سوالی مربوط به واژه‌ای فلسفی در متن کتاب زبان اصلی

 Crazy Wisdom در زمینه فلسفه و عرفان، اصطلاحی جالب و کمی دشوار برای ترجمه است؛ و تا حدی به سنت های فلسفی و عرفانی خاص، به ویژه ذن بودیسم و برخی مکاتب عرفانی، مربوط می شود.

ترجمه لفظ به لفظ آن می شود:

«خرد دیوانه وار» یا «حکمت دیوانه وار»

اما منظور از crazy در این ترکیب، لزوما «دیوانه» به معنای بیماری روانی نیست. منظور نوعی رفتار یا سخن ظاهرا نامعقول، خلاف عرف و حتی شوک آور است که در پس آن بینش یا حکمتی عمیق وجود دارد.

یعنی شخص حکیم گاهی عمدا کاری می کند که از دید مردم عادی «احمقانه، عجیب یا دیوانه وار» به نظر می رسد تا مخاطب را از چارچوب های معمول فکری بیرون بیاورد.

در مورد سقراط

اگر کتابی که می خوانید درباره Socrates است، استفاده از این اصطلاح کاملا قابل توجه است. سقراط در فلسفه غرب نمونه ای از کسی است که هنجارهای فکری و باورهای پذیرفته شده جامعه را به چالش می کشد و گاهی با پرسش ها و رفتارهایش دیگران را به ستوه می آورد.

حتی خود سقراط در Apology از تعبیر معروف «Socratic irony» استفاده می کند؛ یعنی تظاهر به نادانی برای آشکار کردن نادانی دیگران.

البته باید دقت کرد که Crazy Wisdom و Socratic irony مترادف نیستند. اگر نویسنده این دو را کنار هم آورده باشد، احتمالا از Crazy Wisdom به معنای گسترده تر و استعاری استفاده کرده است.

معادل فارسی

تا جایی که به کاربرد اصطلاحی مربوط می شود، معادل جاافتاده و واحدی در فارسی ندارد. بسته به متن، این گزینه ها مناسب ترند:

• حکمت دیوانه وار ← ترجمه تحت اللفظی و قابل فهم
• خرد دیوانه وار ← فلسفی تر
• حکمت نامتعارف ← اگر بخواهیم معنای اصطلاح را منتقل کنیم
• خرد خلاف عرف ← در متون فلسفی توضیحی تر
• حکمت شوریده ← ادبی تر، ولی ترجمه دقیق اصطلاح نیست

اگر متن شما فلسفی و درباره سقراط است، معمولا «حکمت نامتعارف» برای ترجمه روان و «حکمت دیوانه وار (Crazy Wisdom)» برای ترجمه دقیق تر پیشنهاد می شود.