در واج شناسی ( Phonology ) ، **natural class** یا **طبقهٔ طبیعی** به گروهی از آواها ( واج ها یا آلوفون ها ) گفته می شود که **مجموعه ای از ویژگی های آوایی مشترک** داشته باشند؛ ویژگی هایی که همهٔ اعضای آن گروه دارا هستند و هیچ آوای خارج از گروه همهٔ آن ویژگی ها را ندارد. به عبارت دیگر، طبقهٔ طبیعی مجموعه ای از آواهاست که با تعداد کمی از ویژگی های دودویی ( مثلاً [ voice] یا [‑continuant] ) بتوان آنها را تعریف کرد.
... [مشاهده متن کامل]
### ویژگی های کلیدی
- **همبستگی در توصیف**: می توان با چند ویژگی ( مثلاً �همخوان، انسدادی، بی واک� ) همهٔ اعضا را مشخص کرد.
- **کارایی در قاعده های واجی**: قاعده های واجی ( مثل همگونی یا نرم شدگی ) معمولاً روی طبقه های طبیعی اعمال می شوند، نه روی مجموعه های دلبخواهی از آواها.
- **شامل همهٔ آواهای دارای آن ویژگی ها**: اگر در زبانی /p, t, k/ همگی بی واک و انسدادی هستند، طبقهٔ �انسدادی بی واک� یک طبقهٔ طبیعی است. اما {p, m} طبقهٔ طبیعی نیست چون هیچ مجموعه ای از ویژگی ها را ندارند که هم شامل /p/ باشد و هم شامل /m/ و شامل /b, t, n, . . . نشود.
### مثال در انگلیسی
| طبقهٔ طبیعی | ویژگی مشترک | اعضا |
| - - - - - - - - - - - - - | - - - - - - - - - - - - - - - - | - - - - - - - |
| انسدادی بی واک ( voiceless stops ) | [‑continuant, ‑voice] | /p, t, k/ |
| واکهٔ پسین ( back vowels ) | [ back, syllabic] | /uː, ʊ, ɔː, ɒ/ ( بسته به لهجه ) |
| صفیری ( sibilants ) | [ strident] | /s, z, ʃ, ʒ/ |
### چرا مفهوم طبقهٔ طبیعی مهم است؟
- در تحلیل واجی، قاعده های زبانی ( مانند همگونی جایگاه انسدادی خیشومی ) روی طبقه های طبیعی عمل می کنند، نه روی آواهای تصادفی. مثلاً در فارسی، خیشومی پیش از انسدادی لبی به /m/ تبدیل می شود ( سنبله ← سمبله ) – این همگونی روی طبقهٔ �انسدادی لبی� عمل می کند.
- در تمایزهای واجی، طبقه های طبیعی به ما می گویند کدام مجموعه از آواها در یک زبان �رفتار� مشابهی دارند.
### تشخیص یک جفت یا مجموعه به عنوان طبقهٔ طبیعی
برای آنکه دو آوا در یک طبقهٔ طبیعی باشند، باید ویژگی های مشترکی داشته باشند که **همهٔ اعضای آن طبقه** ( و نه آواهای دیگر ) از آن برخوردار باشند. مثلاً /p/ و /k/ هر دو �انسدادی بی واک� هستند و در بسیاری از قواعد زبانی مشابه عمل می کنند؛ بنابراین یک طبقهٔ طبیعی را تشکیل می دهند. در مقابل، /t/ و /g/ چنین نیستند، زیرا /t/ بی واک و /g/ واک دار است و هیچ ویژگی مشترکی ندارند که همزمان شامل هر دو شده و آواهای دیگر را بیرون بگذارد.
### جمع بندی
**Natural class** در واج شناسی یعنی گروهی از آواها که از نظر ویژگی های زایشی ( دودویی ) یکسان توصیف می شوند و به این ترتیب در قواعد و فرایندهای واجی یکسان رفتار می کنند. در مقابل، مجموعه های دلبخواهی از آواها ( مثل /p, z, m/ ) طبقهٔ طبیعی محسوب نمی شوند.
... [مشاهده متن کامل]
### ویژگی های کلیدی
- **همبستگی در توصیف**: می توان با چند ویژگی ( مثلاً �همخوان، انسدادی، بی واک� ) همهٔ اعضا را مشخص کرد.
- **کارایی در قاعده های واجی**: قاعده های واجی ( مثل همگونی یا نرم شدگی ) معمولاً روی طبقه های طبیعی اعمال می شوند، نه روی مجموعه های دلبخواهی از آواها.
- **شامل همهٔ آواهای دارای آن ویژگی ها**: اگر در زبانی /p, t, k/ همگی بی واک و انسدادی هستند، طبقهٔ �انسدادی بی واک� یک طبقهٔ طبیعی است. اما {p, m} طبقهٔ طبیعی نیست چون هیچ مجموعه ای از ویژگی ها را ندارند که هم شامل /p/ باشد و هم شامل /m/ و شامل /b, t, n, . . . نشود.
### مثال در انگلیسی
| طبقهٔ طبیعی | ویژگی مشترک | اعضا |
| - - - - - - - - - - - - - | - - - - - - - - - - - - - - - - | - - - - - - - |
| انسدادی بی واک ( voiceless stops ) | [‑continuant, ‑voice] | /p, t, k/ |
| واکهٔ پسین ( back vowels ) | [ back, syllabic] | /uː, ʊ, ɔː, ɒ/ ( بسته به لهجه ) |
| صفیری ( sibilants ) | [ strident] | /s, z, ʃ, ʒ/ |
### چرا مفهوم طبقهٔ طبیعی مهم است؟
- در تحلیل واجی، قاعده های زبانی ( مانند همگونی جایگاه انسدادی خیشومی ) روی طبقه های طبیعی عمل می کنند، نه روی آواهای تصادفی. مثلاً در فارسی، خیشومی پیش از انسدادی لبی به /m/ تبدیل می شود ( سنبله ← سمبله ) – این همگونی روی طبقهٔ �انسدادی لبی� عمل می کند.
- در تمایزهای واجی، طبقه های طبیعی به ما می گویند کدام مجموعه از آواها در یک زبان �رفتار� مشابهی دارند.
### تشخیص یک جفت یا مجموعه به عنوان طبقهٔ طبیعی
برای آنکه دو آوا در یک طبقهٔ طبیعی باشند، باید ویژگی های مشترکی داشته باشند که **همهٔ اعضای آن طبقه** ( و نه آواهای دیگر ) از آن برخوردار باشند. مثلاً /p/ و /k/ هر دو �انسدادی بی واک� هستند و در بسیاری از قواعد زبانی مشابه عمل می کنند؛ بنابراین یک طبقهٔ طبیعی را تشکیل می دهند. در مقابل، /t/ و /g/ چنین نیستند، زیرا /t/ بی واک و /g/ واک دار است و هیچ ویژگی مشترکی ندارند که همزمان شامل هر دو شده و آواهای دیگر را بیرون بگذارد.
### جمع بندی
**Natural class** در واج شناسی یعنی گروهی از آواها که از نظر ویژگی های زایشی ( دودویی ) یکسان توصیف می شوند و به این ترتیب در قواعد و فرایندهای واجی یکسان رفتار می کنند. در مقابل، مجموعه های دلبخواهی از آواها ( مثل /p, z, m/ ) طبقهٔ طبیعی محسوب نمی شوند.