حرج

/haraj/

مترادف حرج: بزه، تقصیر، جرم، گناه، تنگی، ضیق، فشار، مضیقه، اعتراض، باک، درماندگی، دلتنگی، پرهیز، مسئولیت، تلطیف

معنی انگلیسی:
fault, sin

لغت نامه دهخدا

حرج. [ ح َ رَ ] ( ع اِ ) گناه. بزه. ( دهار ) ( مهذب الاسماء ) :
گر تو کوری نیست بر اعمی حرج
ورنه رو کالصبر مفتاح الفرج.
مولوی.
|| مکان تنگ. جای تنگ بسیاردرخت که ماشیه بدان رسیدن نتواند. || سختی. ( دهار ) :
صوفئی بدرید جبه در حرج
پیشش آمد بعد بدریدن فرج.
مولوی.
باز گفت الصبر مفتاح الفرج
صابران را کی رسد جور و حرج.
مولوی.
|| ناقه لاغر و باریک. ناقه دراز بر روی زمین. || چهارچوب بسته که مرده بر روی آن نهند و آن طریقه گبران باشد. کاهو. || ناقه ای که از نر دور دارند و بر وی سوار نشوند تا فربه گردد. || ج ِ حَرَجة.

حرج. [ ح َ رَ ] ( ع مص ) خیره شدن چشم. || حرمت. حرام شدن چیزی. || بحث. || تنگی. ( مهذب الاسماء ). تنگ شدن. تنگی دل. ( زمخشری ) ( ترجمان عادل ). تنگ بودن.

حرج.[ ح َ ] ( ع مص ) حرج چیزی بر کسی ؛ حرام شدن آن بر وی. || حرج عین در چیزی ؛ خیره شدن چشم در چیزی. || حرج صدر؛ تنگ شدن. تنگ آمدن سینه.

حرج. [ ح َ ] ( ع اِ ) جنازه گبران. ( مهذب الاسماء محمودبن عمر ربنجنی ). جنازه. تابوت. ج ، حِراج.

حرج. [ ح َ رِ ] ( ع ص ) جای نیک تنگ. || مرد گناهکار. || آنکه از کارزار روی نگرداند.

حرج. [ ح ِ ] ( ع اِ ) گناه. ( منتهی الارب ). بزه. || رسنها که برای صید درندگان نصب کنند. ( منتهی الارب ). || جامه ها که بر طناب اندازند خشک شدن را. ج ، حِراج. || گوش ماهی که برای دفع چشم زخم به گلو آویزند. || قلاده سگ. ج ، حِراج. || آنچه به سگ شکاری دهند از صید. بهره سگ صید از گوشت شکاری. || رزه که جامه بر آن افکنند تا خشک شود.

حرج. [ ح ُ ] ( ع ص ، اِ ) حرجوج. حرجج.

حرج. [ ح ُ ] ( ع اِ ) ج ِ حَرَجة. ( معجم البلدان ).

حرج. [ ح ُ ] ( اِخ ) نام غدیری به دیار فزارة و نام آن ابن حرج است لکن ابن دُرید آنرا حرج به اسقاط ابن روایت کرده است. ( معجم البلدان ). || نام موضعی. ( منتهی الارب ).

فرهنگ فارسی

تنگی وفشار، جای تنگ، مکان تنگ وپردرخت، گناه، بزه
(اسم ) ۱ - تنگی فشار . ۲ - جای تنگ مضیقه . ۳ - گناه بزه . ۴ - باک اعتراض: (( اگر موفق نشوید حرجی نیست . ) ) ۵ - ( مصدر ) تنگدل شدن بکار در ماندن .
حرجوج حرجج

فرهنگ معین

(حَ رَ ) [ ع . ] (اِ. ) ۱ - تنگی ، فشار. ۲ - جای تنگ . ۳ - گناه ، بزه .

فرهنگ عمید

۱. تنگی و فشار.
۲. (اسم ) اعتراض، شکایت.
۳. (اسم ) گناه، بزه.
* حرجی بر کسی نبودن: گناه و اعتراضی متوجهِ او نبودن.

دانشنامه اسلامی

[ویکی الکتاب] معنی حَرَجٍ: به زحمت افتادن - در تنگنا بودن
معنی جُنَاحَ: گناه - حرج -تنگنا - عدول کردن
تکرار در قرآن: ۱۵(بار)
تنگی. (صحاح، مجمع) راغب گوید: اصل آن محل جمع شدن شی‏ء است و از آن تنگی به نظر آمده لذا به تنگی و گناه حرج گفته‏اند . خدا نمی‏خواهد برای شما تنگی و زحمت پدید کند. این کتابی است که بر تو نازل شده در سینه ات از تنگی نباشد. گاهی آن را گناه معنی کرده‏اند نظیر این آیه آیه درباره جهاد است که ضعیفان و مریضان و ناداران از آن معافند در صورتیکه به خدا و رسول نیکخواه باشند. ولی بهتر است «حرج» را تنگی معنی کنیم یعنی بر اینان تنگی نیست و نمی‏گوئیم حتماً باید جهاد کنند ولی به خدا رسول خیرخواه باشند. همچنین است آیه 17 سوره‏فتح . حرج در اینجا اسم است به معنای تنگ و آن «ضَیِّقاً» را تأکید می‏کند یعنی سخت تنگ و تنگ تنگ. ذیل آیه این مطلب را روشن می‏کند زیرا اگر کسی را به هوا بالا ببریم در اثر کم شدن و تمام شدن اکسیژن سینه‏اش شدیداً تنگ شده و به خفقان خواهد افتاد. معنی آیه چنین می‏شود: هر که را خدا بخواهد اضلال کند سینه‏اش را کاملا تنگ می‏گرداند گوئی به شدّت در آسمان بالا می‏رود بعضی از بزرگان «حرج» را از «ضیقّاً» جدا کرده و گوید: «حَرَجاً کَاَنَّما یَصَعَّدُ فی السَّماءِ» بیان و نفسیر «ضیّقاً» است. به نظرم این احتمال چندان قوب نیست و «کَاَنَّما یَصَعَّدُ» به تنهائی مشبّه به کلام سابق است . در المیزان فرموده: ظاهر آیه درباره جعل حقّی برای مؤمنان است که می‏توانند از خانه‏های نزدیکان خود و رفیقان خود و از خانه‏های دیگر که اطمینان دارند به مقدار حاجت بخورند... و ذکر کور و لنگ و مریض برای آن است که قدرت بر کسب ندارند و گرنه فرقی میان آنها و غیر آنها نیست .

جدول کلمات

گناه

مترادف ها

fault (اسم)
چینه، گناه، اشتباه، عیب، نقص، خطا، تقصیر، نا درستی، کاستی، گسله، شکست زمین، حرج

sin (اسم)
گناه، عیب، خطا، بزه، حرج، فسق، عصیان، معصیت

پیشنهاد کاربران

تنگی ، سختی، ضیق، درماندگی
صوفیی بدرید جبه در حرج
پیشش آمد بعد به دریدن فرج
معنی تنگی وسختی می دهد و همچنین معنی شک و تردید را هم میدهد
حالت بحرانی
حرج در لغت به معنی گرفتگی ، تنگی و هر گونه ناراحتی است ، و در اصل به معنی مرکز اجتماع درختان درهم پیچیده است ، سپس توسعه یافته و به هر نوع گرفتگی و ضیق اطلاق شده است .
تفسیر نمونه ج : 6 ص : 79
حرج مادر : اذیت و تحت فشار قرار گیری مادر

بپرس