سال میلادی: ۱۹۹۳ م. ( فرانسوی ) ؛ ۲۰۰۴ م. ( ترجمه انگلیسی ) | سال شمسی: ۱۳۷۲ ش. و ۱۳۸۳ ش.
در کتاب:
Chroniques m�sopotamiennes ( 1993 )
و نسخه انگلیسی: Mesopotamian Chronicles ( 2004 )
متن رویدادنامه نَبونَئید را با شماره CM 26 بررسی کرد و در برخی موارد خوانش های جدیدتری نسبت به گریسن ارائه داد.
.
6. آملی کورت ( Amēlie Kuhrt )
سال میلادی: ۲۰۰۷ م. | سال شمسی: ۱۳۸۶ ش.
در کتاب:
The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period
رویدادنامه نَبونَئید را در مجموعه منابع دوره هخامنشی بررسی و در کنار دیگر اسناد مربوط به کوروش و سقوط بابل تحلیل کرد.
.
7. برت فان دِر اسپک ( R. J. van der Spek )
سال میلادی: ۲۰۱۴ م. | سال شمسی: ۱۳۹۳ ش.
در پژوهش های خود درباره تاریخ نگاری بابلی و دوره هخامنشی به بررسی دوباره بخش هایی از رویدادنامه نَبونَئید پرداخت.
.
8. برت فان دِر اسپک ( R. J. van der Spek )
بار دیگر در سال میلادی: ۲۰۲۱ م. | سال شمسی: ۱۴۰۰ ش.
مقاله مهم:
The Nabonidus Chronicle on the ninth year of Nabonidus ( 547–6 BC ) : Babylonia and Lydia in context
را منتشر کرد و به طور ویژه بازخوانی خطوط ستون دوم، بندهای مربوط به سال نهم سلطنت نَبونَئید و ارتباط احتمالی آن با لشکرکشی کوروش به غرب را بررسی کرد.
.
9. کارولین وِرزِگِرز ( Caroline Waerzeggers )
سال میلادی: ۲۰۲۱ م. | سال شمسی: ۱۴۰۰ ش.
در مقاله:
Writing History Under Empire: The Babylonian Chronicle Reconsidered
به جایگاه ادبی و تاریخی رویدادنامه های بابِلی، از جمله رویدادنامه نَبونَئید، پرداخت و درباره زمان نگارش و تفسیر تاریخی آن به جستجو پرداخت و گفتمان ( بحث ) کرد.
.
10. مجتبی عیوض صحرا ( mojtaba eyvaz sahra )
سال میلادی: ۲۰۲۶ م. | سال شمسی: ۱۴۰۵ ش.
با واکاوی پژوهشگران پیشین و دسترنج آن ها، تلاش کردم بهترین ترگمه ( ترجمه ) از این رویدادنامه به پارسی زبانان جهان نشان دهم و آن را با بندهایی از استوانه کوروش بزرگ، که پیشتر ترجمه اُسپوری ( کاملی ) از آن منتشر کردم، هم سنجی ( مقایسه ) کردم!
همچنین، بنده نوشته اَکَدی رویدادنامه نَبونَئید را به همراه "واکاوی واژگان" آن بَر شُمُردَم تا راهگشای پژوهشگران زبان شناختی باشد، باشد که رستگار شویم!
.
.
گوشزد: پژوهشگران ایرانی؛ تا امروز، هَمِستار ( برخلاف ) پژوهشگران غربی، پژوهش جداگونه ( مستقل ) و موشکافانه نامدار و استانداردی که آشکارا و تنها بر گِل نوشته اکدیِ ABC 7 ( رویدادنامه نَبونَئید ) باشد، از سوی ایران شناسان ایرانی کمتر دیده می شود و تنها بر ترجمه پارسی آن بسنده کرده اند!
بیشتر پژوهشگران ایرانی، این گِل نوشته را در چارچوب تاریخ هخامنشی، استوانه کوروش بزرگ، بُن مایه های بابِلی و ارزیابی ( نقدی ) بر یک بند آن واکاوی ( بررسی ) کرده اند نه همچون یک فَراگَرد ( پروژه ) جداگونه گِل نوشته اَکَدی آن!
به مانند:
شادروان عبدالمجید ارفعی، شاهرخ رزمجو، حسین بادامچی، شادروان رضا مرادی غیاث آبادی ( ترجمه ناشیانه و بدخواهانه - شگفت اینجاست، همگان از او یاد کرده اند! ) ، منصور حمدالله زاده ، بهمن انصاری ( آیینه وار یا عیناً، ترجمه غیاث آبادی را آورده است! ) و. . .
.
برای جُستار ( مقاله ) دانشگاهی ( آکادمیک ) ؛ بیشتر، نگرورزی ( توجه ) را بر این سه نفر می گذارند :
۱. سیدنی اسمیت ( ۱۹۲۴ / ۱۳۰۳ ) – نخستین انتشار مهم
۲. آلبرت کرک گریسن ( ۱۹۷۵ / ۱۳۵۴ ) – ویراستاری استاندارد ABC 7
۳. ژان - ژاک گلسنر ( ۱۹۹۳ و ۲۰۰۴ / ۱۳۷۲ و ۱۳۸۳ ) – بازبینی و ترجمه جدیدتر
.
.
یادآوری از واژه گِل نوشته خشیارشا در اوروک:
۱۲ ماه اکَدی بابِل باستان:
1. نِسانه ( Nisannu / نیسانو، نِسانو ) – کم و بیش فروردین
2. اییار ( Ayyaru / ای یّارو ) – کم و بیش اردیبهشت
3. سمانو ( Simanu / سِمَنِه ) – کم و بیش خرداد
4. دوزو ( Du’uzu / دولو ) – کم و بیش تیر
5. آب ( Abu / آبو ) – کم و بیش مرداد
6. اولو ( Ulūlu / ایلول ) – کم و بیش شهریور
7. تَشری ( Tašritu / تَشریتو ) – کم و بیش مهر
8. مَرَخشی ( Marheshvan / مَرَخشوان، آرَهسامنا ) – کم و بیش آبان
9. کِسلیم ( Kislimu / کیسلیمو ) – کم و بیش آذر
10. تِبِت ( Tebetu / تِبِتو ) – کم و بیش دی
11. شَبَتو ( Shabatu / شَبَتو ) – کم و بیش بهمن
12. آدار ( Adaru / آدارو ) – کم و بیش اسفند
( ( گوشزد:� در سال های کبیسه، ماه سیزدهم:
به نام آدار شامی ( Adaru II ) افزوده می شد ) )