رصدخانۀ مراغه
در ۲.۵کیلومتری شمال مراغه بر روی تپه ای بلند معروف به کوه رصد داشی یا رصد داغی از دورۀ ایلخانان مغول. در دورۀ هلاکوخان مغول به وسیلۀ خواجه نصیرالدین طوسی احداث شد و هم او اداره اش می کرد. در محوطۀ مسطحی به مساحت ۱۰هزار متر مربع بنا شده بود و پس از چند سال در ۶۵۷ق تکمیل شد. برج اصلی رصدخانه بنایی چهارطبقه به قطر ۲۲ متر با دو سکوی سنگی در دو طرف و چهارطرف آن پیاده روهای سنگ فرش و چند بنای دیگر مانند کتابخانه، مدرسه، سرایی برای زندگی دانشمندان، کارگاه ریخته گری و ابزارسازی بود. نمای برج از آجر و سنگ با تزیینات کاشی های رنگین لعابی منقوش، سنگ های حجاری شدۀ منقوش و آجرهای منقوش به صور فلکی، بی اندازه چشمگیر و زیبا بوده است. رصدخانۀ مراغه به بهترین وسایل مجهز بود و نوشته اند که در کتابخانۀ آن ۴۰۰هزار جلد کتاب وجود داشت. کاتبی قزوینی، مؤیدالدین عرضی، قطب الدین شیرازی، ابن عربی و محیی الدین مغربی در آن جا تحقیق و تدریس می کردند. زیج ایلخانی که در رصدخانۀ مراغه تهیه شد، بسیار مشهور بود. رصدخانه پس از دو قرن فعالیت، بر اثر احداث رصدخانه های شنب غازان و سمرقند متروک شد. در غرب تپه، دخمۀ بزرگی است که مردم محل آن را متعلق به رصدخانه می دانند، اما آرامگاه شخصی ناشناخته است. در حفاری های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۴ش، در جنوب شرقی تپه یک آب انبار، همچنین هزاران قطعه سفال، کاشی های نقش دار متعلق به نمای خارجی رصدخانه، آجرهای قالبی نقش دار و سنگ های حجاری شده و چند ظرف سفالی سالم کشف شد. از میان ابزار و وسایل رصدی و نجومی آن، کره ای فلزی با نقش صورت های فلکی در موزۀ درسدن در آلمان نگهداری می شود.
در ۲.۵کیلومتری شمال مراغه بر روی تپه ای بلند معروف به کوه رصد داشی یا رصد داغی از دورۀ ایلخانان مغول. در دورۀ هلاکوخان مغول به وسیلۀ خواجه نصیرالدین طوسی احداث شد و هم او اداره اش می کرد. در محوطۀ مسطحی به مساحت ۱۰هزار متر مربع بنا شده بود و پس از چند سال در ۶۵۷ق تکمیل شد. برج اصلی رصدخانه بنایی چهارطبقه به قطر ۲۲ متر با دو سکوی سنگی در دو طرف و چهارطرف آن پیاده روهای سنگ فرش و چند بنای دیگر مانند کتابخانه، مدرسه، سرایی برای زندگی دانشمندان، کارگاه ریخته گری و ابزارسازی بود. نمای برج از آجر و سنگ با تزیینات کاشی های رنگین لعابی منقوش، سنگ های حجاری شدۀ منقوش و آجرهای منقوش به صور فلکی، بی اندازه چشمگیر و زیبا بوده است. رصدخانۀ مراغه به بهترین وسایل مجهز بود و نوشته اند که در کتابخانۀ آن ۴۰۰هزار جلد کتاب وجود داشت. کاتبی قزوینی، مؤیدالدین عرضی، قطب الدین شیرازی، ابن عربی و محیی الدین مغربی در آن جا تحقیق و تدریس می کردند. زیج ایلخانی که در رصدخانۀ مراغه تهیه شد، بسیار مشهور بود. رصدخانه پس از دو قرن فعالیت، بر اثر احداث رصدخانه های شنب غازان و سمرقند متروک شد. در غرب تپه، دخمۀ بزرگی است که مردم محل آن را متعلق به رصدخانه می دانند، اما آرامگاه شخصی ناشناخته است. در حفاری های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۴ش، در جنوب شرقی تپه یک آب انبار، همچنین هزاران قطعه سفال، کاشی های نقش دار متعلق به نمای خارجی رصدخانه، آجرهای قالبی نقش دار و سنگ های حجاری شده و چند ظرف سفالی سالم کشف شد. از میان ابزار و وسایل رصدی و نجومی آن، کره ای فلزی با نقش صورت های فلکی در موزۀ درسدن در آلمان نگهداری می شود.
wikijoo: رصدخانه_مراغه