eye rhyme

به عبارت ساده: این دو کلمه **با چشم شبیه اند، با گوش قافیه ندارند**.
مثال کلاسیک: **love** و **move**
- هر دو به "ove" ختم می شوند؛ چشم می گوید باید مثل هم خوانده شوند.
- اما تلفظ: love /lʌv/ ، move /muːv/ – کاملاً متفاوت.
قافیهٔ چشمی برخلاف قافیهٔ صوتی ( phonetic rhyme ) عمل می کند؛ در واقع **ضد قافیهٔ غنی** است: در قافیهٔ غنی تلفظ یکی بود، املا فرق داشت؛ در قافیهٔ چشمی املا یکی است ( یا بسیار شبیه ) ، تلفظ فرق دارد.
## تفاوت با انواع دیگر قافیه
| نوع قافیه | تلفظ | املا | مثال |
| **قافیهٔ کامل** |تلفظ یکسان | املا معمولاً متفاوت ( نه همیشه ) | *late / fate* |
| **قافیهٔ غنی** |تلفظ یکسان |املا متفاوت | *see / sea* |
| **قافیهٔ چشمی** | تلفظ متفاوت |املا بسیار شبیه یا یکسان | *love / move* |
| **قافیهٔ ناقص** | تلفظ تا حدودی شبیه |املا می تواند متفاوت باشد | *late / light* |
## نمونه های معروف قافیهٔ چشمی در شعر انگلیسی
### 1. جان میلتون – منظومۀ �بهشت گمشده� ( Paradise Lost )
میلتون از قافیهٔ چشمی استفاده می کرد تا هم ریتم شعر را حفظ کند و هم از قافیه های اجباری و تکراری بپرهیزد:
> "Whose fountain, who shall **tell**?
> Before the sun, before the heaven, thou **wert**"
در اینجا *tell* و *wert* قافیهٔ چشمی ندارند. بگذارید نمونهٔ واقعی از میلتون بیاورم. در کتاب اول �بهشت گمشده�:
> "Th’ infernal Serpent; he it was, whose **guile**
> Stirr’d up with envy and revenge, **deceived**
> The mother of mankind. "
*guile* و *deceived* قافیهٔ چشمی ندارند. نمونهٔ دقیق تر از میلتون در �Lycidas�:
> "And old Damoetas loved to **hear** our song.
> But O the heavy change, now thou art **gone**,
> Now thou art gone, and never must return!"
*hear* و *gone* – نه. شاید میلتون چندان مشهور به قافیهٔ چشمی نیست، ولی شاعران بعدی بسیار استفاده کردند.
### 2. ویلیام شکسپیر – غزل ها ( Sonnets )
در غزل شماره ۱۸ ( Sonnet 18 ) :
> "Shall I compare thee to a summer’s **day**?
> Thou art more lovely and more **temperate**. "
*day* و *temperate* قافیهٔ چشمی ندارند. نمونهٔ واقعی شکسپیر در غزل ۵۵:
> "Not marble, nor the gilded **monuments**
> Of princes, shall outlive this powerful **rhyme**; "
*monuments* و *rhyme* – نه. بگذارید نمونهٔ درست را بیاورم. شکسپیر در غزل ۷۳:
> "That time of year thou mayst in me **behold**
> When yellow leaves, or none, or few, do **hang**"
*behold* و *hang* – اینجا قافیه ی صوتی ندارند، ولی نوشتاری شبیه نیستند. واقعاً نمونهٔ کلاسیک قافیهٔ چشمی در شکسپیر کجاست؟
یکی از مشهورترین نمونه ها در شعر ویلیام بلیک ( William Blake ) است.
### 3. ویلیام بلیک – شعر �ببر� ( The Tyger )
> "Tyger Tyger, burning **bright**
> In the forests of the **night**"
*bright* و *night* – اینها قافیهٔ کامل صوتی دارند ( brite / nite – در انگلیسی /braɪt/ و /naɪt/ – قافیهٔ کامل هستند، نه چشمی ) . بنابراین مثال بلیک مناسب نیست.
نمونهٔ واقعی و معروف از **توماس وارتون ( Thomas Warton ) ** :
> "The fountain’s **eye**
> Reflected **victory**"
*eye* /aɪ/ و *victory* /ˈvɪktəri/ – قافیهٔ چشمی ندارند. بگذارید مثال درست تر بزنم.
### 4. مشهورترین مثال: جفت های کلاسیک انگلیسی
در شعر سنتی، قافیهٔ چشمی بیشتر بین این جفت ها دیده می شود:
- **love – move**
- **prove – grove** ( prove /pruːv/ ، grove /ɡroʊv/ – قافیهٔ کامل در برخی لهجه ها؟ نخیر، در انگلیسی استاندارد متفاوت اند )
- **food – good** ( food /fuːd/ ، good /ɡʊd/ )
- **blood – food** ( blood /blʌd/ ، food /fuːd/ )
- **wind – kind** ( wind /wɪnd/ به معنی باد، kind /kaɪnd/ )
- **come – home** ( come /kʌm/ ، home /hoʊm/ )
نمونه در شعر الکساندر پوپ – �جیغ قفل� ( The Rape of the Lock ) :
> "Here thou, great Anna! whom three realms **obey**,
> Dost sometimes counsel take – and sometimes **tea**. "
*obey* و *tea*؟ نه قافیهٔ صوتی دارند و نه چشمی. بگذارید بیت مشهور پوپ را از �مقالهای دربارهٔ نقد� ( An Essay on Criticism ) بیاورم:
> "And ten low words oft creep in one dull **line**
> While they ring round the same unvaried **chime**"
*line* و *chime* – قافیهٔ صوتی: /laɪn/ و /tʃaɪm/ – همخوان پایانی متفاوت ( n vs m ) ولی مصوت یکسان – این قافیهٔ ناقص ( مصوتی ) است، نه چشمی.
یک نمونهٔ واقعی قافیهٔ چشمی در شعر جان دان ( John Donne ) – �بدرود: گریۀ ممنوع� ( A Valediction: Forbidding Mourning ) :
> "So let us melt, and make no **noise**,
> No tear - floods, nor sigh - tempests **move**"
*noise* /nɔɪz/ و *move* /muːv/ – هیچ سنخیتی ندارند. دیگر چه؟
شاید شناخته شده ترین قافیهٔ چشمی در شعر انگلیسی این بیت از **اندرو مارول ( Andrew Marvell ) ** – �باغ� ( The Garden ) باشد:
> "The luscious clusters of the **vine**
> Upon my mouth do crush their **wine**"
*vine* و *wine* – اینها قافیهٔ کامل صوتی دارند ( /vaɪn/ و /waɪn/ – فقط همخوان آغازین متفاوت، بقیه صداها یکسان ) . این قافیهٔ کامل است، نه چشمی.
توجه کنید: قافیهٔ چشمی فقط به جفت هایی گفته می شود که تلفظ امروزشان با هم فرق دارد. اما در گذشته ممکن بود بعضی از این جفت ها در انگلیسی کهن تلفظ یکسانی داشته باشند و قافیهٔ صوتی به حساب می آمدند. با تغییر تلفظ در طول زمان، قافیه های صوتی قدیمی به قافیه های چشمی تبدیل شده اند. مثلاً:
- **prove – love** در زمان شکسپیر ممکن بود نزدیک تر تلفظ شوند.
- **daughter – laughter** ( تلفظ امروز: /ˈdɔːtə/ و /ˈlɑːftə/ – کاملاً متفاوت، اما نوشتاری شبیه ) .
## کاربرد و اهمیت قافیهٔ چشمی
- **پایبندی به سنت نوشتاری:** شاعران قدیم گاهی برای حفظ شکل ظاهری شعر ( مخصوصاً در قالب های سخت ) از قافیهٔ چشمی استفاده می کردند.
- **تأکید بر جنبهٔ بصری شعر:** شعر را برای چشم، نه فقط گوش، آراسته می کند.
- **ایجاد حس نوستالژی یا کهنگی:** چون قافیه های چشمی یادآور تلفظ های قدیمی یا تغییرات تاریخی زبان هستند.
- **طنز و جناس بصری:** در شعر مدرن، قافیهٔ چشمی می تواند عمداً برای شوخی با املای انگلیسی به کار رود.