برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
98 1404 100 1

مقتضی

/moqtazi/

مترادف مقتضی: درخور، مناسب، شایسته، حاجت، ضرورت، لزوم، سبب، موجب، علت

برابر پارسی: شایسته، در خور، درخواست شده

معنی مقتضی در لغت نامه دهخدا

مقتضی. [ م ُ ت َ ضا ] (ع ص ، اِ) تقاضا کرده شده. (غیاث ) (آنندراج ). تقاضاکرده. (ناظم الاطباء). و رجوع به مقتضا شود. || وام خواسته. (ناظم الاطباء). || مضمون. مدلول. مفهوم. معنی. مفاد.فحوی. تفسیر. تأویل. مقصود. منظور. مراد. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). و رجوع به مقتضا شود. || در اصطلاح نحویان ، اعراب را گویند. (از کشاف اصطلاحات الفنون ). و رجوع به کشاف اصطلاحات الفنون شود.

مقتضی. [ م ُ ت َ ] (ع ص ) تقاضاکننده. (غیاث ) (آنندراج ). تقاضاکننده و درخواست کننده و طلب کننده و برآورنده. (ناظم الاطباء). اقتضا کننده. ایجاب کننده : و چون وقت مقتضی آن بود هرآینه برحسب زمان برزفان آمد. (جهانگشای جوینی چ قزوینی ج 1 ص 122). چون عنایت وهاب بی ضنت عز شانه ٔ مقتضی آن بود که خاقان منصور را... بر تخت سلطنت بنشاند... (حبیب السیر چ خیام ج 4 ص 116). طریقه ٔ حزم مقتضی آن است که بعد از اجتماع سپاه... این عزیمت امضا یابد. (حبیب السیر چ خیام ج 4 ص 525). || سبب. موجب. باعث :
گفت ای خواجه پشیمانی ز چیست
چیست آن کاین خشم و غم را مقتضی است.
مولوی.
ضوء جان آمد نماید مستضی
لازم و ملزوم و نافی مقتضی.
مولوی.
آنچه را اقدامش مقتضی مزید بیماری او باشد پرهیز باید کرد. (اوصاف الاشراف ص 28). اول چیزی از تأدیب آن بود که او را از مخالطت اضداد که مجالست و ملاعبت ایشان مقتضی افسادطبع او بود نگاه دارند. (اخلاق ناصری ). پس نگاه کند که تا حال میل او به لذات و شهوات چگونه است چه شدت انبعاث بر آن مقتضی تقاعد بود از رعایت حقوق اخوان. (اخلاق ناصری ). || شایسته. درخور. مناسب : اقدام مقتضی به عمل آمد. دکتر خیام پور نویسد: در امثال عبارت «پاسخ مقتضی داده شود»، به فتح ضاد [ م ُ ت َ ضا ] یعنی اسم مفعول است ، ولی معمولاً به کسر ضاد [ م ُ ت َ ] یعنی به صیغه ٔ اسم فاعل خوانند. (نشریه ٔ دانشکده ٔ ادبیات تبریز). || در اصطلاح نحویان ، آنچه موجب گردد که کلمه صلاحیت اعراب پیدا کند و مقتضی [ م ُ ت َ ضا ] به صیغه ٔ اسم مفعول اعراب را گویند. (از کشاف اصطلاحات الفنون ). و رجوع به همین مأخذ شود. || در فلسفه گاه به معنای علت و مرادف با آن به کار برده شده است و گاه به معنای ام ...

معنی مقتضی به فارسی

مقتضی
اقتضاکننده، تقاضاکننده، خواهان، موجب، مقتضا: تقاضاکرده شده، اقتضاشده، درخواست شده، درخور
۱ - ( اسم ) اقتضائ کننده . ۲ - خواهش کننده . ۳ - شایسته در خور : [ اقدام مقتضی بعمل آورند . ] توضیح در امثال عبارت [ پاسخ مقتضی داده شود ] بفتح ضاد - یعنی اسم مفعول است - ولی معمولا بکسر ضاد - یعنی بصیغه اسم فاعل - خوانند ( دکتر خیام پور . نداب ۳ - ۲ ص ۴ ) ۹۹ - مطابق موافق . ۵ - حاجت ضرورت ۶ - سبب موجب : [ آنچه را اقدامش مقتضی مزید بیماری او باشد پرهیز باید کرد . ] ( اوصاف الاشراف . ۷ ) ۲۸ - الف - علت . ب - امریست که نزدیک بشرط است
تقاضا کرده شده یا وام خواسته
( مصدر ) ۱ - شایسته دانستن . ۲ - لازم دانستن : [ هر موقع شهربانی مقتضی بداند دوچرخه های کرایه را معاینه خواهد نمود . ] ( مجموعه مقررات و آیین نامه های اداره راهنمایی و رانندگی ص ۷۲ )

معنی مقتضی در فرهنگ معین

مقتضی
(مُ تَ ضا) [ ع . ] ۱ - (اِمف .) اقتضا شده . ۲ - تقاضا شده ، درخواست شده . ۳ - (ص .) در فارسی لازم ، لازمه .
(مُ تَ) [ ع . ] ۱ - (اِفا.) اقتضاکننده ، تقاضاکننده . ۲ - شایسته ، درخور. ۳ - مطابق ، موافق . ۴ - سبب ، موجب .

معنی مقتضی در فرهنگ فارسی عمید

مقتضی
۱. اقتضا کننده، موجب.
۲. تقاضا کننده، خواهان.

مقتضی در دانشنامه اسلامی

مقتضی
به افاضه کننده وجود معلول در صورت وجود شرط و عدم مانع اطلاق می شود.
مقتضی، یعنی امری که در صورت وجود شرط و عدم مانع، وجود معلول را افاضه می نماید؛ به این بیان که گاهی پیدایش معلول از علت ، بر وجود حالت و کیفیت خاصی (وجود شرط و عدم مانع) متوقف است؛ در این صورت، ذات علت را مقتضی گویند.برخی در تعریف آن گفته اند: هرگاه مقدمه چنان بود که در صورت عدم وجودمانع، ذی المقدمه بر آن مترتب گردد، آن را مقتضی گویند، مثل: وجود نفت و کبریت و هیزم، که چون به هم برسند، احتراق حاصل می شود، التبه اگر باد شدید یا تری هیزم در بین نباشد.
نکته اول
مقتضی در سلسله علل یک شیء قرار دارد؛ بر خلاف معد که فقط شرایط تاثیرگذاری علت تامه را آماده می کند.
نکته دوم
در فلسفه، سبب گاهی به معنای مقتضی و گاهی به معنای علت به کار می رود.
دو اصطلاح مقتضی و مانع در منابع فقهی و اصولی به وفور مورد استفاده فقیهان قرار گرفته اند.
به طور کلی یکی از معانی زیر را در بر دارند:
← معنای اول
شایان ذکر است که «مانع» در موارد یاد شده همیشه امری وجودی است و چیزی است که از حدوث شی ء جلوگیری می کند و مزاحم تاثیر مقتضی در به وجود آمدن مقتضی می گردد. در مقابل، « رافع » نیز امری است وجودی که موجب رفع شی ء و برداشته شدن آن از صفحه وجود می گردد، البته بعد از آن که آن شی ء حادث شده و وجود یافته است. بجز «رافع» بدین معنا که در مقابل «مانع» قرار می گیرد، در منابع فقهی و اصولی در خصوص اصل استصحاب، اصطلاح رافع به معنای دیگری هم به کار رفته و آن، امر زمانی (وجودی یا عدمی) است که از تاثیر مقتضی که اقتضای بقای مقتضا را دارد، جلوگیری می کند. به عبارت دیگر، پس از آن که مقتضی در حدوث و ایجاد مقتضا اثر کرد و آن را به وجود آورد، رافع مانع تاثیر مقتضی در بقای مقتضا می گردد.
استصحاب با شک در مقتضی، حکم به بقای مستصحب، بعد از شک در قابلیت بقای آن است.
استصحاب ب ...

معنی مقتضی به انگلیسی

appropriate (صفت)
باب ، مناسب ، مقتضی ، در خور
fit (صفت)
مستعد ، شایسته ، مناسب ، مقتضی ، در خور ، سازگار ، فرا خور ، تندرست
suitable (صفت)
شایسته ، خلیق ، مناسب ، خوب ، مقتضی ، سازگار ، فرا خور ، درخورد
material (صفت)
مقتضی ، اساسی ، جسمانی ، جسمی ، مادی ، اصولی ، کلی
meet (صفت)
شایسته ، مناسب ، مقتضی ، در خور ، دلچسب
just (صفت)
درست ، مقتضی ، بجا ، منصف ، بامروت ، منصفانه ، مستحق ، بی طرف ، فریور ، عادل ، باعدالت ، باانصاف ، مشروع
advisable (صفت)
قابل توصیه ، مقتضی ، معقول ، مقرون بصلاح ، مصلحتامیز
due (صفت)
مقتضی ، ناشی از ، قابل پرداخت ، سر رسد
expedient (صفت)
مناسب ، مقتضی ، تهورامیز
exigible (صفت)
مقتضی ، قابل پرداخت ، قابل مطالبه ، قابل تقاضا ، قابل ادعا ، مطالبهکردنی

معنی کلمه مقتضی به عربی

مقتضی
فقط , مادة , مستحسن , مستحق , ملائم , مناسب , نوبة , وسيلة
غير ملائم

مقتضی را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

محمودمیرزایی نژاد
مقتضی= قضا کننده_ سبب _
مقتضا= قضا شده_مسبَب_
ماریا
مناسب درخور
هومن
درخواسته
شهریار آریابد
در پارسی " بایسته " در نسک : فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه از ابوالقاسم پرتو.
مقتضیات = بایستگان
الهه
لازمه

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• اقدامات مقتضی را مبذول فرمایید   • اقدام مقتضی معمول فرمایید   • منقضی یعنی چه؟   • مبذول یعنی چه؟   • مقتضی است   • دستور مقتضی یعنی چه؟   • تلفظ مقتضی   • فرصت مقتضی   • معنی مقتضی   • مفهوم مقتضی   • تعریف مقتضی   • معرفی مقتضی   • مقتضی چیست   • مقتضی یعنی چی  

توضیحات دیگر

معنی مقتضی
کلمه : مقتضی
اشتباه تایپی : lrjqd
آوا : moqtazi
نقش : صفت
عکس مقتضی : در گوگل

آیا معنی مقتضی مناسب بود ؟           ( امتیاز : 98% )