بینوایان

این رمان با بررسی ماهیت قانون و بخشش، تاریخ فرانسه، معماری و طراحی شهریِ پاریس، سیاست ها، فلسفه اخلاق، ضد اخلاقیات، قضاوت ها، مذهب، نوع و ماهیت عشق را شرح می دهد. بینوایان از طریق فیلم، برنامه های تلویزیونی و تئاتر به اقبال عمومی فراوان دست یافت. فیلم هایی مثل بینوایان ( موزیکال ) ، بینوایان ( فیلم ۱۹۹۸ ) ، بینوایان ( فیلم ۲۰۱۲ ) و بینوایان ( مینی سریال ۲۰۱۸ ) از جملهٔ آثار هنری اقتباسی از این رمان هستند.
آپتن سینکلر رمان را به عنوان «یکی از شش رمان برتر جهان» معرفی می کند. دربارهٔ بینوایان در مقدمه می گوید:
مدت زمان زیادی است که وجود دارد، به خاطر قانون و عرف، یک محکومیت اجتماعی که در مواجهه با تمدن یک جهنم مصنوعی بر روی زمین می سازد و پیچیدگی های یک سرنوشت که با مرگ و میر انسان ها گره خورده است؛ مدت زیادی به خاطر سه مشکل عصر - تخریب مردان بر اثر فقر، تباهی زنان بر اثر گرسنگی و کوتاهی دوران کودکی بر اثر ضعف جسمانی و روحی - که حل نشده است. مدت زیاد به خاطر این که در مذهب ها خفگی های اجتماعی باید از بین برود. به عبارت دیگر، تا هنگامی که فقر و جهل از زمین رخت برنبندد کتاب هایی از این دست جاودانه خواهند ماند.
ویکتور هوگو در آغاز رمانش، این متن کوتاه را در صدر بینوایان قرار داده است:
تا آن هنگام که رسوم و قوانین موجب یک عذاب اجتماعی باشند، که تصنعأ دوزخ هایی در قلب تمدن پدیدآورد و مقدرات الهی را با نحوست بشری مکدّر سازد و تا آن هنگام که سه مشکل بزرگ قرن؛ ذلّت مرد در اثر تنگدستی، سقوط زن در اثر گرسنگی و پریشان حالی کودک در اثر نادانی لاینحل بماند و تا آن هنگام که در برخی از نقاط جهان اختناق اجتماعی ممکن باشد و به عبارت دیگر و از دیدگاهی وسیع تر تا آن هنگام که فقر و جهل در روی زمین موجود باشد، کتابهایی از این دست سودمند خواهد بود.
ویکتور هوگو در انتهای رمانش ساختار فراگیر کارش را توضیح می دهد:
این کتاب که خواننده پیش از این لحظه در کلیات و جزئیات از این سو به آن سو می رود… یک فرایند از شر به خیر، از بی عدالتی به عدالت، از بطلان به حقیقت، از شب به روز، از اشتها به وجدان، از فساد اداری به زندگی؛ از حیوانیت به وظیفه، از جهنم به بهشت، از هیچ به خدا. نقطه شروع: جسم، مقصد: روح. یک هیدر در آغاز، و یک فرشته در پایان.