ادوارد براون

ادبیات فارسی گنجینه ای است از اندیشه های بلند، احساسات لطیف و حکمت جاودانه.
یاد گرفتن فارسی نه تنها وسیله ای برای شناختن مردمی شریف و فرهنگی بزرگ است، بلکه خود لذتی ادبی و معنوی است.
اگر اروپا دانسته بود که چه گوهرهایی در شعر فارسی نهفته است، شاید قرن ها پیش آن را چون گنجی بی همتا می ستود.
فارسی نه فقط زبان ایرانیان که روح ایران است؛ هرکه با فارسی آشنا شود، گویی پرده از چهره ی دل ایران برداشته است.
آن گاه که به فارسی سخن می گوییم، حس می کنم با زبانی از جنس موسیقی حرف می زنیم چیزی میان نغمه و معنا .
هیچ زبانی چون فارسی نتواند معنی زیبایی را با لفظ زیبا درآمیزد؛ هر واژه چون نگینی است بر حلقه سخن.

هم زمان با آموختن دروس مقدماتی پزشکی، زبان فارسی را نیز به عنوان یکی از دروس پایه انتخاب کرد. کمی بعد به او خبر دادند فلوشیب وی برای آموزش زبان فارسی در کالج پذیرفته شده است.
وی از مسئول کالج خواست برای آشنایی بیشتر با زبان و فرهنگ فارسی یک سال به ایران سفر کند و او پذیرفت. در سال 1887 براون اول به استانبول رفت و سپس وارد ایران شد.
براون نخست به شهر خوی سفر کرد براون در خوی به مجمع دراویش رفت و با میرجلاالدین دوریش حشر و نشر داشت. پس از مدتی به ارومیه و پس از آن به کاشان و یزد رفت. وقتی پس از هفت ماه وارد تهران شد، آن را شهری بی اصالت و فاسد خواند که بعد از دیدن شهرهای تاریخی مثل یزد و کاشان دلتنگش می کند.
در دوران اقامتش در تهران با چهره های مشهوری مانند مخبرالدوله، دکتر طلوع زاد و سید ابوالحسن جلوه در ارتباط بود. پس از این یک سال براون تجربیاتش را در کتابی با عنوان �یک سال در میان ایرانیان� منتشر کرد که به فارسی نیز ترجمه شده است.
براون ظرائف و تفاوت های بین انواع لهجه های ترکی عثمانی، آذربایجانی، تبریزی، قمی یا قزوینی را تشخیص می داد و درباره اصطلاحات زبان فارسی مانند یک زبان شناس دقت داشت.
براون هر جا احساس می کرد به مردم ایران اهانت شده منقلب می شد و واکنش نشان می داد. مثلاً وقتی کتاب �حاجی بابای اصفهانی� را خواند از جیمز موریه انتقاد کرد. او همواره در برابر کسانی که به ایرانیان کینه توزی داشتند می ایستاد و از حقوق ایرانیان دفاع می کرد.
براون در شناساندن مدنیت و تمدن ایرانی در زمان مشروطه تلاش های فراوانی کرد. او مرتب در روزنامه تایمز سرمقاله هایی در دفاع از مشروطه ایران می نوشت. برای فشار آوردن به محمدعلی شاه برای بازگشت به مشروطه از دوستان پارلمانی اش در انگلستان و بعدها سید حسن تقی زاده استفاده کرد.
براون برای نخستین بار کرسی استادی زبان فارسی را در کمبریج دایر کرد، با این که ورود براون به عالم شرق شناسی با زبان ترکی آغاز شد، عربی و فارسی را هم یاد گرفت. براون در کتاب �یک سال در میان ایرانیان� به گویش های مختلف فارسی نیز پرداخته و در این باره مقاله ای با عنوان �شعر در گویش های ایرانی� نوشت.
براون به اسلام احترام می گذاشت و در مذاهب دیگر مثل بهائیت به عنوان دین شناس تحقیق می کرد. غالباً شرق شناسان شرق را از بالا نگاه می کردند، چون غرب را بالاتر از شرق می دانستند اما براون با این نظریه مخالف و معتقد بود اگر مسلمانان جهان بتوانند متحد شوند می توانند در برابر استعمار غرب پیروز شوند.
مهم ترین اثر براون مجموعه چهار جلدی �تاریخ ادبی ایران� است که طی سی سال تالیف شد. مهم ترین کاربرد این کتاب آموزش شیوه تحقیق در تاریخ ادبیات به ماست. براون در این مجموعه علاوه بر تذکره شاعران و نمونه آثارشان، اوضاع و احوال اجتماعی دوران آنها را نیز مطرح کرد.
وی در سال 1926 چشم از جهان فرو بست .

براون در سال ۱۸۷۷، هنگامی که تنها پانزده سال داشت، اخبار جنگ میان امپراتوری عثمانی و امپراتوری روسیه را می شنید و همین امر باعث علاقهٔ او به خاورمیانه شد. او در این جنگ، بنا به ویژگی های شخصیتی اش، جانب طرفی را می گرفت که در بریتانیا کمتر محبوب بود، یعنی ترک ها. در این مقطع بود که مطالعات خاورشناسی خود را آغاز کرد. ابتدا زبان ترکی را فراگرفت و سپس فارسی و عربی. ادوارد علاقه ای به مباحث زبان شناسی نداشت و شیوهٔ زبان آموزی اش کاملاً عملی بود، یعنی هر متنی را که می توانست پیدا کند می خواند، با متخصصان مشورت می کرد و از معاشرت با سخنگویان مادری آن زبان نهایت بهره را می برد. این شیوهٔ زبان آموزی او، بنا به قضاوت هم عصران و آثار منتشرشدهٔ او، به طرز شگفت انگیزی موفق بود.
پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه کمبریج در ۱۸۸۲، پدر براون او را راضی کرد که تحصیلات پزشکی اش را ادامه بدهد و در ازای آن، او را به سفر تابستانی به استانبول فرستاد. براون سه سال بعد را صرف تحصیل، کارورزی ( پزشکی ) و طبابت کرد و هروقت فرصتی دست می داد علاقهٔ شخصی اش یعنی مطالعات خاورشناسی را هم دنبال می کرد. در ۱۸۸۷، براون مدارج پزشکی اش را کامل کرد و از کالج کمبریج هم فلوشیپ گرفت که به او امکان داد که یک سال را در ایران بگذراند - چراکه در آن زمان بی تردید مطالعات ایران شناسی بود که تمام توجه او را به خود جلب کرده بود. همین دیدار از ایران بود که کتاب درخشان «یک سال در میان ایرانیان» را ایجاد کرد که علیرغم عنوان، رویکرد و سبک رومانتیک و قدیمی ای که دارد، همچنان یکی از منابع کلاسیک محسوب می شود. این کتاب اولین بار در سال ۱۸۹۳ منتشر شد و تاکنون بارها توسط ناشران مختلف منتشر شده است.