الشت

یک زبان فراگیر در ایران و ایرانشهر بوده است و ما نام های پهلوی در شهرهای روسیه ( دربند و آستاراگان و روستاگ و . . . ) ، در جمهوری آذربایجان، تورکیه ( که نامش با داد و تاریخ و فرهنگ و نژادش و نام پهلوی شهرهایش از وان، ارژنگان، اَرَپگیر، آماسیاگ، آداناگ، ایستانپول، ایزمیر، هوراسان، ویرانشهر، دامال، و . . . همخوانی ندارد ) و آراگ یا ایرَک ( عراق ) و پاکستان و افغانستان و ازبکستان و کازاگستان و تورکمنستان و هندوستان یافته می شوند. به تازگی، برخی می گویند که میان رودان عرب نشین و عربستان زمان پیدایش دین اسلام بوده است!!! این سخن نادرست است چون بغداد، خانگین، کوفَگ، بَسرَگ، گِلولا، و . . . نام هایی پهلوی دارند و تیسپون برای ۵۰۰ سال پایتخت اشکانیان و سپس ساسانیان بوده است و اعراب مسلمان نیز نخستین بار به سرزمین ایران در همین میان رودان تاختند و گنجینه ها و جنگ افزارهای ایران را ربودند و به یغما بردند. بله، نام های پهلوی در کشورهای شبه جزیره عربستان هم یافته می شوند. همچنین، گفته می شد که ایرانیان چند ملیّتی هستند، و مازنی و لر و گورد ( کورد ) زبان و ملیتی جدا دارند که باز این سخن درست نیست و تا آنجا که من می دانم همه این ها و حتی بیشتر واژگان کهن مردم آذربایجان هم گویش های پارسی پهلوی هستند. شوربختانه، ما ایرانیان بارها الفبای دبیره و خط خود را از دست دادیم. خط میخی را به دنبال تاخت اسکندر به ایران هخامنشی و دبیره پهلوی را به دنبال تاخت اعراب مسلمان. کوهستانی و سردسیر بودن کشور و داشتن بیابانهای گرم و خشک بویژه در زمان گذشته که جمعیت هم بسیار نبوده ( کم بودن شمار آبادیها ) از یک سوی، و نبودن ابزارهای رفت و آمد آسان به پیدایش گویش های گوناگون در این زبان پهلوی انجامیده است و نیک می دانیم که خود آریاییان نیز پارت و پارس و ماد بودند و به ایران کوچیدند که در ایران هم پیشتر بومیانی بودند و اعراب نیز در ایران شکوهمند و توانگر به سر می بردند. با این همه، گویش مازنی و گورد و آذری و لری گویش هایی از زبان پهلوی هستند و از میان رفتن الفبای ایرانی و جایگزین شدن آن با الفبای کنونی از یک سوی و چنگ اندازی های بیگانگان از سوی دیگر به پیدایش دشواریهایی بیشتر انجامیده است. ما ایرانیان نیازمند یادگیری زبان پهلوی و دبیره آن به جای زبان کنونی هستیم تا یکپارچگی خود را افزونتر کنیم. در این میان، دانشجویان جای جای ایران هَرگی ( وظیفه ای ) سنگین و سترگ بر دوش دارند و بررسی و اَبیاهِش ( مطالعه ) زبانها یا گویش های زادبوم خود در جایی از ایران و بررسی همخوانی آن با زبان پهلوی می تواند به شناخت خود و دیگران کمک شایان نماید.