هخامنشیان

حضور هخامنشیان در کنار ایلامیان برای جنگ با آشوریان در۷۰۲ پیش از میلاد تا حدودی اثبات شده است. ( والتر هینس� داریوش وایرانیان ص۴۹ )
یکی از پادشاهان آشور به نام سناخریب در مورد این حمله به سرزمین آشور می نویسد:《شاه ایلام سپاه بزرگی فراهم� آورده بود، آنها مانند ابری از ملخ ، که کسی جلودار آن نبود، به سوی من آمدند، گرد خاک چارپایان آنها پهنهء آسمان را پوشانده بود》
از این نوشته مشخص می شود که ایلامیان برای جنگ از هخامنشیان وشاید دیگر اقوام کمک گرفته اند ، که توانستند پادشاه آشور را شکست دهند.
از طرفی از نوشته های� وسالنامه های شاه بابل بنام نَبونَید� قبل از فراگیر شدن قدرت کوروش کبیر، از کوروش بعنوان شاه انشان یادمی کند یعنی در۵۵۴ پیش از میلاد کوروش فقط شاه سرزمین انشان بوده ( منبع: بریان. کتاب تاریخ امپراتوری هخامنشیان جلد یک صفحه۲۲۷ )

واژه "هخا" به گمان بسیار همریشه با واژه های هوخ ( Hoch ) در آلمانی و High در انگلیسی به چم بالا و والا است و هخامنش برابر است با والا منش، بلند اندیش.
در روند دگردیسی واژگان، دگرش واجهای ( ه/ا ) و ( خ/ق/ک ) به یکدیگر به فراوانی دیده می شود که منطقی می نماید واژه " آقا" در زبانهای مغولی و ترکی از "هخا" به دست آمده و در جایگاه واژه ای احترام آمیز برای مردان به کار رفته باشد.

چش پش اول، کبوجیه ٔ اول، کورش اول، چش پش دوم. از اینجا سلسله ٔ هخامنشی دو شاخه میشود. شاخه ٔ نیاکان کورش بزرگ اند و شاخه ٔدیگر نیاکان داریوش اول. چون بانی سلطنت پارس کورش بزرگ بود ما این شاخه را اصلی و شاخه ٔ دیگر را فرعی مینامیم. شاخه ٔ اصلی بقول هرودت اینها بودند: کورش دوم، کبوجیه ٔ دوم و کورش سوم ( همان کورش بزرگ ) ، و شاخه ٔ فرعی اینها: آریارمنا، ارشام، ویشتاسپ و داریوش اول. این است اطلاعاتی که هرودت میدهد و کتیبه های داریوش اول و استوانه ای که از کورش بزرگ در بابل یافته اند گفته های هرودت را تأیید میکند. اگرچه شاهان مذکوردر ذکر نسب خود از چش پش دوم بالاتر نرفته اند - یعنی همینکه به چش پش میرسند فوراً به اسم هخامنش میگذرند - ولی چون تمام نه اسم فهرست هرودت ( از چش پش دوم تا داریوش اول ) با کتیبه ها تطبیق میکند دلیلی نداریم که در سه اسم دیگر ( از چش پش دوم به بالا ) تردید کنیم. بنابراین سرسلسله ٔ دودمان، هخامنش بود و ترتیب شاهان سلسله تا کورش بزرگ چنانکه ذکر شد.
. . . مطابق کتیبه های داریوش اول و اردشیر سوم هخامنشی، ویشتاسپ، ارشام و اریارمنه شاه نبوده اند هخامنش را هم نه کورش بزرگ به شاهی یاد کرده است و نه داریوش اول. بنابراین باید او را فقط رئیس خانواده دانست. دودمان هخامنشی در پارس اقامت داشته و در دوران فترت حکومت ایلام یکی از شاهان هخامنشی، آن ناحیه را که انزان میخوانده اند ضمیمه ٔ متصرفات خود کرده و خویشتن را شاه �انزان � خوانده است. در اینجا این سؤال پیش می آیدکه کدامیک از نیاکان کورش بزرگ این کار را انجام داده است ؟ اگر چه مدرکی در دست نیست تا بتوان جواب محققی به این سؤال داد ولی از اینکه کورش بزرگ در بیانیه ای که در بابل منتشر کرده نسب خود را به چش پش دوم رسانید و شاهان انشان یا انزان را - از زمان خود تا او - شاه بزرگ خوانده است، باید گفت که انضمام ایلام به پارس در زمان چش پش دوم بوده است.
داریوش اول مانند کورش در ذکر نسب خو . . . بیشتر
فرهنگ فارسی
هخامنشیان
سلسله ای که توسط قوم پارسی در ایران تاسیس گردید و پس از مادها حکومت کردند. موسس این سلسله کوروش کبیر از اعقاب هخامنش است که از ۵۵۹ ق م . بر مملکت ماد تسلط پیدا کرد . آخرین پادشاه این سلسله داریوش سوم است که در سال ۳۲۱ ق م. بدست سپاهیان اسکندر مقدونی کشته شد. پادشاهان هخامنشی عبارتند از : کورش کبیر کبوجیه ( کمبوجیه ) داریوش اول خشایارشای اول اردشیر اول خشایارشای دوم سغدیان داریوش دوم اردشیر دوم اردشیر سوم ارشک داریوش سوم .