بانو شاعره آفاق جلایر:
تذکره جواهر العجایب تالیف فخری بن امیری هروی او را دختر امیر علی جلایر [۱] و همسر امیر درویشعلی کتابدار [۲] برادر امیر علی شیر نوائی معرفی نموده و مینویسد که در طبع شعر و ذوق ادبی شهره افاق است و شعر او خوب و در میان خواص وعوام شهرت تام دارد:
... [مشاهده متن کامل]
آه از آن زلفی که دارد رشته برجان تاب از او
وای از آن لعلی که هردم میخورم خوناب از او
اشکی که سر زگوشه چشمم برون کند
بر روی من نشیند و دعوی خون کند
نتوان دید رخ ماه تو را ماه بماه
زانکه آسان نتوان کرد بخورشید نگاه
نمونه رباعی:
آبی که فلک بلب چکاند ما را
سرگشته برو همی دواند ما را
ای کاش بمنزلی رساند ما را
کز هستی خود باز رهاند ما را
و این مطلع را هنگامی که از خوردن می توبه کرده و در محضر شاهزاده بدیع الزمان میرزا [۳] که به میگساری اشتغال داشته حاضر بوده گفته است:
من اگر توبه ز میکرده ام ای سرو سهی
تو خود این توبه نکردی که مرا می ندهی
تذکرة الخواتین بیتی را که از تذکره جواهر العجائب بنام آفاق نقل کردیم بنام آغا بیگم اهل هرات باختصار و سر بسته نقل کرده است و به ظن غالب مقصود از آغا بیکم همین آفاق جلایر است.
توضیح:
[۱]: على جلایر پدر آفاق معاصر امیر علی شیر نوائی که در سال ۹۰۶ هجری در سن ۶۲ سالگی در گذشته میباشد و موسوم بوده بعلنى بیک جلایر و پسری داشته بنام امیر حسین جلایر که هم از سرداران و هم از شعراء نامی بوده که شرح حالش در تذکره دولتشاه مندرج است و این مطلع اثر طبع اوست:
ز باغ حسن مگر سرو قامتی برخاست
که در میانه مردم قیامتی برخاست
و قریب بیقین بلکه بطور قطع آفاق خواهر امیرحسین جلایر است.
[۲]: امیر درویشعلی کتابدار برادر امیر علی شیر نوائی است که در بالا یاد شد و شرح حالش در تاریخ حبیب السیر جلد چهارم ذکر شده و پس از مرگ امیر علی شیر هم زنده بوده/ حبیب السیر
[۳]: بدیع الزمان میرزا یکی از شاهزادگان گورکانی است که در سال ۸۹۹ به عزم تسخیر ری از استرآباد عزیمت کرد/ حبیب السیر
تذکره جواهر العجایب تالیف فخری بن امیری هروی او را دختر امیر علی جلایر [۱] و همسر امیر درویشعلی کتابدار [۲] برادر امیر علی شیر نوائی معرفی نموده و مینویسد که در طبع شعر و ذوق ادبی شهره افاق است و شعر او خوب و در میان خواص وعوام شهرت تام دارد:
... [مشاهده متن کامل]
آه از آن زلفی که دارد رشته برجان تاب از او
وای از آن لعلی که هردم میخورم خوناب از او
اشکی که سر زگوشه چشمم برون کند
بر روی من نشیند و دعوی خون کند
نتوان دید رخ ماه تو را ماه بماه
زانکه آسان نتوان کرد بخورشید نگاه
نمونه رباعی:
آبی که فلک بلب چکاند ما را
سرگشته برو همی دواند ما را
ای کاش بمنزلی رساند ما را
کز هستی خود باز رهاند ما را
و این مطلع را هنگامی که از خوردن می توبه کرده و در محضر شاهزاده بدیع الزمان میرزا [۳] که به میگساری اشتغال داشته حاضر بوده گفته است:
من اگر توبه ز میکرده ام ای سرو سهی
تو خود این توبه نکردی که مرا می ندهی
تذکرة الخواتین بیتی را که از تذکره جواهر العجائب بنام آفاق نقل کردیم بنام آغا بیگم اهل هرات باختصار و سر بسته نقل کرده است و به ظن غالب مقصود از آغا بیکم همین آفاق جلایر است.
توضیح:
[۱]: على جلایر پدر آفاق معاصر امیر علی شیر نوائی که در سال ۹۰۶ هجری در سن ۶۲ سالگی در گذشته میباشد و موسوم بوده بعلنى بیک جلایر و پسری داشته بنام امیر حسین جلایر که هم از سرداران و هم از شعراء نامی بوده که شرح حالش در تذکره دولتشاه مندرج است و این مطلع اثر طبع اوست:
ز باغ حسن مگر سرو قامتی برخاست
که در میانه مردم قیامتی برخاست
و قریب بیقین بلکه بطور قطع آفاق خواهر امیرحسین جلایر است.
[۲]: امیر درویشعلی کتابدار برادر امیر علی شیر نوائی است که در بالا یاد شد و شرح حالش در تاریخ حبیب السیر جلد چهارم ذکر شده و پس از مرگ امیر علی شیر هم زنده بوده/ حبیب السیر
[۳]: بدیع الزمان میرزا یکی از شاهزادگان گورکانی است که در سال ۸۹۹ به عزم تسخیر ری از استرآباد عزیمت کرد/ حبیب السیر