گنبد به انگلیسی - معنی در دیکشنری آبادیس

سقف گنبدی شکل، قبه، کلاهک، گرد

ادعای اینکه واژه �گنبد� ( در فارسی ) یا �گونبذ� ریشه ای ترکی دارد و از دو جزء �گون� ( خورشید ) و �بذ� ( مثل، شبیه ) ساخته شده، در منابع معتبر زبان شناسی و واژه شناسی مورد تأیید قرار نگرفته است. بر اساس منابع معتبر زبان شناسی فارسی و تاریخ واژه ها، واژه ی �گنبد� اصالتاً واژه ای ایرانی ( از ریشه های زبان های ایرانی میانه مانند پهلوی ) است، نه ترکی. در ادامه توضیح علمی تر و منابع آورده شده است:
... [مشاهده متن کامل]

- - -
✅ ریشه شناسی واژه �گنبد� ( از دیدگاه زبان شناسی ) :
🔹 در فرهنگ دهخدا ( به نقل از منابع کهن مانند لغت نامه های فارسی میانه، عربی و فارسی ) :
> �گنبد� معرّب واژه ی گونباد یا گنبذ در فارسی میانه ( پهلوی ) است.
🔹 در "فرهنگ ریشه شناسی زبان فارسی" اثر حسن انوری و علی اشرف صادقی:
> واژه �گنبد� از فارسی میانه gumbad یا gōmbad آمده و ریشه در واژه ی اوستایی یا پهلوی دارد.
🔹 در واژه نامه های فارسی میانه ( پهلوی ) ، مانند کتاب "A Concise Pahlavi Dictionary" نوشته D. N. MacKenzie:
> واژه ی gumbad/gombad به معنی سقف گِرد یا برج گِرد وجود دارد که اشاره به ساختار معماری خاص دارد، نه مفهومی ترکی یا خورشیدی.
- - -
🚫 تحلیل نادرست ترکی بودن �گنبد�:
برخی تحلیل های غیرعلمی تلاش کرده اند �گون� را به ترکی به معنای خورشید ( در ترکی آذری و ترکی استانبولی: g�n ) و �بذ� را به معنای شبیه ( شاید مشابه واژه �بنز� یا �بز� در فارسی عامیانه ) تعبیر کنند. اما این تحلیل چند اشکال اساسی دارد:
1. 🔹 واژه �بذ� در ترکی به معنای �مثل� وجود ندارد. در ترکی برای �مثل� یا �شبیه� از واژگانی مثل gibi استفاده می شود.
2. 🔹 ترکیب واژگانی مانند �گون بذ� از نظر ساخت زبان ترکی ( agglutinative ) غیرمعمول است. ترکی واژگان ترکیبی را با پسوندها می سازد نه ترکیب مستقل دو واژه.
3. 🔹 �گنبد� در متون فارسی پیش از نفوذ ترکی رایج بوده، مثلاً در شاهنامه و آثار فردوسی.
- - -
📚 منابع معتبر برای بررسی:
1. لغت نامه دهخدا ( مدخل �گنبد� )
2. برهان قاطع
3. فرهنگ ریشه شناسی زبان فارسی – حسن انوری، علی اشرف صادقی
4. A Concise Pahlavi Dictionary – D. N. MacKenzie
5. Dehkhoda Dictionary ( online or print edition )
- - -
✅ نتیجه:
واژه ی �گنبد� ریشه در زبان های ایرانی ( فارسی میانه/پهلوی ) دارد و تحلیل ترکی بودن آن بر اساس شباهت ظاهری واژگان نادرست و فاقد اعتبار زبان شناختی است. بنابراین، تعبیر "مثل خورشید" برای این واژه بر اساس ترکی سازی، نادرست است.

1 - این واژه در پهلوی ( پارسی میانه ) با همین دیس در کارنامگی اردتخشیر پاپکان و نیز خسرو و ریدگ به کار رفته است هردو این نبیگ ها متلعق به قرن 6 و7 میلادی هستند ( پیش از ارخون کهن ترین سند نوشتاری ترکی ) .
... [مشاهده متن کامل]

کهن ترین سند ان در ترکی نیز برای سده 11 پس از میلاد در عصر سلجوقی ست که دست کم 4 سده پیش از نخستین ظهور این واژه در پارسی ست
2 - ارتباط این واژه با گون در ترکی چیست که هیچ زبان شناس مطرحی بدان اذعان ندارد و تنها برخاسته از باور ها ی شماری نا اشنا به این دانش و چه بسا پان ترک در ابادیس است؟
3 - حتی اگر گون را بپذیریم واژه بز در ترکی به معانی رنگ سفید یا خاکستری و یا یال اسب در گویش های کهن است پس معنای ان باید خورشید خاکستری باشد ؟

منبع. عکس فرهنگ ریشه واژگان فارسی دکتر علی نورایی
زبان های ترکی�در چند مرحله بر�زبان فارسی�تأثیر گذاشته است. نخستین تأثیر زبان ترکی بر پارسی، در زمان حضور سربازان تُرک در ارتش�سامانیان�روی داد. پس از آن، در زمان فرمان روایی�غزنویان، �سلجوقیان�و پس از�حملهٔ مغول، تعداد بیشتری�وام واژهٔ�ترکی به زبان فارسی راه یافت؛ اما بیشترین راه یابی واژه های ترکی به زبان فارسی در زمان فرمانروایی�صفویان، که ترکمانان�قزلباش�در تأسیس آن نقش اساسی داشتند، و�قاجاریان�بر ایران بود.
... [مشاهده متن کامل]

• منابع ها. تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. اول و دوم، انتشارات ققنوس، ۱۳۷۴
• تاریخ ادبیات ایران، ذبیح الله صفا، خلاصه ج. سوم، انتشارات بدیهه، ۱۳۷۴
• حسن بیگ روملو، �احسن التواریخ� ( ۲ جلد ) ، به تصحیح�عبدالحسین نوایی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۹. ( مصحح در پایان جلد اول شرح مفصل و سودمندی از فهرست لغات�ترکی�و�مغولی�رایج در متون فارسی از سده هفتم به بعد را نوشته است )
• فرهنگ فارسی، محمد معین، انتشارات امیر کبیر، تهران، ۱۳۷۵
• غلط ننویسیم، ابوالحسن نجفی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۸۶
• فرهنگ کوچک زبان پهلوی، دیوید نیل مکنزی، ترجمه مهشید فخرایی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۹

منبع. عکس فرهنگ پاشنگ
زبان های ترکی�در چند مرحله بر�زبان فارسی�تأثیر گذاشته است. نخستین تأثیر زبان ترکی بر پارسی، در زمان حضور سربازان تُرک در ارتش�سامانیان�روی داد. پس از آن، در زمان فرمان روایی�غزنویان، �سلجوقیان�و پس از�حملهٔ مغول، تعداد بیشتری�وام واژهٔ�ترکی به زبان فارسی راه یافت؛ اما بیشترین راه یابی واژه های ترکی به زبان فارسی در زمان فرمانروایی�صفویان، که ترکمانان�قزلباش�در تأسیس آن نقش اساسی داشتند، و�قاجاریان�بر ایران بود.
... [مشاهده متن کامل]

گنبد واژه ای فارسی است که از واژه گومبت در فارسی میانه گرفته شده این واژه با واژه گمبت در زبان آرامی هم ریشه می باشد .
گون در زبان ترکی از جنوب عربی گرفته شده است .

گنبد
از گن پیدا نیست ترکیه؟
گون تو ترکی یعنی نور خوشید
گونبز❤

گُنبد ( به پهلوی: گومبت ) سازه ای است معمارانه شبیه نیم کره ای توخالی. تاریخ ساخت گنبد با مواد گوناگون به پیش از تاریخ می رسد. گنبدهای پیش کرده، پیش رونده ( به انگلیسی: corbel ) در خاور میانهای باستان در ساختمان ها و مقبره ها یافت می شود. ساخت اولین گنبدهای فنی پیشرفته در اروپا در انقلاب معماری رومی آغاز شد، هنگامی که رومی ها فضاهای بزرگ داخلی معابد و ساختمان های عمومی، مانند پانتئون را می ساختند.
... [مشاهده متن کامل]

گنبد را می توان به شکل یک کمان که با چرخش حول محور عمودی مرکزی آن به وجود می آید تصور کرد. همچنین گنبدهای قوسی شکل، اگر درست طراحی شوند دارای استحکام زیادی هستند و می توانند فضای زیادی را بدون ستون محافظ پوشش دهند. گنبدهای پیش کرده، پیش رونده ( به انگلیسی: corbel ) با پیش روی افقی در هر طبقه از دیوار به وجود می آیند به طوری که هر طبقه نسبت به طبقهٔ پایینی بیشتر به داخل متمایل می شود و در پایان کل محوطه در یک نقطه به هم می رسد. گاهی به این نوع گنبد، گنبد نما گفته می شود. گنبد واقعی، گنبدی است که به طور فزاینده ای به سمت داخل زاویه دار شده و در نهایت نسبت به پایه گنبد زاویه ۹۰ درجه پیدا می کند.
بشر از پیش از تاریخ تا دوران معاصر سکونت ها و بناهای گنبدی شکل با استفاده از مصالح موجود در محل ساخته است. اگر چه معلوم نیست ک اولین گنبد چه زمانی ساخته شد، نمونه های پراکنده از سازه های گنبدی شکل اولیه کشف شده است. اکتشافات اخیر در محوطه باستانی تپه چغامیش ( ۶۸۰۰ تا ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد ) ، واقع در دشت دزفول ( شهر باستانی ) |دزفول ایران، استفاده از گل آجر و سازه های خشتی در ساخت گنبد را نشان می دهد. معماری پارسی ساسانی به احتمال زیاد معماری گنبدسازی بین النهرین/میانرودان را به ارث برده است. خرابه های کاخ اردشیر بابکان و قلعه دختر ( فیروزآباد ) در استان فارس، توسط اردشیر اول ( ۲۲۴ - - ۲۴۰ ) ساخته شده است، استفاده از گنبد توسط امپراتوری ساسانی را نشان می دهد.
بنا بر تقسیم بندی استاد پیرنیا، گنبد از لحاظ فرم به چهار گروه تقسیم می شود:
دلیل دیگر اینکه، از ضخامت گنبد زیرین که باربر است هر چه به نوک گنبد نزدیک می شود کاسته می گردد تا وزن گنبد، کمتر شود. به همین دلیل روی گنبد به صورت پله ای در می آید ( مانند گنبد یخچال ها ) و برای پوشاندن این ناهمواری، گنبد دوم زده می شود. البته گنبد دو پوسته از لحاظ کاهش تبادل حرارتی بین داخل و خارج بنا، از گنبد یک پوسته عملکرد بهتری دارد، زیرا هوای نسبتاً راکد بین دو پوسته، مانند یک عایق از تبادل حرارت جلوگیری می کند ولی باید توجه داشت که هیچ فضای حبسی در ساختمان نباید وجود داشته باشد زیرا به علت وجود رطوبت هوا و میعان رطوبت در شب هنگام یا مواقع سرد، و تبدیل آن به آب، باعث خراب شدن مصالح از داخل این فضا می شود؛ بنابراین هوای بین دو پوسته همیشه باید تهویه شود.

منابع• https://fa.wikipedia.org/wiki/گنبد

گنبد ساختمانی سهمی شکل روی شبستان مسجدها و امامزاده ها، سقف یا پوشش نیمکره. در منطقه کویری ایران مثل کرمان، یزد، کاشان و حتی خراسان خانه هائی که از گل و خشت خام ساخته شده اند گنبدهای گلی دارند.

منابع• https://fa.wikipedia.org/wiki/گنبد_(معماری_ایرانی)

گنبد، همان گنُ پت یا گمپت است . گن یا گندبه معنای یک دور یا دایره که همه چیز را می پوشاند و در بر می گیردو پت به معنای خالی است.

واژه گنبد
معادل ابجد 76
تعداد حروف 4
تلفظ gombad
نقش دستوری اسم خاص مکان
ترکیب ( اسم ) [پهلوی: gumbat] ‹گنبده، جنبذ، شنب›
مختصات ( گُ بَ ) [ په . ] ( اِ. )
آواشناسی gonbad
الگوی تکیه WS
... [مشاهده متن کامل]

شمارگان هجا 2
منبع فرهنگ فارسی معین
استاد AKپان ترکیسم که بدون حرف می زنی البته پان ترکیسم همیشه خدا بدون منابع حرف می زنند این جماعت آدم غیرمنطقی عجیب هست
لطفا این انتشار بدهید

گنبد ابتدا گنبذ بوده که بعدا ذ با حذف نقطه به د تبدیل شده
در اصل یک کلمه ترکی است با توجه به اینکه این سازه در زمان حکومت ترکها بوجود آمده و متداول شده است
اصل کلمه متشکل از دو بخش
۱. گن یا گون در ترکی یعنی خورشید
... [مشاهده متن کامل]

۲. بذ یا بنز در ترکی یعنی شبیه یا مثل و مانند
گنبذ یا گنبد که در ترکی گون بذ تلفظ می شود یعنی شبیه خورشید یا مانند خورشید

Firmament

vault

قبه بالای مسجد

گنبد فارسی در اصل ( خمپت ) از ترکیب دو واژه ( خم؛ پت ) درست شده که ( خم ) به معنی منحنی و ( پت ) به معنی بزرگ و پهن و رویهم یعنی منحنی که پهن و بزرگ است

والاد، مدفن، طاق، قبه

گنبد : گنبد در پهلوی گومبت gumbat بوده است .
( ( پدید آمد این گنبد تیزْ رو
شگفتی نماینده ی نوبه نو؛ ) )
( نامه ی باستان ، جلد اول ، میر جلال الدین کزازی ، 1385، ص 190 )

گُنبد، گُمبد، گُنبذ، گُمبذ و گُمبَه از ریشه گُم و باد گرفته شده است که در یک ویرایه دیگر به "قُپّه" تغییر شکل یافته است و معنی آن باد شکن و یا کاهنده باد است زیرا که حالت هندسی این سازه که یک سازه ی معماری شبیه نیم کره توخالی است موجب بی تاثیر شدن باد روی آن می شود.

روستان تپه ای در مرز دو دهستان صومای وبرادوست

گنبد ( به پهلوی: گومبت ) [۱] یک سازه ی معماری شبیه نیم کره توخالی است. تاریخ ساخت گنبد با مواد گوناگون به ماقبل تاریخ می رسد. گنبدهای مقرنس ( به انگلیسی: corbel ) در خاور میانه ی باستان در ساختمان ها و مقبره ها یافت می شود. ساخت اولین گنبدهای فنی پیشرفته در اروپا در انقلاب معماری رومی آغاز شد، هنگامی که رومی ها فضاهای بزرگ داخلی معابد و ساختمان های عمومی، مانند پانتئون را درست می کردند. [۲]
... [مشاهده متن کامل]

ویژگی ها
مقایسه گنبد واقعی ( چپ ) با گنبد پیش رونده ( راست ) .
گنبد را می توان به شکل یک کمان که با چرخش حول محور عمودی مرکزی آن به وجود می آید تصور کرد. همچنین گنبدهای قوسی شکل، اگر درست طراحی شوند دارای استحکام زیادی هستند و می توانند فضای زیادی را بدون ستون محافظ پوشش دهند. گنبدهای مقرنس ( به انگلیسی: corbel ) با پیش روی افقی در هر طبقه از دیوار به وجود می آیند به طوری که هر طبقه نسبت به طبقه ی پایینی بیشتر به داخل متمایل می شود و در پایان کل محوطه در یک نقطه به هم می رسد. گاهی اوقات به این نوع گنبد، گنبدنما گفته می شود. گنبد واقعی، گنبدی است که به طور فزاینده ای به سمت داخل زاویه دار شده و در نهایت نسبت به پایه گنبد زاویه ۹۰ درجه پیدا می کند. [۲]
تاریخچه [ویرایش]
بشر از ماقبل تاریخ تا دوران معاصر مسکن های گنبدی شکل با استفاده از مواد محلی ساخته است. اگر چه معلوم نیست کی اولین گنبد ساخته شد، نمونه های پراکنده از سازه های گنبدی شکل اولیه کشف شده است. اکتشافات اخیر در محوطه باستانی تپه چغامیش ( ۶۸۰۰ تا ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد ) ، واقع در دشت شوش ایران، استفاده از گل آجر و سازه های خشتی در ساخت گنبد را نشان می دهد. معماری پارسی ساسانی به احتمال زیاد معماری گنبد سازی گنبدهای بین النهرین را به ارث برده است. خرابه های کاخ اردشیر بابکان و قلعه دختر ( فیروزآباد ) در استان فارس، توسط اردشیر اول ( ۲۲۴ - - ۲۴۰ ) ساخته شده است، استفاده از گنبد توسط امپراطوری ساسانی را نشان می دهد. [۲]
کلبه حصیری سرخ پوستی، ۱۹۰۳
کاخ اردشیر بابکان
مسجد شیخ لطف الله
گنبد کروی پروژه عدن در انگلستان
انواع گنبد
در سرزمین هایی مثل روم شکل نیمکره را برای گنبد بر می گزیدند و چون میانتار رانش بر منحنی آن منطبق نمی شد ناچار بودند که کناره های آن را هرچه ستبرتر کنند تا در برابر رانش سدی باشد، در صورتی که معماران ایرانی نیم دایره را برای پوشش مناسب نمی دانستند و شکل هائی نظیر تخم مرغی و هلو چینی و بیضی را انتخاب می کردند که خود به خود میانتار رانش بود و این انتخاب باعث می شد که بتواند ضخامت گنبد را در خاستگاه و پاکار تنها به اندازه یک شانزدهم دهانه بگیرند ( که البته هرچه بالاتر می رفت نازک می شد تا به کلاله برسد ) . [۳]
گنبد پیازی ( به انگلیسی: Onion dome )
گنبد مقرنس ( به انگلیسی: Corbel dome )
گنبد بیضوی ( به انگلیسی: Oval dome )
گنبد سهمی ( به انگلیسی: Parabolic dome )
گنبد چندگوش ( به انگلیسی: Polygonal dome )
گنبد بادبانی ( به انگلیسی: Sail dome )
گنبد نعلبکی ( به انگلیسی: Saucer dome )
گنبد چتری ( به انگلیسی: Umbrella dome )
گنبد پیازی
گنبد مقرنس
گنبد بیضوی
گنبد چندگوش
گنبد بادبانی
گنبد نعلبکی
گنبد چتری
جستارهای وابسته
گنبد ( معماری )
مقرنس
منابع
↑ دهخدا؛ گنبد
↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Wikipedia - Dome
↑ گنبد در مساجد ایرانی؛ احمدرضا عاملی؛ روزنامه دنیای اقتصاد۲۴ مهر ۱۳۹۰؛ به نقل از استاد پیرنیا؛ ۱۳۵۱.
از ویکی پدیا
همچنین:

مشاهده ادامه پیشنهادها (١٠ از ٢١)

+ عکس و لینک

گنبد

فارسی به انگلیسی

مترادف ها

پیشنهاد کاربران