"سکر " واژه ای پارسی است. " سک:sik یاsk" در زبانِ پارسی میانه به معنای آن چیزی بوده است که ما امروز " سرکه" می نامیم.
" سکر" از دو تکواژ:
1 - " سک"
2 - پسوند " ر" که یادگارِ پسوندِ اوستایی " رَ:ra" است،
... [مشاهده متن کامل]
ساخته شده است. واژه ی " سرکه" برآمده از جایگشتِ آوایی " ر" بوده است؛ "سکر" به ریخت " سرک/سرکه" درآمده است.
نکته:جایگشتِ آواییِ " ر" با آوایِ پیش از خود، در گذار از اوستایی به پارسی رُخ داده است که چندین نمونه می آورم:
وفرَ /برف
سخرَ/سُرخ
جفرَ یا گوفرَ / زرف یا ژرف
چَخرَ /چرخ ( کریستین بارتولومه واژه یِ اوستایی " چخرَ" را از ریشه ی " کَر/چَر" ( =کردن ) دانسته است )
وَزرَ /گُرز ( همراه با دگرگونیِ آوایی " و /گُ" )
و . . . .
( در این باره زیرواژه ی " جایگشت آوایی در زبان پارسی" را در همین تارنما ببینید. )
همین پسگشت نشان از این دارد که واژه یِ " سکر= سک. رَ" در زبان پارسی دو تکواژی است نَه یک تکواژی.
درباره واژه یِ " سک" به معنای "سرکه" : بنگرید به رویبرگ 75 از نبیگ " فرهنگنامه کوچک پهلوی" ( دیوید مک کنزی )
( هرچند شاید " سک" معنای گسترده تری داشته است. )
سک =sok
این کلمه درزبان لکی هم وجود دارد و به معنای //نیش ، آزار ، آلتی که با آن دیگران را آزار می دهند مانند نیزه ، چاقو، نشتر ، و. . . //.
همیشه سک یارو ها کار =همیشه آزار یارو. در کار است .
درزبان سنسکریت هم به همین معنا آمده است .
سک sok: سنسکریت: صکه śoka ( آزار ) ، انگلیسی: hook.
منبع. عکس فرهنگ ریشه واژگان فارسی دکتر علی نورایی
زبان های ترکی�در چند مرحله بر�زبان فارسی�تأثیر گذاشته است. نخستین تأثیر زبان ترکی بر پارسی، در زمان حضور سربازان تُرک در ارتش�سامانیان�روی داد. پس از آن، در زمان فرمان روایی�غزنویان، �سلجوقیان�و پس از�حملهٔ مغول، تعداد بیشتری�وام واژهٔ�ترکی به زبان فارسی راه یافت؛ اما بیشترین راه یابی واژه های ترکی به زبان فارسی در زمان فرمانروایی�صفویان، که ترکمانان�قزلباش�در تأسیس آن نقش اساسی داشتند، و�قاجاریان�بر ایران بود.
... [مشاهده متن کامل]
• منابع ها. تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. اول و دوم، انتشارات ققنوس، ۱۳۷۴
• تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. سوم، انتشارات بدیهه، ۱۳۷۴
• حسن بیگ روملو، �احسن التواریخ� ( ۲ جلد ) ، به تصحیح�عبدالحسین نوایی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۹. ( مصحح در پایان جلد اول شرح مفصل و سودمندی از فهرست لغات�ترکی�و�مغولی�رایج در متون فارسی از سده هفتم به بعد را نوشته است )
• فرهنگ فارسی، محمد معین، انتشارات امیر کبیر، تهران، ۱۳۷۵
• غلط ننویسیم، ابوالحسن نجفی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۸۶
• فرهنگ کوچک زبان پهلوی، دیوید نیل مکنزی، ترجمه مهشید فخرایی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۹
منبع. عکس فرهنگ ریشه های هندواروپایی زبان فارسی
واژه ی سک از ریشه ی واژه ی سگ فارسی هست.
زبان های ترکی�در چند مرحله بر�زبان فارسی�تأثیر گذاشته است. نخستین تأثیر زبان ترکی بر پارسی، در زمان حضور سربازان تُرک در ارتش�سامانیان�روی داد. پس از آن، در زمان فرمان روایی�غزنویان، �سلجوقیان�و پس از�حملهٔ مغول، تعداد بیشتری�وام واژهٔ�ترکی به زبان فارسی راه یافت؛ اما بیشترین راه یابی واژه های ترکی به زبان فارسی در زمان فرمانروایی�صفویان، که ترکمانان�قزلباش�در تأسیس آن نقش اساسی داشتند، و�قاجاریان�بر ایران بود.
... [مشاهده متن کامل]
• منابع ها. تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. اول و دوم، انتشارات ققنوس، ۱۳۷۴
• تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. سوم، انتشارات بدیهه، ۱۳۷۴
• حسن بیگ روملو، �احسن التواریخ� ( ۲ جلد ) ، به تصحیح�عبدالحسین نوایی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۹. ( مصحح در پایان جلد اول شرح مفصل و سودمندی از فهرست لغات�ترکی�و�مغولی�رایج در متون فارسی از سده هفتم به بعد را نوشته است )
• فرهنگ فارسی، محمد معین، انتشارات امیر کبیر، تهران، ۱۳۷۵
• غلط ننویسیم، ابوالحسن نجفی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۸۶
• فرهنگ کوچک زبان پهلوی، دیوید نیل مکنزی، ترجمه مهشید فخرایی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۹
سُک=نیسو
sek//سک درگویش مازنی در غرب مازندران ازقبیل آمل نور محمود آباد به بچه می گویند - سکون یا سیکون = بچه ها
یک به ضم سین به معنی سیخونک، میخ، مهمیز، تکان، جنبش است،
همچنین گاه به معنی نیشگون به کار می رود و یکی دو یا سک زدن گاه به معنی اذیت کردن های گاه گاهی و همچنین آزار دادن به شکل "بزن در رو" کاربرد دارد.
سَکّ : محکم ، مشکل ، گران ، سخت در زبان رخشانی بلوچی است .
در زبان سکایی یا سیستانی به معهنی سرسخت و مقاوم است
و سَکّ نام قوم باستانی سکایی است = سکّ ستان= سکستان یا سیستان که در عربی سجستان گویند= یعنی قوم سرسخت ، قوم مقاوم ، قوم محکم و نشان از شجاعت و درایت رستم جهان پهلوان دارد
سک =سوک=سبک
در گویش قمی سُک به معنای آب بینی می باشد.
در طب ایرانی به معنی
سرکه میباشد
سگ به گیلکی : سک
سُکیدَن = جنباندن.
به کسر س. سبوس جو و گندم و برنج در گویش کازرونی ( ع. ش )
مشاهده ادامه پیشنهادها (١٠ از ١٥)
