برای انتخاب دیکشنری یا لغتنامه، اینجا را کلیک کنید.
94 1633 100 1
شبکه مترجمین ایران

شناخت شناسی

شناخت شناسی در دانشنامه اسلامی

شناخت شناسی نوعی دانش فلسفی و عقلی است که ماهیت و حقیقت معرفت را تحلیل و مقومات آن را بررسی می کند و مبانی و حدود آن را مورد ارزیابی قرار می دهد و قابلیت اعتماد به ادعاهای معرفتی را بررسی می نماید.
شناخت شناسی یکی از مهم ترین شاخه های فلسفه است. تا جایی که بسیاری آن را در کانون فلسفه معاصر دانسته اند؛ این دانش که به نام اپیستمولوژی شناخته می شود، درصدد است تا به ما بگوید آیا شناخت حاصل شدنی است؟ اصلاً شناخت چیست؟ شرایط دانستن کدامند؟ با چه منابع و ابزاری باید به آن برسیم؟ این ها و ده ها پرسش دیگر، پاسخ خود را فقط از این دانش طلب می کنند. در نوشتار حاضر سعی در تعریف و تحلیل شناخت داریم. تعریف و واکاوی مؤلفه های معرفت از مهم ترین مباحث مطرح در شناخت شناسی معاصر به حساب می آید. این مساله از زمان افلاطون اولین فیلسوف یونانی مورد بحث قرار گرفته است، در این میان او تعریفی متشکل از سه جزء ارائه نموده است. این تعریف که به تعریف سنتی شناخت معروف است معرفت را باور صادقی می داند که موجه باشد. در این مقاله هر یک از این اجزاء را تشریح کرده و جایگاهشان در تعریفِ مورد اشاره را توضیح داده ایم. البته هر چند این تعریف سالیان متمادی یگانه تعریف موجود از شناخت بود اما در سال ۱۹۶۳ ادموند گتیه با طرح چند مثال نقض، فیلسوفان معرفت را به تکاپوی رد و یا اصلاح تعریف سنتی واداشت، لذا شایسته است پس از تحلیل ارکان و اجزاء شناخت به بررسی این مثال های نقض که انقلابی در عرصه شناخت شناسی ایجاد کرده اند، بپردازیم.
واژه شناسی
واژه شناخت شناسی، ترجمه اپیستمولوژی (epistemology) بوده کلمه ای که برگرفته از دو کلمه یونانی باستان، یعنی «episteme» به معنای شناخت یا معرفت و «logos» به معنای گفتار یا نظریه است. کلمه "episteme" را در زبان انگلیسی به "Knowledge" و در زبان عربی به «علم»، ترجمه کرده اند. توجه دقیق به واژه اپیستمه (episteme) و موارد کاربرد آن، اختلاف آن را با کلمه "Knowledge" در زبان انگلیسی آشکار می سازد. مثلاً علم و معرفت به جزئیات مانند علم به کلیات مدلول کلمه "Knowledge" است و لکن در یونان باستان، واژه "episteme" فقط در مورد علوم کلی استعمال می شده است. بدین جهت اطلاق اپیستمی (episteme) بر معرفت به این قاعده کلّی که: «اصل همه اشیاء ...

شناخت شناسی در دانشنامه آزاد پارسی

شناخت شناسی (epistemology)
(یا: معرفت شناسی) شاخه ای از فلسفه، در بیان و مطالعۀ ماهیت و حدود شناخت و معرفت و بررسی ساخت، منشأ و معیارهای آن. شناخت شناسی با مسائل دیگر نیز سروکار دارد که با ماهیت و حدود معرفت مرتبط اند: ادراک حسی، رابطۀ میان عالم و معلوم، انواع ممکن شناخت و تعیین درجۀ هرکدام، ماهیت حقیقت، ماهیت استنتاج ها و توجیه آن ها. پس شناخت شناسی را می توان به طور کلی نظریه شناخت دانست. شناخت شناسی در یونان با سوفسطائیان آغاز شد که امکان شناخت را منکر شدند. پروتاگوراس سوفسطایی، در حوزۀ شناخت ذهن گرا بود و اعتقاد داشت که ظواهر تنها واقعیت شناختنی اند و هر فرد خود مقیاس همه چیز است. از آن جا که شناخت به تجربۀ شخص وابسته است و فقط خود او قاضی و داور آن است، شناخت امری نسبی است. فلسفه های سقراط و افلاطون پاسخ هایی به نظر سوفسطاییان در باب نسبیت شناخت بودند. سقراط نخستین کسی بود که کوشید مفهوم تعریف را تبیین کند. به عقیدۀ او تعریف، خصوصیات ماهوی و ذاتی یک چیز را معیّن می کند و به عقاید نسبی افراد دربارۀ آن ارتباطی ندارد. او روشی نیز برای کشف تعاریف عرضه کرد که شامل بررسی وجوه مختلف شیء یا مفهوم مورد نظر و جست وجوی امر مشترک در آن ها بود. این روش بعدها استقرا نامیده شد، هرچند خود سقراط این واژه را به کار نبرده بود. عینی گرایی افلاطون در نظریۀ شناخت (استقلالِ معلوم از عالِم) نیز پاسخی به عقاید سوفسطاییان بود. افلاطون در تئایتتوس تعاریف مختلف شناخت را بررسی می کند. او شناخت را ادراک حسی نمی داند و معتقد است حسی که داخل در ادراک حسی است اصولاً امری ذهنی است، زیرا از جهت وجود و سرشت به خصوصیات فاعل ادراک وابسته است، در حالی که موضوع یا مدْرَک این وابستگی را ندارد. دیدگاهی که ارتباطی نزدیک میان شناخت و ادراک قایل است، به دو موضع متمایز منتهی شد؛ اگر ادراکات بازنمایی های ذهنی یا تصویری درونی تصور شوند که خود شیء خارجی نیستند، آن گاه نوعی ثنویت، معرفت شناختی نتیجه می شود که با مسئلۀ تبیین رابطه میان این موجود ذهنی یا ادراک و شیء خارجی روبه روست. ثنویتی از این گونه باید مسئلۀ اعتقاد به وجود اشیای خارجی را نیز توجیه کند، زیرا برمبنای این ثنویت ذهن چیزی جز ادراکاتش را نمی شناسد. اگر ادراکات را عینی و جزئی از اشیای بیرونی بدانیم نه موجوداتی در ذهن، در آن صور ...

معنی شناخت شناسی به انگلیسی

epistemology (اسم)
معرفت شناسی ، شناخت شناسی ، مبحی ارزش و حدود معرفت

شناخت شناسی را به اشتراک بگذارید

پیشنهاد کاربران

سامیار
شناخت شناسی یا معرفت شناسی(Epistemology) شاخه ای از فلسفه است که به مطالعهٔ منشأ، طبیعت، قلمرو، و ابعاد گوناگون دانش، ظرفیت توانایی شناخت در انسان، ملاک داوری در مورد حقیقت و جهان خارج، و... می پردازد.

معنی یا پیشنهاد شما



نام نویسی   |   ورود

پارچه گرامی

تازه ترین پیشنهادها

عبارات و کلمات کلیدی مرتبط

• معنی شناخت شناسی   • مفهوم شناخت شناسی   • تعریف شناخت شناسی   • معرفی شناخت شناسی   • شناخت شناسی چیست   • شناخت شناسی یعنی چی   • شناخت شناسی یعنی چه  

توضیحات دیگر

معنی شناخت شناسی

کلمه : شناخت شناسی
اشتباه تایپی : akhoj akhsd
عکس شناخت شناسی : در گوگل

آیا معنی شناخت شناسی مناسب بود ؟           ( امتیاز : 94% )