به بهنام رضایی بیسواد
۱. ایدون ( فارسی میانه: ēdun یا ētun ) واژه ای فارسی به معنی چُنین است.
۲. این واژه از ضمیر اشاره "این" و "دون" ساخته شده که ریخت دیگری از ریشه چون است به معنی کیفیت ( "چند" بر "کمّیت" و "چون" بر "کیفیت" دلالت میکند. ) حروف دال، ت و و چ و ج می توانند به همدیگر تبدیل شوند.
... [مشاهده متن کامل]
۳. در واقع میتوان گفت ایدون یا این چون برعکس واژه چُنین است که آن هم از چون و این ساخته شده.
۴. در لهجه یزدی این واژه به شکل ای یَچون حفظ شده. که همریشگی آن با چون را به روشنی آشکار میکند.
۵. ریشه شناسی عامیانه شما را کسی به یک پول سیاهم نخواهد خرید، تنها با این شیوه خود را در معرض ریشخند می گذارید.
۱. ایدون ( فارسی میانه: ēdun یا ētun ) واژه ای فارسی به معنی چُنین است.
۲. این واژه از ضمیر اشاره "این" و "دون" ساخته شده که ریخت دیگری از ریشه چون است به معنی کیفیت ( "چند" بر "کمّیت" و "چون" بر "کیفیت" دلالت میکند. ) حروف دال، ت و و چ و ج می توانند به همدیگر تبدیل شوند.
... [مشاهده متن کامل]
۳. در واقع میتوان گفت ایدون یا این چون برعکس واژه چُنین است که آن هم از چون و این ساخته شده.
۴. در لهجه یزدی این واژه به شکل ای یَچون حفظ شده. که همریشگی آن با چون را به روشنی آشکار میکند.
۵. ریشه شناسی عامیانه شما را کسی به یک پول سیاهم نخواهد خرید، تنها با این شیوه خود را در معرض ریشخند می گذارید.
پاسخ این ادعای نادرست را می دهم
- - -
❌ ادعا:
> �گر ایدون� ترکی است و به معنای �می دیدی� است.
- - -
✅ پاسخ علمی و مستند:
عبارت �گر ایدون� اصلاً ترکی نیست؛ بلکه یک ساختار کاملاً فارسی ( و حتی قدیمی تر از فارسی: فارسی میانه و پارسی باستان ) است و در زبان فارسی کلاسیک بارها به کار رفته.
... [مشاهده متن کامل]
- - -
🟢 1. تحلیل ساختار �گر ایدون� در زبان فارسی:
🔸 �گر� = اگر
حرف شرط در زبان فارسی که در متون کهن فارسی ( مثلاً شاهنامه، بوستان سعدی، تاریخ بیهقی و. . . ) بارها آمده.
مثال:
�گر بر سر نفس خود امیری، مردی / مردی چو ز سر نفس بمیری، مردی� ( مولوی )
🔸 �ایدون� = این گونه، چنین
�ایدون� واژه ای است فارسی میانه ( و حتی ریشه در پارسی باستان دارد: aiθūvaina = این گونه )
در متون کهن فارسی ( مثلاً شاهنامه، سیاست نامه نظام الملک، تاریخ بلعمی، زین الاخبار و. . . ) مکرر آمده.
📚 منابع معتبر زبان شناسی درباره �ایدون�:
واژه نامه دهخدا: ایدون = این طور، این گونه
فرهنگ معین: �ایدون� = به این گونه، چنین
فرهنگ فارسی میانه ماکری: �ēdōn� = thus, in this way
- - -
🟢 2. نمونه های کاربرد �ایدون� در متون فارسی:
شاهنامه:
> �چنین گفت رستم به اسفندیار / که ایدون نزیبد مرا کارزار�
تاریخ بلعمی ( نثر فارسی قرن ۴ هجری ) :
> �ایدون دان که آفتاب را دو منزل است. . . �
کلیله و دمنه:
> �ایدون که گفتی، صواب باشد. . . �
- - -
🟢 3. تطابق با زبان فارسی میانه و پارسی باستان:
فارسی نو فارسی میانه پارسی باستان
ایدون ēdōn / ēdūn aiθūvaina
🔹 این پیوستگی نشان می دهد که واژه �ایدون� ریشه کاملاً ایرانی دارد، و هیچ ارتباطی با زبان ترکی ندارد.
- - -
🛑 پاسخ به ادعای �می دیدی� در ترکی:
اگر کسی ادعا می کند �گر ایدون� به معنای �می دیدی� در ترکی است، باید به این نکات توجه کند:
🔻 اولاً: در ترکی ( استاندارد ترکی آذربایجانی یا ترکی استانبولی ) ، �دیدن� این گونه صرف می شود:
شخص ترکی آذربایجانی ترکی استانبولی
من می دیدم g�r�rd�m g�r�yordum
تو می دیدی g�r�rd�n g�r�yordun
او می دید g�r�rd� g�r�yordu
🧠 بنابراین، در ترکی اگر بخواهیم بگوییم �تو می دیدی� می شود:
g�r�rd�n
که هیچ شباهتی به �ایدون� ندارد.
🔻 ثانیاً:
اگر ترکی باشد، �گر ایدون� باید ساختار شرطی ترکی داشته باشد، که در آن صورت باید شکل هایی مانند "əgər g�rsəydin" یا "əgər baxsaydın" ( اگر نگاه می کردی ) باشد، نه �ایدون�.
- - -
📌 نتیجه گیری نهایی:
عبارت �گر ایدون� یک ترکیب کاملاً فارسی کهن است، نه ترکی.
واژه �ایدون� در زبان فارسی میانه، و حتی پارسی باستان ریشه دارد.
کاربرد �ایدون� در هزاران بیت شعر فارسی و نثر کهن موجود است.
در ترکی چنین واژه ای وجود ندارد که معنای �می دیدی� بدهد.
- - -
- - -
❌ ادعا:
> �گر ایدون� ترکی است و به معنای �می دیدی� است.
- - -
✅ پاسخ علمی و مستند:
عبارت �گر ایدون� اصلاً ترکی نیست؛ بلکه یک ساختار کاملاً فارسی ( و حتی قدیمی تر از فارسی: فارسی میانه و پارسی باستان ) است و در زبان فارسی کلاسیک بارها به کار رفته.
... [مشاهده متن کامل]
- - -
🟢 1. تحلیل ساختار �گر ایدون� در زبان فارسی:
🔸 �گر� = اگر
حرف شرط در زبان فارسی که در متون کهن فارسی ( مثلاً شاهنامه، بوستان سعدی، تاریخ بیهقی و. . . ) بارها آمده.
مثال:
�گر بر سر نفس خود امیری، مردی / مردی چو ز سر نفس بمیری، مردی� ( مولوی )
🔸 �ایدون� = این گونه، چنین
�ایدون� واژه ای است فارسی میانه ( و حتی ریشه در پارسی باستان دارد: aiθūvaina = این گونه )
در متون کهن فارسی ( مثلاً شاهنامه، سیاست نامه نظام الملک، تاریخ بلعمی، زین الاخبار و. . . ) مکرر آمده.
📚 منابع معتبر زبان شناسی درباره �ایدون�:
واژه نامه دهخدا: ایدون = این طور، این گونه
فرهنگ معین: �ایدون� = به این گونه، چنین
فرهنگ فارسی میانه ماکری: �ēdōn� = thus, in this way
- - -
🟢 2. نمونه های کاربرد �ایدون� در متون فارسی:
شاهنامه:
> �چنین گفت رستم به اسفندیار / که ایدون نزیبد مرا کارزار�
تاریخ بلعمی ( نثر فارسی قرن ۴ هجری ) :
> �ایدون دان که آفتاب را دو منزل است. . . �
کلیله و دمنه:
> �ایدون که گفتی، صواب باشد. . . �
- - -
🟢 3. تطابق با زبان فارسی میانه و پارسی باستان:
فارسی نو فارسی میانه پارسی باستان
ایدون ēdōn / ēdūn aiθūvaina
🔹 این پیوستگی نشان می دهد که واژه �ایدون� ریشه کاملاً ایرانی دارد، و هیچ ارتباطی با زبان ترکی ندارد.
- - -
🛑 پاسخ به ادعای �می دیدی� در ترکی:
اگر کسی ادعا می کند �گر ایدون� به معنای �می دیدی� در ترکی است، باید به این نکات توجه کند:
🔻 اولاً: در ترکی ( استاندارد ترکی آذربایجانی یا ترکی استانبولی ) ، �دیدن� این گونه صرف می شود:
شخص ترکی آذربایجانی ترکی استانبولی
من می دیدم g�r�rd�m g�r�yordum
تو می دیدی g�r�rd�n g�r�yordun
او می دید g�r�rd� g�r�yordu
🧠 بنابراین، در ترکی اگر بخواهیم بگوییم �تو می دیدی� می شود:
که هیچ شباهتی به �ایدون� ندارد.
🔻 ثانیاً:
اگر ترکی باشد، �گر ایدون� باید ساختار شرطی ترکی داشته باشد، که در آن صورت باید شکل هایی مانند "əgər g�rsəydin" یا "əgər baxsaydın" ( اگر نگاه می کردی ) باشد، نه �ایدون�.
- - -
📌 نتیجه گیری نهایی:
عبارت �گر ایدون� یک ترکیب کاملاً فارسی کهن است، نه ترکی.
واژه �ایدون� در زبان فارسی میانه، و حتی پارسی باستان ریشه دارد.
کاربرد �ایدون� در هزاران بیت شعر فارسی و نثر کهن موجود است.
در ترکی چنین واژه ای وجود ندارد که معنای �می دیدی� بدهد.
- - -
ترکی هست
گر ایدون یعنی می دیدی
گر ایدون یعنی می دیدی
از واژگان ایرانی باستان، اوستایی، پارسی باستان، ایرانی میانه که می توان برای معنی و مفاهیم زیر بکار برد
ایدون و ایتون
به معنی همچنین ، سپس، در عین حال،
ریشه این وآژه از آتش و گرما و خورشید مفهوم پیدا کرده است و روند فرگشت آن= اوذ/ آوذ/ ایرانی باستان ) :آثر و آتر/ اوستایی: و اود، آذر پارسی باستان هحامنشی )
... [مشاهده متن کامل]
ایدون و ایتون
به معنی همچنین ، سپس، در عین حال،
ریشه این وآژه از آتش و گرما و خورشید مفهوم پیدا کرده است و روند فرگشت آن= اوذ/ آوذ/ ایرانی باستان ) :آثر و آتر/ اوستایی: و اود، آذر پارسی باستان هحامنشی )
... [مشاهده متن کامل]