ابوسعد سمعانی

بنابراین سمعانی از کودکی در محیطی بزرگ شد که درس، حدیث، فقه و کتاب بخش اصلی زندگی خانواده بود.
سمعانی از چهار سالگی وارد محیط آموزش حدیث شد، پدرش او را در کودکی به مجالس سماع حدیث می برد و او در نیشابور نزد دانشمندانی مانند
عبدالغفار بن محمد شیرویی و ابوالعلاء عبید بن محمد قشیری بهره جست .
زمانی که 5 سال داشت، پدرش درگذشت و تربیت او به دست عمویش ابوالقاسم احمد بن منصور سمعانی و دیگر اعضای خانواده افتاد.
پدرش پیش از مرگ، سرپرستی او را به ابراهیم مروزی سپرد؛ او از عالمان و فقیهان شناخته شده بود.
پس از گذراندن مراحل اولیه تحصیل، سمعانی وارد سنت معروف سفر برای پیدا کردن استاد و شنیدن مستقیم حدیث و دانش از او شده به سفر پرداخت و به شهرهای نیشابور ، بخارا، سمرقند، بلخ، هرات، ری، اصفهان، همدان، بغداد، تبریز، اردبیل، موصل، شام، حجاز، بیت المقدس ، مناطق مختلف خراسان و عراق سفر کرد.
نوشته هایش :
الأنساب ( درباره نسبت های جغرافیایی، خانوادگی، قبیله ای و حرفه ای و شرح حال افراد اطلاعات می دهد )
التحبیر فی المعجم الکبیر ( شرح حال مشایخ و دانشمندانی است که با سمعانی ارتباط علمی داشته اند )
تاریخ مرو
أدب الإملاء والاستملاء ( رساله ای درباره آداب علمی املاء، سماع و انتقال حدیث و دانش )
المنتخب من معجم شیوخ السمعانی ( شرح حال و اطلاعات مربوط به استادان سمعانی )
تذییل تاریخ بغداد ( ادامه ای بر تاریخ بغداد خطیب بغدادی )
تاریخ الوفاة للمتأخرین من الرواة ( تاریخ وفات شخصیت هایی را که در زنجیره های حدیثی قرار داشتند )
فرط الغرام إلی ساکنی الشام ( اثری درباره شام و مردم و دانشمندان آن بوده که گفته شده در هشت جزء )
تبیین معادن المعانی ( اثری در زمینه نکات و معانی لطیف قرآن )
نگاهش به زبان مردم آذربایجان :
مردم آذربایجان به زبان آذری سخن می گفتند .