از تو حرکت از خدا برکت

اگرچه خدا روزی رسان است، اما دستیابی به این روزی، در گرو تلاش و حرکت انسان است و انتظار داشتن برکت بدون عمل، منطقی نیست. این ضرب المثل، گویای رویکرد اعتدالی در مقابل دو دیدگاه جبرگرایی و اختیار مطلق است. در جبرگرایی فرد هیچ کاری نمی کند و همه چیز را از خدا می خواهد و در رویکرد اختیار مطلق، فرد حرکت و کسب وکارش را بدون توکل و یاری خواستن از خدا، منشأ خیر و برکت می داند. این ضرب المثل با حرکت در مرز میان این دواندیشه نشان می دهد که بدون حرکت و تلاش، هیچ برکتی از سوی خدا نمی آید و بعد از تلاش نیز باید به برکت الهی امید داشت و سرانجام آنچه تحقق پیدا می کند همان تقدیر الهی است که بر اساس حکمت صورت می گیرد؛ چنان که با اومانیسم، نیهیلیسم و کالونیسم نیز غیریت کامل دارد.
در فرهنگ عامیانه، برخی داستان ها را ریشهٔ ضرب المثل از تو حرکت، از خدا برکت دانسته اند؛ از جمله این که در گذشته های دور، پیرمرد ساده لوحی شنیده بود که خدا روزی رسان است؛ او بر همین اساس تصمیم گرفت به مسجد برود و به دعا و راز و نیاز بپردازد و از خدا طلب روزی کند. او روزها به مسجد می رفت و از خدا طلب روزی و غذا می کرد، اما چیزی عایدش نمی شد، تا این که یک روز که مانند روزهای قبل به مسجد رفته بود، هنگام ظهر از خدا غذا خواست، اما مثل روزهای قبل خبری نشد. باز هم تا شب صبر کرد و به مناجات با خدا پرداخت. شبانگاه باز از خدا طلب غذایی خوشمزه کرد، اما باز هم خبری از غذا نشد.
بعد از چند ساعت درویشی به مسجد آمد و پس از دعا، سفره ای برای خود پهن کرد و مشغول خوردن غذا شد. پیرمرد از دور به تماشای او نشست و دید که غذا رو به اتمام است، از ترس اینکه آن شب را نیز گرسنه بخوابد، سرفه ای کرد تا درویش متوجه او شود. درویش تا صدای سرفه را شنید، پیرمرد را دید که با حالی نزار در گوشهٔ مسجد نشسته است. او به پیرمرد تعارف کرد تا کنار او غذا بخورد. پیرمرد که از شدت گرسنگی بسیار بی حال شده بود، به سرعت به خوردن غذا مشغول شد و دلی از عزا درآورد و ماجرای خودش را برای درویش تعریف کرد. درویش به او گفت که با صدای سرفه متوجه حضور او در مسجد شده است. او به پیرمرد فهماند که هرچند خدا روزی رسان است، اما حرکت نیز لازم است و اگر او سرفه نمی کرد، کسی متوجه حضورش نمی شد و او روزیِ خود را از دست می داد.