برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
99 1394 100 1

محمول

/mahmul/

مترادف محمول: بار، محموله، حمل شده، بارشده، خبر، گزاره ، تاویل شده، تفسیرشده

متضاد محمول: مبتدا، موضوع

معنی محمول در لغت نامه دهخدا

محمول. [ م َ ] (ع ص ، اِ) بار برداشته شده به سر و پشت. (منتهی الارب ).بار حمل شده و بارشده و برداشته شده و به سر و پشت ستور بار کرده شده. (ناظم الاطباء). حمل شده :
حامل دین بود او محمول شد
قابل فرمان بد او مقبول شد.
مولوی.
حاملی محمول گرداند ترا
قابلی مقبول گرداند ترا.
مولوی.
|| مرد بهره مند از سواری مرکبهای خوش رفتار. (آنندراج ). رجل محمول. (ناظم الاطباء) :
محمول پیش آهنگ را از من بگو ای ساربان
تو خواب میکن بر شتر تا بانگ میدارد جرس.
سعدی.
|| جنین و بچه ٔ در شکم. (ناظم الاطباء). || مظنون ؛ یعنی گمان کرده شده. (غیاث اللغات ). || هو الامر فی الذهن. (تعریفات جرجانی ). || تأویل شده. تعبیرشده. || (اصطلاح منطق ) مقابل موضوع است. به اصطلاح منطقیان به معنی خبر که در مقابله ٔ مبتدا است و این محمول مقابل موضوع میباشد و منطقیان مبتدا را موضوع و خبر را محمول گویند، چنانکه الانسان حیوان ، پس انسان موضوع است و حیوان محمول است. (آنندراج ) (غیاث ). در منطق همان است که در نحو خبر مبتدا گویند و او صفت باشد. (مفاتیح ). مسند (در اصطلاح منطق ). (یادداشت مرحوم دهخدا). || در اصطلاح منطقیان محکوم به است در قضیه ٔ حملیه ٔ غیرشرطیه و در قضیه ٔ شرطیه محمول را تالی گویند. (از کشاف اصطلاحات الفنون ) :
محمول نیی چنانکه اعراض
موضوع نیی چنانکه جوهر.
ناصرخسرو.
- محمول بالاشتقاق ؛ در اصطلاح منطق خبر بودن از شیئی بواسطه ٔ کلمه ٔ دیگر یعنی محمول است بواسطه کلمه ٔ دیگر چنانکه لفظ مال در «زید ذومال » که محمول است بواسطه ٔ ذو. (از غیاث اللغات ).
- محمول بالمواطات ؛ در اصطلاح علم منطق خبر بودن از شیئی بلاواسطه ٔ کلمه ٔ دیگر یعنی بدون ترکیب کلمه ٔ دیگر چنانکه ضارب در «زید ضارب » (غیاث اللغات ).
- محمول به ضمیمه (بالضمیمه ) ؛ محمولی است که حمل آن بر موضوع مستلزم انضمام امری دیگر به موضوع باشد مانند حمل ابیض (سفید) بر جسم ، که نیاز به انضمام بیاض (سفیدی ) به جسم دارد. در صورتی حمل ابیض بر جسم درست است که بیاضی بدان ضمیمه شده باشد و این نوع حمل را حمل غیرذاتی هم گفته ...

معنی محمول به فارسی

محمول
برداشته شده، بارکه آنرابرپشت بردارند
( اسم ) ۱ - بار برداشته شده به سر و به پشت . ۲ - مرد بهرهمند از سواری مرکبهای خوش رفتار . ۳ - گمان کرده شده مظنون . ۴ - تاویل شده تعبیر شده . ۵ - خبر که در مقابل مبتداست مقابل موضوع جزودوم از قضی. حملی مثلا در انسان حیوان ناطق است انسان موضوع است و حیوان ناطق محمول جمع : محمولات . یا محمول بضمیمه . ( بالضمیمه ) محمولی است که حمل آن بر موضوع مستلزم انضمام امری دیگر بموضوع باشد مانند حمل ابیض ( سفید ) بر جسم که نیاز بانضمام بیاض ( سفیدی ) بجسم دارد . در صورتی حمل ابیض بر جسم درست است که بیاضی بدان ضمیمه شده باشد و این نوع حمل را حمل غیر ذاتی هم گفته اند زیرا محمول منتزع از ذات موضوع نیست در مقابل خارج محمول که محمول منتزع از ذات موضوع است و حمل آن بر موضوع مستدعی ضمیمه شدن چیزی دیگر نیست مانند : انسان ممکناست که امکان منتزع از ذات انسان است این گونه محمولات را محمولات ذاتی گویند چنانکه نوع اول را محمولات عرضی هم گویند .
[predicate , predicator] [زبان شناسی] اصطلاحی برای ارجاع به عنصر فعلی در ساخت های فاعل ـ فعل ـ مفعول
( مصدر ) حمل شدن تعبیر شدن : ... که اگر وصف آن چنانچه راویان از دیده باز میگویند نوشته شود البته بر مبالغه و اغراق محمول افتد .
محکوم به
محکوم علیه .
عرضی هائیکه خارج از ذات هستند ولی همیشه با ذات همراهند چون وحدت برای وجود .
عرض لازم عوارض محموله

معنی محمول در فرهنگ معین

محمول
(مَ) [ ع . ] (اِمف .) ۱ - باری که آن را بر پشت بردارند. ۲ - گمان کرده شده .

معنی محمول در فرهنگ فارسی عمید

محمول
۱. بار، محموله.
۲. (صفت) [قدیمی] برداشته شده، حمل شده.
۳. (صفت) [قدیمی] تٲویل و تفسیرشده.

محمول در دانشنامه اسلامی

محمول
محمول، یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای وصف کننده موضوع یا اسناد دهنده حکمی برای موضوع، در قضیه حملیه است.
درباره اجزای قضیه اقوال گوناگونی است، جمعی گفته اند قضیه فقط دارای ۲ جزء است: موضوع و محمول. گروهی دیگر بر این عقیده اند که قضیه دارای ۳ جزء است: موضوع، محمول و نسبت. نزد این گروه، حکم خارج از قضیه است. و دسته سومی قضیه را دارای ۴ جزء می دانند: موضوع، محمول، نسبت و حکم. در هر حال آنچه قابل انکار نیست این است که هر قضیه از وجود ۲ جزء ناگزیر است: ۱. موضوع؛ ۲. محمول.
توضیح اصطلاح
محمول، عبارت است از آن جزء قضیه که (به ایجاب یا به سلب) به جزء دیگر اسناد داده می شود. مانند: «کروی» در قضیه: ماه کروی است. نقش محمول در قضیه، تبیین ماهیت و ذات موضوع، یا جزئی از ماهیت موضوع، یا یکی از اوصاف و تعیّنات موضوع (کیفیت، کمیت، وضع، اَین، متی…) است. به همین جهت منطقیان قرون وسطی محمول را به منزله صورت موضوع می دانسته اند و آن را به مهری که بر روی مومی زده شود، تشبیه می کرده اند.
جنبه مفهومی و مصداقی محمول
نکته مهم در مورد محمول این است که آیا جنبه مفهومی آن مراد است یا جنبه مصداقی آن؟ وقتی می گوییم: «هر انسانی حیوان است»، مفهوم انسان، حیوان ناطق است، و مصادیق و افراد آن، سقراط و افلاطون و… است. حال آیا معنای قضیه مزبور این است که هر یک از افراد انسان متصف به انسانیت است، یا مراد این است که هر یک از انسان ها از زمره حیوانات یعنی از جمله مصادیق آن است؟۱. برخی معتقدند که همواره جنبه مفهومی و وصفی محمول مورد نظر است با این توجیه که معنای واقعی قضیه، اسناد یک وصف به موضوع است.۲. بعضی دیگر بیشتر به جنبه مصداقی محمول توجه کرده اند.۳. دسته سوم تعیین یکی از این دو را وابسته به نوع موضوع و محمول، و همچنین قصد گوینده دانسته اند. مثلاً در قضیه: «انسان حیوان است» گاه مراد این است که انسان متصف به حیوانیت است، یعنی دارای حسّ و حیات و غرایز و حوایج حیوانی است؛ در اینجا مفهوم محمول مورد نظر است. ولی گاهی مراد این است که انسان، تحت جنس حیوان واقع است، یعنی از مصادیق حیوان است؛ در اینجا مصداق محمول مورد نظر است. همچنین در قضیه: «جیوه مایع است» مفهوم محمول مورد نظر است، ولی در: «جیوه فلز است» مصداق محمول مراد ا ...


محمول در دانشنامه ویکی پدیا

محمول
محمول شرایطی را توصیف می کند که اشیا مربوط، متغیرهای، ممکن است ارضا کنند و اگر این طور باشد گزارهٔ حاصل صادق خواهد بود. در منطق قدیم و در فلسفه هر گزاره را به دو بخشِ موضوع و محمول تقسیم می کنند. این نام گذاری به جایِ نهاد و مسند در ادبیات به کار می رود.
Oxford Dictionary of Philosophy
محمول گاهی مفاهیم ایجابی است، مانند «هر دانایی تواناست» و گاهی مفاهیم سلبی، مانند «هر نادانی بی ادب است.».
سلبی بودن موضوع به ادات سلب است؛ لذا مفاهیمی چون «نادان»، «ناتوان»، «بی ادب» و «غیرممکن» سلبی یا معدوله هستند. اگر قضیه ای در موضوع دارای اداب سلب باشد، آن را «معدولةالموضوع» و اگر محمول آن دارای ادات سلب باشد، آن را «معدولة المحمول» می نامند. با این حال مفاهیمی چون «جاهل»، «محال» و «عبث» ایجابی یا محصله محسوب می شوند. البته موجبه یا سالبه بودن قضیه تنها بستگی به نسبت حکمیه دارد و سلب و ایجاب موضوع و محمول در آن تأثیری ندارد، و تأثیر آن فقط از حیث محتواست. مثلاً قضیه «دنیا بی وفا است» موجبه و قضیه «دنیا باوفا نیست» سالبه محسوب می شود.
در منطقِ جدید مفهومِ محمول کماکان وجود دارد، اما محمول ها و موضوع ها (اشیا) از دو جنسِ کاملاً مختلف فرض می شوند. موضوع ها متغیر و محمول ها تابع محسوب می شوند از همین رو گزاره نما (یا تابع گزاره ای) نوع امروزی محمول در ریاضیات جدید است.


چنانچه، معنی واژه بالا (برگرفته از دانشنامه ویکی پدیا)، نادرست یا مخالف قوانین جمهوری اسلامی ایران است، خواهشمند است گزارش دهید تا بررسی و حذف گردد => [گزارش]

محمول در دانشنامه آزاد پارسی

مَحْمول
(یا: محکومٌ به؛ مُخبرٌبه و مُسند) در اصطلاح منطق، آن جزء از قضیۀ حملیه که به ایجاب یا سلب به جزء دیگر (موضوع) نسبت داده می شود؛ مانند «ناطق» در قضیۀ «انسان، ناطق است». محمول به خلاف موضوع، همواره امر کلی است.

ارتباط محتوایی با محمول

محمول را به اشتراک بگذارید

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• موضوع و محمول در منطق   • تفاوت ایجابی و سلبی   • تعریف موضوع و محمول   • سلبی یعنی چه   • معنی محمول   • معنی سلبی   • سلبی و ایجابی یعنی چه؟   • معنی ایجابی   • مفهوم محمول   • تعریف محمول   • معرفی محمول   • محمول چیست   • محمول یعنی چی   • محمول یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی محمول
کلمه : محمول
اشتباه تایپی : lpl,g
آوا : mahmul
نقش : اسم
عکس محمول : در گوگل

آیا معنی محمول مناسب بود ؟           ( امتیاز : 99% )