دخن

دخان ( عربی مبین اصل - اصیل ) : نور ساطع یا صاعقه با حرارت شدید
در شبکه معنایی ریشه دخن، مؤلفه هایی مانند حرارت، برآمدن، بروز و التهاب نیز می توانند در برخی مشتقات و کاربردهای هستند.
میدان معناییِ حرارت، التهاب، برآمدن و بروز را نشان دهد؛ و �کینه� نیز می تواند حرارت پنهان و آشکارنشدهٔ درون باشد.
فَارْتَقِبْ یَوْمَ تَأْتِی السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِینٍ
�پس منتظر روزی باش که آسمان صاعقه داغ آشکاررا بیاورد. �
ــ سورهٔ دخان، ۱۰
در این آیات، دخان از نظر کاربرد زبانی به چیزی اشاره دارد که از آتش یا حرارت برمی خیزد یا یا نور ساطع تابش میزند و فضا را می پوشاند؛
در قرآن و عربی کلاسیک واژه هایی مانند اینها را دارد:
نور
ضیاء
وهج
سَنا
شُعاع
بَرْق
لَمَعان
تَلَألُؤ
۱. معنای مادی
دُخان: چیزی که از آتش یا حرارت برمی خیزد و ظهور می کند.
یا با حرارت شدید وداغ ساطع میشود یا تابش میکند
در این معنا دو ویژگی وجود دارد:
حرارت یا آتش
برآمدن و پدیدار شدن
Hot Thunder
Fire Lightning
۲. معنای وصفی یا حالتی
ممکن است دخنان برای چیزی به کار رود که:
داغ و التهاب آمیز است؛
به سرعت آشکار یا برجسته شده؛
فضای اجتماعی یا زبانی را متشنج کرده است.
۳. معنای استعاری
فی قلبه دخن:
یعنی در دل او کینه و کدورت است.
این معنا لزوماً از �تاریکی یا دود� گرفته نشده؛ می تواند از حرارت پنهان، التهاب درونی و چیزی که زیر سطح می جوشد نیز فهمیده شود.
نسبت �دخان� و �دودخانه:�
دودخانه واژه ای فارسی نو و ترکیبی از دود خانه است؛ یعنی محل یا مجرای خروج دود، مانند دودکش یا کارخانه دودزا، بسته به کاربرد
وفعلا واژه نو هست :
دودخان یا فومرول ( انگلیسی زمین‏شناسی : Fumarole ) به حفره ای در پوسته سیاره و اغلب در اطراف آتشفشان ها گفته می شود که از آن بخار و گازهایی خارج می شود
. .
دخان واژه ای عربی است و معنای اصلی آن متفاوت است.
میان دخان و دودخانه از نظر معنا یک ارتباط ترجمه ای و مفهومی وجود دارد، .
اما این دو از نظر ساخت واژه و ریشه، یک واژهٔ مشترک نیستند
وفقط اشتراک وتلاقی بعض حروف هست
. . .
دودمان
خاندان:
مترادف دودمان: آل، اعقاب، تیره، خاندان، خانواده، ذریه، سلسله، طایفه، قبیله، نژاد، نسب، نسل
معنی انگلیسی:
ancestry, clan, family, genealogy, lineage, pedigree, race