مردم تبری

شبکه مترجمین ایران

دانشنامه عمومی

مردم تبری یا مردمان مازندرانی مردمان ایرانی تباری هستند که به طور کلی دارای پس زمینهٔ قومی تبری (مازندرانی) هستند، و به زبان مازندرانی صحبت می کنند. این مردم نزدیکی بسیار با مردم گیلک دارند. بنابر گزارش بطلمیوس جغرافی نگار شهیر یونانی، قوم تپور از قبایل ایرانی تبار دوران باستان و یکی از طوایف سکاها بوده است. در کتاب تاریخ ایران کمبریج در صفحه ۷۶۶ چاپ ۱۹۸۳، تپوری ها قومی خوانده شده اند که در دوران فرهاد یکم اشکانی، از پرثوه (Parthyene) به مناطق مرکزی جنوب دریای مازندران (مازندران کنونی) کوچانده شدند.دانشنامه ایرانیکا نیز در مقاله مردمان باستانی ایران، در ارتباط با قوم تپور به گزارش های بطلمیوس و استرابون و آریان (مورخ) یونانی و کوینت کورس مورخ رومی استناد کرده است. دین بیشتر این مردم اسلام شیعه می باشد.
امیر پازواری
طالب آملی
مولانا سراج الدین قمری آملی
نیما یوشیج
در پیوند با تاریخ مردم مازندرانی، باید به این نکته توجه داشت که پیشینه اطلاق نام مازندران به طبرستان، پس از سرایش شاهنامه بوده است و در نگاشته های پیش از شاهنامه فردوسی، نامی از مازندران در دست نیست و تاریخ نگاران یونانی و رومی، در گزارش های تاریخی خود پس از قدرت گیری اشکانیان، نام آن سامان را تپوریا(TAPURIA) قید کرده اند. چنانچه در دوران ساسانیان آن را تپورستان خوانده اند و پس از یورش مسلمین در منابع ایرانی و عربی، به طبرستان معرب شده است. همچنین بسیاری از اساتید شاهنامه شناس در این باره مقالاتی ارائه کرده اند. مانند کتاب «پژوهشی در شاهنامه» نوشته دکتر حسین کریمان، ادیب و لغت شناس و مورخ معاصر و استاد دانشگاه شهید بهشتی که در باب تفاوت مازندران شاهنامه فردوسی با مازندران امروزی نوشته شده است.مردم مازندرانی یکی از اندکشمار اقوام ایرانی تبار هستند که امروزه از هویت و نام باستانی قومیت ایشان، در جغرافیای یونانی و رومی چون جغرافیای بطلمیوس و استرابو و همچنین گزارش مورخان یونانی و رومی چون آریان و کوینت کورس، نامی بر جای مانده است.
مردمی که امروزه مازندرانی یاد می شوند، همان مردم طبرستان هستند. نام طبرستان معرب نام تپورستان بوده و به پیشینه اسکان یکی از اقوام سکاها و ایرانی با نام تپور، در حاشیه جنوبی دریای مازندران کنونی بازمی گردد. قومی سکایی و ایرانی که در جغرافیای بطلمیوس و جغرافیای استرابو و همچنین در کتاب آناباسیس اسکندر نوشته آریان مورخ یونانی و گزارش کوینت کورس از این قوم یاد شده است.
در کتاب ۶، فصل ۱۴، بخش ۱۲ از جغرافیای بطلمیوس که دربارهٔ سرزمین های سکاها در آسیای میانه هست، از تیره ای از این قوم به عنوان قومی سکایی و ساکن در دل سرزمین های سکایی یاد شده است. بطلمیوس قوم تپور را سکایی خواند. در شمال شرق نقشه بطلمیوسی که ارائه شده، نام قوم تپور (tapurei) دیده می شود. به طوری که در همین نقشه بروشنی می توان دید، فاصله سرزمین باستانی قوم تپور در نقشه بطلمیوسی، از حاشیه جنوبی دریای مازندران کنونی، زیاد هست. سرزمین باستانی قوم تپور جایی در آسیای میانه و فرارود بوده است.
گزارش تخلف یا اشتباه در معنی

پیشنهاد کاربران

دسته بندی قوم تبری

قوم تبری یکی از اقوام کهن ایرانی میباشند و پیش از اسلام با نام تپوری شناخته میشدند که پس از اسلام طبری نامیده شدند. تپوری ها در عصر باستان در جنوب دریای مازندران میزیستند و سرزمین آنها در عصر باستان با نام هایی چون تپوش آری، تپوری و تپورستان شناخته میشد. به گفته ویلیام اسمیت قوم تپوری دارای گستره ای از ارمنستان تا مرو بود ولی سرزمین اصلی این قوم در جنوب دریای مازندران و ارتفاعات مرکزی البرز واقع شده بود. در کتاب طرائف المقال در ذکر مردم تبری چنین آمده است که گیلان و مازندران بخشی از طبرستان است و مردم آن از قوم طبری هستند.

اقوام تبری از لحاظ سبک زندگی و معیشت به دسته های مختلفی تقسیم میشوند.

مازرونی: این گروه از مردم تبری که مازرونی نامیده میشوند اصولا جلگه نشین هستند و از دشت گرگان تا گیلان سکونت دارند.

کوهی: این گروه از مردم تبری که کوهی نامیده میشوند اصولا کوهنشین هستند و در ارتفاعات البرز سکونت دارند.

گِلِک: این دسته از مردم تبری که گلک نامیده میشوند اصولا روستانشین هستند و به شغل کشاورزی اشتغال دارند و نام گِلِک ریشه در واژه گِل دارد و این مردم اصولا در جلگه سکونت دارند.

گالِش: این دسته از مردم تبری که گالش نامیده میشوند اصولا روستانشین بوده و به شغل دامداری مشغول هستند. این مردم اصولا در کوهستان سکونت دارند.

تات: این دسته از مردم تبری که تات نامیده میشوند اصولا روستانشین بوده و به شغل دامداری مشغول هستند. این مردم اصولا در کوهستان سکونت دارند.

کِرد: این دسته از مردم تبری که کِرد نامیده میشوند اصولا روستانشین بوده و به رمه داری مشغول هستند.

مختاباد: این دسته از مردم تبری که مختاباد نامیده میشوند. این مردم اصولا بین جلگه و کوهستان در رفت و آمد هستند و بصورت فصلی به شغل کشاورزی و دامداری مشغول هستند.

کتول: این دسته از مردم تبری که کتول نامیده میشوند اصولا در کوهپایه و بعضا در جلگه سکونت دارند به دامداری و کشاورزی مشغول هستند.

توجه: گروهی از مردم تبری جز هیچکدام از این دسته جات نمیباشند که معمولا با نام شهر و روستا و ناحیه شناخته میشوند.
زنده باد ملت طبری
اسم قوم طبری را درست بنویسید ما تبری نیستیم بلکه ما طبری هستیم که معرب قوم بزرگ تپوری است و در زبان طبری آن را تَوری تلفظ میکنیم
طبری یعنی مازندران و گیلان و گرگان و سمنان و تهران و کرج و قزوین
من چالوسی هسمه امه شهر دیه همه دره فارسی گپ زنه و فقط روستاشون مازرونی گپ زننه ولی امه گت گت مازرونی گپ زمَه ( زونه ) . اسا اما وینه شه زوونه احیا هاکنیم و نلیم امه زوون از بین بواره. من ساری و گرگان و رشت بواردمه متاسفانه بیمه اوشون هم فارسی گپ زمَه ( زونه ) و طبری دس استفاده نکننه. صدا و سیما وینه برنامه طبری مازرونی و طبری گیلانی و طبری گرگانی ویشتر پخش هاکنه. من شه خایمه کتاب خودآموز طبری زوون بنویسم که وچیلشون بتونن وه دس استفاده هاکنن تا امه زوون حفظ بوو. امه مسولین هم کم کاری هاکردنه اوشون تونسنه خیلی راحت جلوی نابودی ره بیرن ولی کار نکردنه. ضمنا طبریشون فقط مازرون دنینه هفتاد درصد گیلان طبری هسنه و پنجاه درصد گلستان هم طبری هسنه سکنه شمال سمنان و شمال تهران و شمال کرج و سکنه طالقون و الموت هم طبری هسنه. طرائف المقال دله بیما که مردم مازرون و گیلان طبری هسنه و قدیم هم سکنه گیلان و دیلم شه ره طبری گمَه ( گتنه ) و شه زوونه زفان طبری گمَه ( گتنه ) . طبریشون به دسته های مازرونی و کوهی و تات و گیلک و گالش و کتول و کِرد و مختاباد و طالقونی و اَلیکایی تقسیم ووننه. مازرونی یعنی دشتی و گیلک یعنی کشاورز و گالش یعنی دامدار و کِرد یعنی چوپان و کتول یعنی کوه نشین که همگی طبری هسنه. اسا برخی طبریشون شه زوونه مازرونی گوننه برخی شه زوونه کتولی و تاتی و کوهی و گیلکی و گالشی و تَوری گوننه که همگی نام متاخر یعنی جدید زوون طبری هسه. از رضوانشهر گیلان تا علی آباد کتول گلستان همه طبری هسنه و طبری گپ زننه. گت طبرستان از داهستان شروع وونه و تا آذربایجان ادامه دارنه. طبرستان یعنی گیلان و مازندران و گلستان و سمنان و تهران و البرز و قزوین. من افتخار کمه یتا طبری هسمه.
بطلمیوس تپوری ها را سکایی ندانسته است و اصلا چنین چیزی نگفته است. بطلمیوس به دو قوم تپوری و تپورئی اشاره کرده است که قوم تپوری را سکنه سرزمین ماد دانسته که از منطقه دیلم تا چریندا سکونت داشتند ولی قوم تپورئی را سکنه سرزمین مارگانیا که بخشی از سرزمین اسکتیا میشده دانسته. بطلمیوس اشاره ای به یکی بودن دو قوم نکرده است. مورخان پیش از بطلمیوس فقط به تپوری ها اشاره کردند و اشاره ای به تپورئی ها نکرده اند. براساس گزارش مورخانی چون کتزیاس و پلینی و پولیبیوس و آریان و کوینت کورس تپوری ها در شمال ایران میزیستند که این منطقه بخشی از سرزمین ماد محسوب میش. اسکندر نیز در مازندران با قوم تپوری و ماردی پیکار کرد که تپوری ها در آن دوره کوهنشین بودند و ماردی ها جلگه نشین بودند.
اما اَلیکاییون گرمسار قوم تبری جان هسمی.
مشاهده پیشنهاد های امروز

معنی یا پیشنهاد شما