خودمراقبتی

دانشنامه عمومی

خودمراقبتی عملی است که در آن، هر فردی از دانش، مهارت، و توان خود به عنوان یک منبع استفاده می کند تا به طور مستقل از سلامت خود مراقبت کند[ ۱] .
منظور از بطور مستقل، تصمیم گیری دربارهٔ خود و با اتکا به خود است. البته این تصمیم گیری می تواند شامل مشورت و کسب کمک تخصصی یا غیرتخصصی از دیگران ( چه متخصص، چه غیرمتخصص ) نیز باشد. اگرچه خودمراقبتی، فعالیتی است که مردم برای تأمین، حفظ و ارتقای سلامت خود انجام می دهند؛ ولی گاهی این مراقبت به فرزندان، خانواده، دوستان، همسایگان، هم محلی ها و همشهریان آنها نیز گسترش می یابد. به هر حال، در تعریف خود مراقبتی ۵ ویژگی زیر مستتر است:
• رفتاری است داوطلبانه
• فعالیتی است آموخته شده
• حق و مسئولیتی است همگانی برای حفظ سلامت خود، خانواده و نزدیکان
• بخشی است از مراقبت های نوزادان، کودکان، نوجوانان و سالمندان
• بزرگسالانی که قادر به خود مراقبتی نیستند، نیازمند دریافت مراقبت های بهداشتی از ارائه دهندگان خدمات اجتماعی یا بهداشتی خواهند بود. [ ۲]
با توجه به مدل ارتقای سلامت فرد محور، به هنگام مواجهه با یک مشکل بهداشتی و برای حفظ و ارتقای سلامت، ۵ منبع اصلی در اختیار اشخاص است که شامل: خودِ شخص، دیگر افراد عادی، متخصصین، اطلاعات موجود و محیط می باشند. مراقبت از خود به معنای عملی است که در آن شخص از خود به عنوان یک منبع استفاده و بطور مستقل از دیگران از سلامت خودش مراقبت می کند. در اینجا منظور از استقلال عمل، تصمیم گیری برای خویش با اتکای به خود شخص می باشد، اما شامل مشورت و کسب کمک تخصصی یا غیرتخصصی از دیگران ( چه افراد غیر متخصص و چه متخصصین ) نیز می شود. [ ۳] عمل خودمراقبتی هر چند یک استراتژی کلی در روند درمان افراد است اما برای مصادیق اجرایی آن باید متناسب با هر بیمار و شرایط فردیی او می بایست شخصی سازی های ویژه ای برای او صورت گیرد و برای همه یکسان نیست لذا نقش آموزش های عمومی حوزه سلامت در این زمینه اهمیت فراوانی دارد. [ ۴]
یکی از انواع حداقلی در خودمراقبتی بدین معنی است ما برای حفظ سلامت و شادابی خود، کارهای روزمره کوچکی انجام دهیم تا زندگی بهتر و سالم تری داشته باشیم خود مراقبتی انواع گوناگونی دارد که یکی از آنها خود مراقبتی تدافعی است. که در آن فرد با نگاه هوشمندانه و یا نقاد به روند های درمانی رایج تصمیماتی را اتخاذ می نماید[ ۵] ، . خودمراقبتی شامل اقداماتی است آموختنی ، آگاهانه و هدفمند که هر فردی برای خود، خانواده و دیگران انجام می دهد تا سالم بماند، از سلامت جسمی و روانی خود حفاظت کند، نیازهای اجتماعی خود را برآورده سازد، از بیماری ها یا حوادث پیشگیری کند، از ناخوش ها و بیماری های مزمن مراقبت کند و نیز از سلامت خود بعد از بیماری حاد یا ترخیص از بیمارستان حفاظت کند[ ۶] .
عکس خودمراقبتیعکس خودمراقبتی
این نوشته برگرفته از سایت ویکی پدیا می باشد، اگر نادرست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید: گزارش تخلف

پیشنهاد کاربران

فعالیت های روزمره زندگی ( ADL ) یا Activity Of Daily Living، مستلزم وجود تمرکز و مهارت های پایه می باشد، تا فرد بتواند فعالیت هایی را که مربوط به بدن خودش است را انجام دهد. در واقع فعالیت های روزمره زندگی، شامل کار های مراقبت از خود می شود.
الهه آتش نفس ( سبا ) : تشریح کلمه ی � خود مراقبتی � به سبک سبا : ( خ ، و ، د ، م ، ر ، ا ، ق ، ب ، ت ، ی )
از سال 1388 ( ه . ش ) ، به عنوان یک فعالیت در حوزه ی خلاقیت و سرگرمی ، جهت بیان مفاهیم و کلمات ارزشمند ، شروع به تشریح کلمات و بیان مطالب مرتبط با آن بر اساس تک ، تک حروف آن کلمه یا عبارت ، نمودم که نام آن را � سبک سبا � گذاشتم . در این روش که سبب تسهیل یادگیری و یادآوری مطالب مرتبط با یک کلمه یا عبارت و همچنین بیان خلاصه اما جامع در رابطه با آن می گردد ، مطالب بر اساس تک تک حروف هر کلمه یا عبارت تبیین و تشریح می شود .
...
[مشاهده متن کامل]

• خ :
خویشتن دوستی و پذیرش خود با وجود تمام کمبودها ، نقص ها و اشتباهات
خودشناسی ، خودآگاهی و شناخت نقاط ضعف و قوت خویش
خود مدیریتی در زمان وجود بیماریهای جزئی و یا مزمن جهت پیشگیری از بروز اختلالات و پیامدهای منفی ناشی از این بیماریها
خستگی ناپذیری و تاب آوری در مواجهه با مشکلات و چالش های زندگی
خودباوری و برخورداری از عزت و اعتماد به نفس
خودداری از مصرف مواد غذائی ناسالم و بدون ارزش غذائی ، نظیر : چیپس ، پفک ، پاستیل ، سوسیس و کالباس و غیره
خودداری از انجام کارهائی که مصداق خود آزاری می باشد نظیر : خون بازی در نوجوانان دختر به دلیل افسردگی و خشم پنهان و یا قمه زدن برخی افراد در مراسم مذهبی
• و :
واکسیناسیون به موقع و کامل جهت پیشگیری از بروز بیماریهای سخت و مهلک
ورزش کردن روزانه و داشتن فعالیتهای جسمانی کافی در طول هفته
ورود به حیطه های سلامت معنوی نظیر : رعایت تقوی و خویشتنداری ، انجام عبادت و مراسم مذهبی جهت پرهیز از درگیر شدن با رفتارهای پر خطر ( رفتارهای جنسی خارج از چهارچوب ازدواج و حفاظت نشده ، مصرف الکل ، خودکشی و غیره )
وابستگی نداشتن یا وابستگی حداقلی به سیستم خدمات بهداشتی / درمانی دولتی جهت انجام اقدامات مراقبت از خود نظیر : کسب سواد در حوزه ی بهداشت و سلامت از طریق مطالعه ی کتب /مجلات / سایتها و CD های آموزشی معتبر
واجد شرایط انجام اقدامات مراقبت از خود نظیر : عدم وجود حالت کما و اغماء ( بیهوشی و ناهوشیاری ) ، عدم وجود معلولیتهای شدید مثل فلج هر چهار اندام دست و پا ( Quadriplegia ) و یا سالمندی و کهولت سن شدید و ناتوان کننده
• د :
دوری از موانع و چالش های انجام خود مراقبتی و طراحی جهت حل و رفع آنها ، موانعی نظیر :
 عدم برخورداری از یک بیمه سلامت خوب و تضمین شده به طور مثال : چنانچه یک فرد نیاز به خدمات دندانپزشکی جهت تامین بهداشت دهان و دندان دارد اما از پوشش بیمه ای مناسب و تضمین شده ای برخوردار نیست .
 تنبلی و اهمال کاری و عدم مدیریت زمان در طراحی و اجرای فعالیتهای روزمره ی زندگی ، به طور مثال فرد به دلیل کمبود وقت ، ورزش مداوم و برنامه ریزی شده ای را در طول روز یا هفته انجام نمی دهد .
 مشکلات اقتصادی ، به طور مثال : فرد جهت خرید سبز برای حفظ محیط زیست ، داشتن برنامه های تفریحی متنوع ، مهارت آموزی جهت خودشکوفائی ، انجام معاینات و آزمایشات روتین دچار کمبود نقدینگی است و زیر خط فقر زندگی می کند .
 وجود ترس ، واهمه و یا خجالت از انجام آزمایشات و معاینات پزشکی نظیر : آندوسکوپی و کولونوسکوپی ( مشاهده مستقیم لوله ی گوارش از دهان و مقعد ) و پاپ اسمیر ( جهت تشخیص سرطان دهانه رحم )
• د :
داشتن خود اتکائی جهت حفظ استقلال در انجام امور روزمره ی زندگی با حداقل وابستگی به دیگران
داشتن سبک زندگی سالم و درگیر نبودن با رفتارهای پرخطر نظیر : مصرف مواد مخدر ، الکل ، دخانیات ، خودکشی ، رفتارهای جنسی خارج از چهارچوب ازدواج و حفاظت نشده و غیره
دوست داشتن خود و دیگران و محدود کردن حس نفرت ، خصومت و کینه ورزی در خویش
داشتن قدرت انعطاف پذیری و پرهیز از تعصبات کورکورانه و جاهلانه در پذیرش روشها ، سبک ها و باورهای نو روزآمد ( که البته همچنان منطبق با عقل و وحی باشد ) در زندگی شخصی و اجتماعی خود
دانائی محوری و ارتقاء دانش خود در حوزه های علمی / هنری / ورزشی / مهارتی جهت حفظ پویائی خود در زندگی ، زیرا ، دانائی ، قدرت است ( Knowledge is Power )
• م :
 مواجهه ی قدرتمندانه با ناتوانی ها ، معلولیتها ، کمبودها و تبدیل تهدید ها به فرصت در زندگی
 مراجعه ی به موقع نزد پزشک متخصص جهت پیشگیری از پیامدهای منفی بیماری ها و درمان به موقع اختلالات
 ممنوعیت خود درمانی و پرهیز از مصرف خود سرانه ی داروهای تجویز نشده توسط پزشک
 مدیریت زمان جهت داشتن طرح و برنامه ی فعالیتها و اجرای به موقع و بدون تنش فعالیتهای روزمره ی زندگی و کاری
 ممنوعیت و پرهیز از اتخاذ رفتارهای پرخطر
 منابع و توانمندی های جسمی / فکری و مالی خود را ارتقاء بخشیدن جهت پویائی و خودشکوفائی بیشتر فردی ( رشد و توسعه ی فردی ) و همچنین حفظ آرامش و قدرت مانور خود در زندگی
 ممنوعیت مصرف مایعات و غذاهای خیلی داغ جهت پیشگیری از بروز بیماریهائی نظیر : سرطان مری
 ممنوعیت مصرف همزمان برخی مواد غذائی با هم در یک زمان ، نظیر :
 عسل و خریزه ، ماست و ترشی
 ماهی و تخم مرغ ، ماهی و ماست
 کله پاچه و انگور ، حلیم و انار
 ممنوعیت مصرف همزمان این داروها و مواد غذائی با هم در یک زمان ، به طور مثال :
 خوردن آب گریپ فروت با داروهای کاهنده ی فشارخون
 مصرف شیر و ماست با برخی از آنتی بیوتیک ها نظیر : تتراسایکلین و سیپروفلوکساسین
 مصرف همزمان نوشابه های الکلی با داروهای آرامبخش ( نظیر : اگزازپام ) و داروهای ضد افسردگی ( نظیر : آمی تریپتیلین )
• ر :
 رفتاری داوطلبانه و آموخته شده جهت حفظ سلامت خود و دیگران
 رفتن به مکانهای تفریحی و انجام سرگرمی های کوچک و کم هزینه جهت تمدد اعصاب و پرهیز از انجام کارهای طولانی و ملال آور ( توانائی لذت بردن از زندگی )
 رهائی از تله های روانشناختی ( نظیر : تله های طرد شدگی و تنهائی ، مهر طلبی ، بی ارزشی و غیره ) ، به عبارتی شناخت تله های روانشناختی و انجام اقداماتی برای رهائی از آنها
 رهائی از تنش های فرساینده و دیسترس ها ( فشارهای منفی روانی که سبب رشد و تکامل فرد نمی شوند ) از طریق تن آرامی ( Relaxation ) ، تصویر سازی خلاق ( Meditation ) ، یوگا و غیره
 رهائی از باورهای خرافی و تمسک به اقدامات غلط جهت حل مشکلات خود نظیر : رفتن نزد رمال ، دعانویس ، فال قهوه ای ، کف بین و غیره
 روزه داری هدفمند و با برنامه در صورت عدم وجود منع پزشکی جهت تضمین سلامت جسمی و روانی و تقویت قدرت اراده و تاب آوری
• ا :
انجام معاینات و آزمایشات روتین ( چک آپ سلامتی ) جهت اطمینان از سلامتی عمومی
اجرای نکات حفاظت از خود در مقابل عوامل آسیب رسان تشعشعی ، شیمیائی ، الکترومغناطیسی ، سموم و غیره
افزایش بهره وری جسمی و ذهنی و کاهش غیبت از کار و تحصیل از طریق مواردی نظیر : تغذیه ، خواب و استراحت مناسب و کافی ، یادگیری مطالب و مهارتهای جدید و غیره
ایزوله نبودن و ارتباط داشتن با سایرین ( اعضاء خانواده ، دوستان ) جهت دستیابی به حمایت ، امنیت و شادی
ارتقاء دانش و سواد بهداشتی خود از طریق کتابهای الکترونیکی ، اپلیکیشن های سلامت ، سایت ها ، مجلات معتبر و غیره
انجام فعالیتهای هنری و ورزشی برای حفظ پویائی جسمی و ذهنی
• ق :
 قابلیت بخشی به فرد و سیستم بهداشت و درمان جهت کاهش هزینه های مربوط به کنترل بیماری ها ( کاهش بار بیماری ها ، کاهش هزینه های درمانی ، توانبخشی و غیره )
 قابلیت باز آفرینی خود پس از شکستها و مواجهه با چالش ها
 قدرت بخشی به حیطه ی توانمندی های جسمی ، عاطفی ، مهارتی ، معنوی و اجتماعی از طریق انتخاب سبک زندگی سالم و توجه به تعالی نفس و خودشکوفائی
 قسمت بندی هزینه های زندگی ( مدیریت مالی و دخل وخرج ) جهت مقابله مناسب با رخدادهای پیش بینی نشده و حفظ آرامش و دوری از تنش در چنین موقعیتهائی
 قول و قرارهای با خود و دیگران را محترم شمردن و وفای به عهد ( به طور مثال : بستن قول و قرار با خود جهت کاهش وزن و حفظ تناسب اندام خود ، جدی گرفتن ورزش ، یادگرفتن یک مهارت جدید و یا بستن عهد با دیگران در زمینه ی ادای یک حق و مطالبه ، انجام یک کار سر موقع برای فرد مقابل و غیره ( تمام این امور به حفظ آرامش روانی و پیشگیری از بروز تنش و فشار روانی منفی در فرد و دیگران ، کمک می کنند )
• ب :
 برخورداری از یک محیط سالم و بهداشتی برای خود و دیگران از طریق ، استفاده از انرژی های پاک نظیر انرژی های خورشیدی ، خرید سبز و سازگار با محیط زیست
 برآورده کردن به موقع و اصولی نیازهای انسانی ( هرم نیازهای مازلو و تقسیم بندی نیازها در تئوری انتخاب ویلیام گلاسر ) جهت تامین آرامش جسمی و روانی فرد ( به عبارتی توانائی تشخیص و ارزیابی نیازهای خود و طراحی برای رفع این نیازها در زمان صحیح و روش مناسب و عقلانی
 برخورداری از سواد و آگاهیهای بهداشتی در زمینه ی بهداشت فردی و محیطی
 بخشش خود و دیگران برای رسیدن به آرامش روانی و انبساط خاطر و احساس راحتی
 بشاش و سر زنده بودن از طریق دیدن برنامه های کمدی و خنده دار ( فیلم و تئاتر ) ، مطالعه ی کتب و مجلات دارای شعرها و مطالب طنز خوب و فاخر ،
• ت :
تدبیر اندیشی برای حفظ سلامت خود در اختلالات و بیماریهای جزئی به عبارتی توانائی کمک به خود در دوران نقاهت و مراحل بازتوانی و توانبخشی خود
توجه به یک سری امور مهم و ضروری شامل :
 تغیه سالم : عدم مصرف زیاد نمک ، شکر ، چربی های غیر اشباع و عدم مصرف مواد با ارزش غذائی کم ( چیپس ، پفک ، پاستیل و غیره )
 توجه به داشتن تنوع غذائی در برنامه ی روزانه و هفتگی تغذیه ای خود
 توجه به حفظ اصول مراقبت از محیط زیست ( تفکیک زباله ها ، خرید سبز ، دفع اصولی زباله های بیمارستانی ، صنعتی و غیره
 توجه به علائم و نشانه های اولیه اختلالات و بیماریها نظیر : علائم هشدار دهنده ی سرطان
 تاکید و اهمیت دادن به مقوله ی عبادت و پرستش خدای متعال و حفظ رابطه ی قوی با خدا
• ی :
 یادگیری این امور مهم و ضروری در زندگی ، شامل :
 یادگیری مهارتهای زندگی شامل : مهارت خود آگاهی و خودشناسی ، تفکر انتقادی ، کنترل خشم ، حل مسئله و غیره
 یادگیری اصول کمک های اولیه جهت نجات جان خود و مصدومین و پیشگیری از بروز عوارض ناشی از حوادث و رخدادهای آسیب رسان
 یادگیری نکات حفاظت از خود در بلایای طبیعی نظیر : سیل ، زلزله
 یادگیری فعالیتهای خلاقانه جهت پرورش ذهن ، افزایش قدرت مغز ( به طور مثال جهت پیشگیری از بروز بیماری آلزایمر )
 یادگیری سبک زندگی سالم

selfcare