پس از سقوط صفویه، ایران دوره ای از پراکندگی سیاسی و ناپایداری را تجربه کرد که تا به قدرت رسیدن قاجاریه ادامه یافت. حکومت های افشاریه و زندیه علی رغم تلاش برای بازگرداندن ثبات، به دلیل فقدان مشروعیت پایدار و درگیری های داخلی، در نهادینه سازی امنیت فراگیر و انسجام ملی در ایران ناکام ماندند. به باور صاحب نظران، این دوره از تاریخ ایران که با واگرایی ملی، تخریب بنیان های اقتصادی و تعطیلی مراکز علمی همراه بود، زمینه ساز ضعف ساختاری و عقب ماندگی کشور شد و ایران با شرایطی ضعیف به دوران حاکمیت قاجاریه وارد شد.
... [مشاهده متن کامل]
ایران در دوره قاجاریه، عرصۀ تحولات گسترده ای در عرصۀ فرهنگ و تمدن بود که زمینه ساز گذار از نظام سنتی به ساختارهای نوین شد. جامعۀ ایران در این دوره، با حفظ ساختار طبقاتی و پیوندهای خویشاوندی، شاهد نفوذ جریان های نوین فکری و فرهنگی ناشی از گسترش مناسبات با غرب بود. نظام آموزشی با حفظ مکتب خانه های سنتی، به تدریج شاهد تأسیس مدارس جدید و دارالفنون شد و زبان و ادبیات فارسی نیز با ظهور جریان هایی چون ادبیات بیداری و نثر نوین، تحولاتی اساسی را تجربه کرد. معماری، هنر، پوشاک و تفریحات نیز با اثرپذیری از الگوهای غربی، دستخوش تغییراتی شد که نشان از آغاز فرایند گذار از سنت به مدرنیته در عرصه فرهنگ ایرانی داشت. در عین حال، نهادهای دینی و مرجعیت شیعه با تکیه بر پایگاه مردمی خود، در این تحولات نقشی تعیین کننده ایفا کردند و اندیشه های نوین سیاسی چون مشروطه خواهی، برآمده از تعامل و گاه تقابل جریان های فکری مختلف در این دوره بود.
... [مشاهده متن کامل]
ایران در دوره قاجاریه، عرصۀ تحولات گسترده ای در عرصۀ فرهنگ و تمدن بود که زمینه ساز گذار از نظام سنتی به ساختارهای نوین شد. جامعۀ ایران در این دوره، با حفظ ساختار طبقاتی و پیوندهای خویشاوندی، شاهد نفوذ جریان های نوین فکری و فرهنگی ناشی از گسترش مناسبات با غرب بود. نظام آموزشی با حفظ مکتب خانه های سنتی، به تدریج شاهد تأسیس مدارس جدید و دارالفنون شد و زبان و ادبیات فارسی نیز با ظهور جریان هایی چون ادبیات بیداری و نثر نوین، تحولاتی اساسی را تجربه کرد. معماری، هنر، پوشاک و تفریحات نیز با اثرپذیری از الگوهای غربی، دستخوش تغییراتی شد که نشان از آغاز فرایند گذار از سنت به مدرنیته در عرصه فرهنگ ایرانی داشت. در عین حال، نهادهای دینی و مرجعیت شیعه با تکیه بر پایگاه مردمی خود، در این تحولات نقشی تعیین کننده ایفا کردند و اندیشه های نوین سیاسی چون مشروطه خواهی، برآمده از تعامل و گاه تقابل جریان های فکری مختلف در این دوره بود.