[ویکی نور] «احمد بیرشک»، ریاضیدان و پژوهشگر تاریخ علوم ایرانی، در چهارم اسفند 1285، در تهران، دیده به جهان گشود.
وی در دوران کودکی، زبان و ادب فارسی را با کتاب گلستان و همچنین زبان فرانسوی را فراگرفت. پس از آن، به همراه پدر به مشهد رفت و در مدرسه احمدیه مشهد، پس از آزمونی که مدیر مدرسه از وی به عمل آورد، وارد کلاس چهارم شد، ولی پس از سه ماه به تشخیص معلم، به کلاس پنجم انتقال یافت. پس از مدتی، تحصیلات خود را در مدرسه آلیانس فرانسوی، با حضور در کلاس هفتم، ادامه داد.
پس از پایان دوره دبیرستان، در مهرماه 1308ش به دارالمعلمین عالی، در رشته ریاضیات وارد شد و پس از آن، به خدمت وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه درآمد. پس از آن نیز مدتی در ساری به تدریس ریاضی، فیزیک، علوم طبیعی و زبان از کلاس اول تا ششم متوسطه، مشغول بود. مدتی نیز رئیس اداره استخدام شهرستان ها در کارگزینی وزارت فرهنگ و مدتی رئیس کارگزینی دانشگاه تهران شد. وی در فروردین 1318 نشان دولتی درجه یک دانش را از دفتر ریاست جمهوری دریافت نموده بود. در سال 1321ش، پس از آنکه دانشگاه تهران از وزارت معارف جدا شد، وی به عنوان رئیس دانشگاه تهران برگزیده شد و در سال 1322ش مقاله معروف «نقد قانون دانشگاه» را به نگارش درآورد.
پس از آنکه در سال 1324ش دانشگاه تهران دوباره به وزارت معارف بازگردانده شد، منوچهر اقبال ریاست دانشگاه را برعهده گرفت و بیرشک از شغل اداری دانشگاه تهران کناره گیری کرده و به تدریس در پلی تکنیک و دانشسرای عالی مشغول شد. در این دو دانشگاه، وی به مدت 18 سال درس مناظر و مرایا (پرسپکتیو) را تدریس کرد. او در دانشسرای عالی، با استادانی چون غلامحسین رهنما، بدیع الزمان فروزانفر ، شفق، دکتر لوئی لونگ، گابریل یاریئر، آشنا شد و از محضر آنها استفاده کرد. وی همچنین چندین بار برای مطالعه در مورد سیستم آموزشی به فرانسه، انگلستان و آمریکا اعزام شد.
در سال 1341ش در زمان وزارت دکتر پرویز ناتل خانلری، به معاونت وزارت فرهنگ رسید. وی همچنین با دانشگاه صنعتی شریف در ویرایش متون ریاضی و فیزیک همکاری داشت.
یکی از بزرگترین خدمات ایشان به جامعه فرهنگی ایران، بنیان گذاری مدارس هدف بود. او به همراه تنی چند از یارانش همچون احمد دیانی، احمد رضا قلی زاده، سید محمد قاضی نوری، علی متمدن، دکتر تقی هورفر و احمد انواری، در تاریخ دوم خرداد 1327 با سرمایه ای اندک، اولین مدرسه هدف (مخفف هنر، دانش و فرهنگ) را بنیان نهادند. گروه فرهنگی هدف، متشکل از چهار دبستان دخترانه و پسرانه و چهار دبیرستان تا سال انحلال یعنی 1358ش، بیش از شانزده هزار دانش آموز دیپلمه تربیت کردند. وی در سال 1370ش بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی را بنیان گذارد و تا سال 1377ش ریاست آن را برعهده داشت. در این سال وی با دریافت لوح تقدیر ریاست جمهوری به عنوان استاد نمونه شناخته شد و از دانشگاه شهید بهشتی دکتری افتخاری ریاضیات دریافت کرد.
وی در دوران کودکی، زبان و ادب فارسی را با کتاب گلستان و همچنین زبان فرانسوی را فراگرفت. پس از آن، به همراه پدر به مشهد رفت و در مدرسه احمدیه مشهد، پس از آزمونی که مدیر مدرسه از وی به عمل آورد، وارد کلاس چهارم شد، ولی پس از سه ماه به تشخیص معلم، به کلاس پنجم انتقال یافت. پس از مدتی، تحصیلات خود را در مدرسه آلیانس فرانسوی، با حضور در کلاس هفتم، ادامه داد.
پس از پایان دوره دبیرستان، در مهرماه 1308ش به دارالمعلمین عالی، در رشته ریاضیات وارد شد و پس از آن، به خدمت وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه درآمد. پس از آن نیز مدتی در ساری به تدریس ریاضی، فیزیک، علوم طبیعی و زبان از کلاس اول تا ششم متوسطه، مشغول بود. مدتی نیز رئیس اداره استخدام شهرستان ها در کارگزینی وزارت فرهنگ و مدتی رئیس کارگزینی دانشگاه تهران شد. وی در فروردین 1318 نشان دولتی درجه یک دانش را از دفتر ریاست جمهوری دریافت نموده بود. در سال 1321ش، پس از آنکه دانشگاه تهران از وزارت معارف جدا شد، وی به عنوان رئیس دانشگاه تهران برگزیده شد و در سال 1322ش مقاله معروف «نقد قانون دانشگاه» را به نگارش درآورد.
پس از آنکه در سال 1324ش دانشگاه تهران دوباره به وزارت معارف بازگردانده شد، منوچهر اقبال ریاست دانشگاه را برعهده گرفت و بیرشک از شغل اداری دانشگاه تهران کناره گیری کرده و به تدریس در پلی تکنیک و دانشسرای عالی مشغول شد. در این دو دانشگاه، وی به مدت 18 سال درس مناظر و مرایا (پرسپکتیو) را تدریس کرد. او در دانشسرای عالی، با استادانی چون غلامحسین رهنما، بدیع الزمان فروزانفر ، شفق، دکتر لوئی لونگ، گابریل یاریئر، آشنا شد و از محضر آنها استفاده کرد. وی همچنین چندین بار برای مطالعه در مورد سیستم آموزشی به فرانسه، انگلستان و آمریکا اعزام شد.
در سال 1341ش در زمان وزارت دکتر پرویز ناتل خانلری، به معاونت وزارت فرهنگ رسید. وی همچنین با دانشگاه صنعتی شریف در ویرایش متون ریاضی و فیزیک همکاری داشت.
یکی از بزرگترین خدمات ایشان به جامعه فرهنگی ایران، بنیان گذاری مدارس هدف بود. او به همراه تنی چند از یارانش همچون احمد دیانی، احمد رضا قلی زاده، سید محمد قاضی نوری، علی متمدن، دکتر تقی هورفر و احمد انواری، در تاریخ دوم خرداد 1327 با سرمایه ای اندک، اولین مدرسه هدف (مخفف هنر، دانش و فرهنگ) را بنیان نهادند. گروه فرهنگی هدف، متشکل از چهار دبستان دخترانه و پسرانه و چهار دبیرستان تا سال انحلال یعنی 1358ش، بیش از شانزده هزار دانش آموز دیپلمه تربیت کردند. وی در سال 1370ش بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی را بنیان گذارد و تا سال 1377ش ریاست آن را برعهده داشت. در این سال وی با دریافت لوح تقدیر ریاست جمهوری به عنوان استاد نمونه شناخته شد و از دانشگاه شهید بهشتی دکتری افتخاری ریاضیات دریافت کرد.
wikinoor: بیرشک،_احمد