مشیرالدوله
/moSiroddowle/
لغت نامه دهخدا
مشیرالدوله. [ م ُ رُدْ دَ ل َ ] ( اِخ ) میرزا نصراﷲخان. صدراعظم ایران از رجال دوره اخیر عهد قاجار ( متوفی 1325 هَ. ق. ). وی از اهل نائین بود. در آغاز زندگی در رنج و سختی بسیار به سر برد. در تهران نخست در خدمت آصف الدوله و سپس در خدمت ابراهیم خان تبریزی درآمد، آنگاه منشی وزارت خارجه شد و مورد توجه اتابک گردید و به وزارت لشکر رسید. در ابتدای کار در وزارت خارجه لقب مصباح الملک داشت و بوسیله اتابک در سال 1309 به مشیرالملک ملقب شد. پس از قتل ناصرالدین شاه محسن خان مشیرالدوله که وزارت خارجه را داشت برای معالجه به اروپا رفته بود، لذا امین السلطان ، مشیرالملک را به کفالت وزارت خارجه منصوب ساخت و پس از فوت محسن خان ، لقب و شغل او به مشیرالملک ( میرزا نصراﷲ نائینی ) رسید. و چون در سال 1321 هَ. ق. امین السلطان معزول شد میرزا نصراﷲ مشیرالدوله باز هم وزارت خارجه رابر عهده داشت. و در سال 1324 هَ. ق. پس از سقوط عین الدوله به فرمان مظفرالدین شاه به صدارت رسید. او شش ماه در دوران مظفرالدین شاه و دو ماه در دوران محمدعلی شاه مقام صدارت را بر عهده داشت و چون از قصد محمدعلی شاه در احضار اتابک از اروپا آگاهی یافت تمارض کرد و از کار کنار رفت. پس از کشته شدن امین السلطان به مشیرالدوله تکلیف تشکیل کابینه نمودند و او به عللی از این کار خودداری کرد و چند روز بعد چهارم شعبان 1325 هَ. ق. درگذشت. رجوع به تاریخ رجال ایران تألیف بامداد ج 4 ص 351 و تاریخ بیداری ایران ص 444 شود.
فرهنگ فارسی
مشیر الدوله دوم میرزا حسن خان فرزند میرزا نصرالله خان ( مشیرالدوله بزرگ ) .
پیشنهاد کاربران
مشیرالدوله
نیای این خاندان، در نوجوانی به فروش دعا و شاگردی قهوه خانه اشتغال داشت. بعدها در دستگاه میرزاعلی اصغرخان امین السلطان برکشیده شد، به مقام وزارت امور خارجه و سرانجام به صدارت رسید. می گویند از طریق نامشروع، از جمله دریافت رشوه در ماجرای قرارداد نفت دارسی، ثروت انبوه اندوخت. مهدی بامداد می نویسد در دوران اقتدار مشیرالدوله "هر حمالی رتبه نظامی گرفت و هر یهودی در اروپا و آمریکا کنسول شد. " ثروت او در زمان مرگ بین 7 تا 25 میلیون تومان آن زمان تخمین زده می شد که به دو پسر و یک دخترش رسید. ( مهدی بامداد، شرح حال رجال ایران، تهران: زوار، 1347، ج 4، ص 357 )
... [مشاهده متن کامل]
در دوران پسین، میرزاحسن خان مشیرالدوله و میرزا حسین خان موتمن الملک، پسران میرزانصرالله خان، به عنوان رجال "تحصیل کرده"، "درستکار" و "خوشنام" شهرت فراوان داشتند و عموزادگان و اسلاف ایشان ( خاندان پیرنیا ) نیز کم و بیش از چنین شهرتی برخوردار بودند. معروف است که میرزا حسن خان مشیرالدوله، در ماجرای قرارداد ۱۹۱۹، وثوق الدوله را به خاطر دریافت رشوه از انگلیسی ها شماتت کرد. وثوق الدوله پاسخ داد: مرحوم ابوی برای شما آنقدر ثروت گذاشته که خوشنام باشید. ابوی بنده چیزی به میراث نگذاشت. من جمع می کنم تا فرزندانم مانند شما "خوشنام" زندگی کنند. به نوشته مخبرالسلطنه هدایت، زمانی که میرزا ابراهیم خان معتمدالسلطنه ( پدر حسن وثوق و احمد قوام ) درگذشت تنها یک قرآن برای وثوق الدوله میراث بر جای گذاشت. ( همان مأخذ، ج 1، ص 351 ) در برخی خاندان های دیگر نیز، که ثروت ایشان از دوره قاجار تا اواخر دوره پهلوی تداوم یافت، فرایند مشابهی دیده می شود.
نیای این خاندان، در نوجوانی به فروش دعا و شاگردی قهوه خانه اشتغال داشت. بعدها در دستگاه میرزاعلی اصغرخان امین السلطان برکشیده شد، به مقام وزارت امور خارجه و سرانجام به صدارت رسید. می گویند از طریق نامشروع، از جمله دریافت رشوه در ماجرای قرارداد نفت دارسی، ثروت انبوه اندوخت. مهدی بامداد می نویسد در دوران اقتدار مشیرالدوله "هر حمالی رتبه نظامی گرفت و هر یهودی در اروپا و آمریکا کنسول شد. " ثروت او در زمان مرگ بین 7 تا 25 میلیون تومان آن زمان تخمین زده می شد که به دو پسر و یک دخترش رسید. ( مهدی بامداد، شرح حال رجال ایران، تهران: زوار، 1347، ج 4، ص 357 )
... [مشاهده متن کامل]
در دوران پسین، میرزاحسن خان مشیرالدوله و میرزا حسین خان موتمن الملک، پسران میرزانصرالله خان، به عنوان رجال "تحصیل کرده"، "درستکار" و "خوشنام" شهرت فراوان داشتند و عموزادگان و اسلاف ایشان ( خاندان پیرنیا ) نیز کم و بیش از چنین شهرتی برخوردار بودند. معروف است که میرزا حسن خان مشیرالدوله، در ماجرای قرارداد ۱۹۱۹، وثوق الدوله را به خاطر دریافت رشوه از انگلیسی ها شماتت کرد. وثوق الدوله پاسخ داد: مرحوم ابوی برای شما آنقدر ثروت گذاشته که خوشنام باشید. ابوی بنده چیزی به میراث نگذاشت. من جمع می کنم تا فرزندانم مانند شما "خوشنام" زندگی کنند. به نوشته مخبرالسلطنه هدایت، زمانی که میرزا ابراهیم خان معتمدالسلطنه ( پدر حسن وثوق و احمد قوام ) درگذشت تنها یک قرآن برای وثوق الدوله میراث بر جای گذاشت. ( همان مأخذ، ج 1، ص 351 ) در برخی خاندان های دیگر نیز، که ثروت ایشان از دوره قاجار تا اواخر دوره پهلوی تداوم یافت، فرایند مشابهی دیده می شود.