back formation

/ˈbækfɔ:ˌmeɪʃn//ˈbækfɔ:ˌmeɪʃn/

طرح بندی پسین، پس سازی، اشتقاق پس رو، (زبان شناسی)، اشتقاق معکوس، لغت سازی، اشتقاق لغات از یکدیگر

بررسی کلمه

اسم ( noun )
• : تعریف: in linguistics, a word that appears to be the base of, but was actually formed from, another word, as "trivia" from "trivial".

پیشنهاد کاربران

در زبان شناسی، **واژه سازی قیاسی معکوس** یا **پس ساخت** ( back - formation ) فرایندی است که در آن یک واژهٔ جدید با حذف یک تکواژ فرضی ( مانند پسوند یا پیشوند ) از یک واژهٔ قدیمی تر ساخته می شود. برخلاف اشتقاق معمولی ( که با افزودن وند به یک پایه، واژه می سازد ) ، در پس ساخت، گویشوران یک وند را از واژه حذف می کنند تا به یک �ریشه� یا ستاک جدید برسند – حتی اگر آن ریشه در اصل وجود نداشته باشد.
...
[مشاهده متن کامل]

### مثال های کلاسیک در انگلیسی
| واژهٔ اصلی | پس ساخت جدید | توضیح |
| - - - - - - - - - - - | - - - - - - - - - - - - - - | - - - - - - - - |
| *editor* ( ویراستار ) | *edit* ( ویراستن ) | در اصل واژه *editor* از لاتین آمده و *edit* از آن ساخته نشده بود؛ انگلیسی زبانان پسوند * - or* را حذف کردند و فعل *edit* را ساختند. |
| *peddler* ( دست فروش ) | *peddle* ( دست فروشی کردن ) | تصور کردند * - er* پسوند فاعلی است، در حالی که *peddler* در اصل یک ریشه داشت. |
| *television* ( تلویزیون ) | *televise* ( پخش تلویزیونی کردن ) | پسوند * - ion* حذف شد. |
| *donation* ( کمک مالی ) | *donate* ( کمک کردن ) | از روی الگوی *create/creation*. |
| *enthusiasm* ( شور و اشتیاق ) | *enthuse* ( شوریدن ) | از روی الگوی وندها. |
| *lazy* ( تنبل ) | *laze* ( تنبلی کردن ) | پسوند * - y* حذف شد. |
| *surveillance* ( نظارت ) | *surveil* ( نظارت کردن ) | حذف * - ance*. |
### تفاوت با فرایندهای مشابه
- **پس ساخت** = حذف یک وندِ واقعی یا فرضی ← ساختِ پایهٔ جدید ( معمولاً فعل یا اسم ) .
- **کوتاه سازی** ( clipping ) = حذف بخشی از واژه بدون در نظر گرفتن وند، مثل *ad* از *advertisement*. در کوتاه سازی، تکهٔ باقی مانده لزوماً تکواژ آزاد نبوده و فرایند محدود به شکافتن وند نیست.
- **اشتقاق وارونه** ( reverse derivation ) = اصطلاحی دیگر برای همان پس ساخت.
### اهمیت پس ساخت
۱. نشان می دهد که گویشوران زبان آگاهانه و ناآگاهانه به تحلیل تکواژی واژه ها می پردازند.
۲. واژه های پس ساخته اغلب در ابتدا نادرست یا غیراستاندارد تلقی می شوند ولی با رواج، وارد زبان معیار می شوند ( مثل *edit*، *donate* ) .
۳. در فراگیری زبان و ساخت واژه های عامیانه و تخصصی کاربرد دارد ( مثال جدید: از *option* فعل *opt* ساخته شد، هرچند *opt* خود ریشه لاتین دارد اما انگلیسی زبانان آن را پس ساخت تلقی می کنند ) .

back formation ( زبان‏شناسی )
واژه مصوب: پس سازی
تعریف: واژه سازی از طریق حذف بخشی از واژه که وند انگاشته می شود|||متـ . اشتقاق معکوس
ساخت یه کلمه ی جدید از طریق کاهش دادن بخشی از کلمه
مثال:
televise - - - from television
edit - - - from editor
opt - - - from option
emote - - - from emotion
بخشی از اسم ها رو حذف کردیم تا به فعل تبدیل بشن .