ایدئولوژی مسلط

ایدئولوژی مسلط ( به انگلیسی: Dominant ideology ) در فلسفه مارکسیستی به نگرشها، باورها، ارزشها و اخلاقیات مشترک اکثریت مردم در یک جامعه معین اشاره می کند. به عنوان مکانیسم کنترل اجتماعی، ایدئولوژی مسلط چارچوب ها و اینکه چگونه اکثریت مردم در مورد ماهیت جامعه، جایگاه آنها در جامعه و ارتباط آنان با یک طبقه اجتماعی فکر می کنند. [ ۱]
کارل مارکس و فریدریش انگلس در کتاب «ایدئولوژی آلمانی»[ ۲] ( ۱۸۴۵ ) نوشته اند: «ایده های طبقهٔ حاکم، در هر عصری، ایده های حاکم هستند» که برای هر طبقه اجتماعی در خدمت منافع طبقه حاکم اعمال می شود. در پراکسیس انقلابی شعار: «ایدئولوژی غالب، ایدئولوژی طبقه مسلط است» کارکرد ایدئولوژی را به عنوان مبنایی برای انقلاب خلاصه می کند. [ ۳]
در جامعه سرمایه داری و بورژوایی، رویه انقلابی مارکسیستی به دنبال دستیابی به شرایط اجتماعی و سیاسی است که طبقه حاکم را از نظر سیاسی نامشروع سازد به این ترتیب، لازمه موفقیت، فروپاشی نظام تولید سرمایه داری است. سپس، ایدئولوژی طبقه کارگر تسلط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را ایجاد می کند تا پرولتاریا ( طبقه کارگر شهری و دهقانان ) به عنوان طبقه مسلط جامعه، قدرت ( سیاسی و اقتصادی ) را به دست گیرند. [ ۳]
در نظریه غیرمارکسیستی، ایدئولوژی مسلط به معنای ارزش ها، باورها و اخلاقیات مشترک اکثریت اجتماعی است که نحوه تفکر اکثر مردم در مورد جامعه خود را مشخص می کند و بنابراین، تا جایی که ممکن است می تواند در خدمت منافع طبقه حاکم باشد یا نباشد. پس، میزان تسلط مؤثر یک ایدئولوژی مسلط بر افکار جمعی اجتماعی در طی مدت تسلط آن بر جامعه، ممکن است کاهش یا افزایش یابد.
کنترل اجتماعی که از طریق دستکاری ایدئولوژیک جنبه های فرهنگ مشترک یک جامعه - مذهب و سیاست، فرهنگ و اقتصاد و غیره - برای تبیین و توجیه وضع موجود به نفع طبقه سیاسی مسلط ( حاکم ) اعمال می شود، مربوط به عصر روشنگری، در سده ۱۸ است. چنین روشی از کنترل اجتماعی از نظر مفهومی از دروغ نجیب ارائه شده توسط افلاطون نشأت می گیرد که برای ثبات اجتماعی یک جمهوری سه طبقه اجتماعی لازم بود. در کتاب 3 ( 414e–15c ) از جمهور، افلاطون دروغ نجیب ( "gennaion pseudos"، γενναῖον ψεῦδος ) را در داستانی تخیلی ارائه می کند که در آن سقراط منشأ جامعه طبقه بندی شده اجتماعی را ایجاد و توجیه می کند: