ازخودبیگانگی

پس از رنسانس، مفهوم بیگانگی مورد توجه فلاسفه و روشنفکران قرار گرفت. نخستین تعریف دقیق از این مفهوم در اندیشه های ژان ژاک روسو به چشم می خورد. از نظر روسو، طبیعت انسان پاک و آزاد است و ورود به جامعه باعث ازخودبیگانگی او می شود. هگل نیز به تحلیل این مفهوم پرداخت و آن را فرآیندی دانست که در آن فرد از خودِ حقیقی و اشیائی که به آن تعلق دارد جدا می شود. در فلسفۀ هگل، ازخودبیگانگی به منظور تحقق خودآگاهی و هویت اجتماعی بررسی می شود. فوئرباخ، دین را عامل اصلی ازخودبیگانگی انسان برمی شمرد. پس از هگل، متفکرانی مانند هس و مارکس به بررسی بیشتر این مفهوم پرداختند. هس، پول را به عنوان عامل بیگانگی در زندگی انسان معرفی کرد، در حالی که کارل مارکس بیگانگی را ناشی از ساختارهای اجتماعی و فرهنگی نظام سرمایه داری می دانست. مارکس معتقد است که در این نظام، فرد از محصول کار، فرآیند کار، جوهر انسانی خود و روابط اجتماعی اش جدا می شود و تبدیل به ابزاری برای تولید می شود. بعد از مارکس، نظریات و مکاتب مختلفی در حوزه های جامعه شناسی، روان شناسی و روان شناسی اجتماعی در رابطه با بیگانگی توسعه یافت.