اهل هوا

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] اَهْل ِ هَوا، در باور عامه به کسانی می گویند که به تسخیر بادهای جادویی و مرموز بیماری زا درآمده ، و از گزند آن ها رسته و آزاد شده اند.
سواحل نشینان جنوب ایران برآنند که اهل هوا در تمام طول عمر، مرکب (فرس ) بادهای رام شده در درون خود، و میانجی و وسیله ارتباطی با آن ها هستند.مادام که اهل هوا از این بادها فرمان می برند و خواسته ها و نیازهایشان را برآورده می کنند، از گزند و آزار آن ها در امانند.
پیشینه
مردم ساحل نشین جنوب ایران ، ارواح و جن ها را به صورت باد می پندارند و معتقدند که هر بادی جنی دارد که با آن به درون جسم آدمیزادگان می رود و آن ها را تسخیر و «هوایی » می کند. اینان جن بادهای خطرناک و موذی و آسیب رسان را «مَضِرّاتی » می نامند. به عقیده اهل هوا شخص مُسخَّر باد یا «بادْزده » (جن زده ) اختیارش را از دست می دهد و به بیماری «دیوْباد»، یعنی جنون و دیوانگی دچار می شود و به صورت مرکب و فرس باد در می آید (به صورت اسب و استر درآمدن مردان و زنان مسخَّر روح در میان اقوام مسلمان هوسا در افریقای غربی و قبایل سدامو در جنوب حبشه ).اهل هوا، این بیماران را «هوایی »، و بادهای سوار بر مرکب یا بیمار را در زبان سواحلی «په په ۲» و در عربی «هُبوب » می نامند. روح پنداری ۳، یا اعتقاد به روح ْ باد، یا جن باد و تسخیر روح یا جن ۴ (جن زدگی ۵)، از زمان های بسیار دور و دوره جان انگاری ۶ در جامعه های ابتدایی وجود داشته ، و هنوز هم در میان بسیاری از اقوام سرزمین های آسیایی ، افریقایی ، اروپایی و مردم سرخ پوست امریکا باز مانده است .
اصطلاحات مختلف در فرهنگ اقوام مسلمان
...

دانشنامه آزاد فارسی

اَهلِ هوا
(یا: اهل زار) در باور عامه کسانی که به تسخیر بادهای جادویی و مرموز بیماری زا درآمده، و به یاری درمانگرانی که در کار خود تبحّر دارند، از گزند این بادها آزاد شده اند. به باور جزیره نشینان و کرانه نشینان جنوب ایران، اهل هوا در تمام طول عمر، مرکب بادهای رام شده در درون خود، و میانجی و واسطۀ ارتباط با آنانند. در پندار این مردم ارواح و جن ها به صورت بادند و هر بادی را جنی است که با آن به درون کالبد آدمی رخنه و او را «هوایی» می کند. جن بادهای موذی را «مَضرّانی» و شخص تسخیرشده را بادزده می نامند. چنین شخصی به بیماری «دیوباد» یعنی جنون دچار و مرکب (فَرَس) او می شود. اما افزون بر بادهای آسیب رسان (بادهای کافر) بادهای مسلمان نیز وجود دارند، که بادهای مشایخ صاحب مزار و قدمگاه اند. این باد با چشم باز راه می رود و از همه چیز آگاه است و اگر بتوانند آن را از مرکبش پایین بیاورند و تسخیر کنند، از تمام دنیا خبر می دهد. کسی که باد جن در کالبدش رفته باشد، رفتارهای نابهنجار از خود بروز می دهد و به رعشه و لقوه و دردهای دیگر مبتلا می شود. از دیدگاه علمی، برخی از علامت های جن زدگی، از جنون یا روان پریشی حکایت می کند و یا صورت هایی است از واکنش های روانی و اختلال های روحی در برابر فشارها و تنش های ناشی از وضعیت اجتماعی بیمار در جامعه. درمان بیماری زار، که اهل هوا به آن گرفتار می آیند، در ایران با گروهی مرد و زن است که آن ها را بابا و ماما می خوانند. اینان همگی سیاه پوست افریقایی تبار و یا دورگه هایی هستند که بیشترشان از سواحل افریقا به ایران مهاجرت کرده اند. درمان بیماری با مراسم طبل کوبی، خواندن آواز و ذکر او را و اعمال جادویی دیگر، و ایجاد فضایی صورت می پذیرد، که نوعی گسست ذهنی ایجاد می کند و حاضران را به خلسه و جذبه فرو می برد. در مجالس مربوط به بادهای مسلمان مراسم با سلام و صلوات آغاز می شود، اما در مجالس بادهای کافر، مانند زار، از ذکر نام خدا و رسول و ائمه پرهیز می کنند. ازجمله اعمال بایسته در مجالس اهل هوا، انداختن سفره و چیدن خوراک ها و گیاهان خوشبو و میوه های کُنار و خرما، قربانی کردن بز و ریختن خون آن است. ساعدی بادهای پراکنده در سواحل و جزایر خلیج فارس را به هفت گروه و ریاحی بادهای بلوچستان را به پنج گروه تقسیم می کند. شمار بادها نزد مردم کرانه های خلیج فارس از ۷۲ متجاوز است. چنین می نماید که باورهای سیاهان افریقایی در سواحل خلیج فارس با اعتقادات باستانی ایران به وجود ایزد باد (ایزد و ایو) و دیوِ باد (دیوِ وَایو) که اولی اهورایی و دومی اهریمنی است، درآمیخته و به حالت امروزی درآمده اند. کلمۀ زار، واژه ای است اَحْمَری که در اتیوپی به همین صورت و در سومالی به شکل سار تلفظ می شود و در اصل نام کیش پرستش ارواح در شمال شرقی افریقا و نواحی نزدیک آن، ازجمله جزیرةالعرب بوده است.

پیشنهاد کاربران

زار یه موجودِ غیرارگانیکه مثل جن و سایر موجودات ماورالطبیعی، که زادگاه اصلی ش دریاست. اصن به خاطر همین محل زندگی زاره که زار و مراسمی که براش برگزار می کنن به شهرهای جنوبی کشورمون که نزدیک دریا هستن مربوط میشه. در نظر بومی ها و محلی های شهرهای جنوبی ایران، زار هم جز خانواده جنیان محسوب میشه و زمانی که بادهای فصلی از سمت دریا به سمت خشکی می وزند، زارها رو همراه خودشون به خشکی میارن.
...
[مشاهده متن کامل]

از دید محلی ها، زارها اکثرا موجوداتی شیطانی هستن که با بادهای ماورایی وارد زندگی انسان ها تو خشکی میشن و با نفوذ کردن درون انسان باعث درد، رنج، عذاب و بیماری انسان میشن. این موجودات خبیث وقتی وارد بدن انسان میشن، کنترل انسانو به دست می گیرن و هر طور که دلشون بخواد انسان ها رو آزار میدن. به خاطر همینه که به قربانی و فردی که زار درونش نفوذ کرده و کنترلشو به عهده گرفته مرکب می گن. به لحاظ معنایی زار تو زبان فارسی به معنای حالت آشفته و خرابه و به حالت قربانی هایی که گرفتار زار شدن اشاره داره.
طبق تحقیقاتی که تو این زمینه صورت گرفته، ریشۀ اصلی زار، به مردمان آفریقا برمی گرده. داخل ایران، بومی های کرانه های خلیج فارس از شرقی ترین نقطه یعنی چابهار و حتی بخش هایی از سیستان و بلوچستان تا غربی ترین نقطه که آبادان باشه، همه و همه به زار اعتقاد دارن و هر کدوم اسم خاصیو به این موجود نسبت میدن؛ مثلا تو سیستان و بلوچستان به اونا گواتی و دمان، تو خوزستان بهشون اهل هوا و تو جزیرۀ خارک به اونا زیران میگن. تو این مناطق برای مرکب ها و کسایی که گرفتار زار شدن یه مراسم برگزار می کنن که حین مراسم، زار رو رام کنن. به رام کنندۀ زار تو این مراسم بابازار و مامازار میگن؛ بابازار مردیه که وظیفۀ رام کنندگی رو انجام میده و مامازار هم زنه ( آرچی )