ایاز اسحاقی

ایاز اسحاقی یا عیاض اسحاقی ( تاتاری: Гаяз Исхакый, روسی: Гаяз Исхаки, تلفظ بومی: ایاز ایشاکی ) ( ۱۰ فوریه ۱۸۷۸– ۲۲ ژوئیه ۱۹۵۴ ) شخصیت برجسته جنبش ملی تاتار، نویسنده، روزنامه نگار، ناشر و سیاستمدار بود. [ ۱]
گایاز ایشاکی در سال ۱۸۷۸ در روستای یائوشیرما در نزدیکی کازان در خانواده ای تاتار متولد شد. او در سنین پایین توسط پدرش تحت آموزش خانگی قرار گرفت و بعد برای تحصیل به مدرسه ( مدرسه دینی ) اعزام شد. وی تحصیلات خود را در مدرسه معلمان روسی - تاتاری ( ۱۸۹۸–۱۹۰۲ ) ادامه داد.
ایاز ایشاکی در سال ۱۹۰۴ به کازان نقل مکان کرد و در آنجا با سوسیالیست ها آشنا شد و برخی از دیدگاه های آنها را پذیرفت. وی درگیر فعالیت های انقلابی شد، در کنگره مسلمانان در سال ۱۹۰۵ شرکت کرد[ ۲] و متعاقباً دستگیر شد و در سال ۱۹۰۷ به زندانی در نزدیکی شهر آرخانگلسک در شمال روسیه فرستاده شد.
پس از انقلاب فوریه ۱۹۱۷، او در فعالیت هایی با هدف دستیابی به خودمختاری فرهنگی برای تاتارهای ولگا و دیگر اقوام ترک ساکن در روسیه شرکت داشت. در نتیجه فعالیت های وی، مقامات شوروی کارزاری را برای آزار و اذیت و آزار علیه او و همکارانش آغاز کردند. وی در سال ۱۹۲۰ مجبور به مهاجرت شد. پس از اقامت در آلمان، ایاز ایشاکی در سال ۱۹۲۸ انتشار مجله ای به زبان تاتاری "میلی یول" ( به معنای "راه ملت" ) را آغاز کرد. [ ۳] و در سال ۱۹۳۱ ریاست کمیته استقلال مسلمانان در ایدل اورال را بر عهده داشت. [ ۲]
در سال ۱۹۳۹ مجله بسته شد و ایشاکی تصمیم به مهاجرت به ترکیه گرفت. پس از جنگ جهانی دوم دوباره درگیر فعالیتهای سیاسی شد.
وی در طول زندگی خود به لهستان، آلمان، ژاپن، چین و ترکیه سفر کرد و در آنجا سعی کرد مطبوعاتی به زبان تاتاری تأسیس کند و جوامع متفرقه مهاجرت کرده تاتار را متحد کند.
سرانجام ایشاکی در سال ۱۹۵۴ درگذشت و در قبرستان ادیرنکاپی استانبول به خاک سپرده شد.