این سبک طنز، چه نوع طنزی است؟

در شاهنامه اشعاری تحریف شده که دائم نشر میشود و میتواند به مرور آنرا کاملاً تغییر دهد، هر چند جزئی باشد مثلاً در نسخه اصلی آمده: 
چنین گفت موبد که مردن به نام
به از زنده دشمن بدو شادکام
که تحریف شده: 
چنین گفت موبد که مرد بنام 
به از زنده دشمن بر او شاد کام 
و همچنین:
کرا کشت خواهد همی روزگار
چه نیکوتر از مرگ در کارزار
که تحریف شده: 
اگر کُشت خواهد تو را روزگار 
چه نیکو تر از مرگ در کار زار 
حتماً باید مردم خودشان آستین بالا بزنند و آثار کهن ملی خود را پایش کنند.

ابوريحان محمد بيرونی اوايل عمر خود را در خوارزم معروف به خوارزم شاهيان گذرانيد و سپس چند سال در گرگان، در دربار قابوس بن وشمگير به سر برد و كتاب الآثار الباقيه را بنام آن پادشاه تأليف كرد. پس از چندى به خوارزم بازگشت و در دربار ابوالعباس مأمون به مأمون مدتی زيست. محمود غزنوى در مراجعت به غزنين ابوريحان را با چند تن از فاضلان دربار خوارزمشاه به غزنين برد. پس از آن چند بار به خوارزم سفر كرد و در غالب جنگهای سلطان محمود به هندوستان در ملازمت او بود و با دانشمندان و حكيمان هند معاشرت كرد و زبان سنسكريت را آموخت و دايره معلومات خود را وسعت داد و مواد لازم رابراى تأليف كتاب تحقيق ما للهند فراهم آورد. از آثار مهم او كتاب التفهيم است كه آن را به عربی و فارسی (جداگانه) تأليف كرده است.

ابوسعید ابوالخیر در میان عارفان مقامی بسیار برجسته و ویژه ای دارد و نام او با عرفان و شعر آمیختگی عمیقی یافته است. چندان که در بخش مهمی از شعر پارسی چهرهٔ او در کنار مولوی و عطار قرار میگیرد، بی آنکه خود شعر چندانی سروده باشد. 
در تاریخ اندیشه‌های عرفانی اش در بالاترین سطح اندیشمندان این گُسترهٔ پهناور در کنار حلاج، بایزید بسطامی و ابوالحسن خرقانی به شمار میرود. در کل ابوسعید با تلفیق عرفان و شعر در این سبک باعث این شد که شاعران دورۀ بعد یعنی سبک عراقی از او الگوبرداری کنند مانند: سعدی و مولانا که در اشعارشان، عرفان جوششی بسیاری دارد. نمونه ای از اشعار او: 
هرگز دلم از یاد تو غافل نشود 
گر جان بشود مهر تو از دل نشود 
افتاده ز روی تو در آیینهٔ دل 
عکسی که به هیچ وجه زایل نشود 

چو ضحاک شد بر جهان شهریار 
بر او سالیان انجمن شد هزار 
سراسر زمانه بدو گشت باز 
برآمد بر این روزگار دراز 
نهان گشت کردار فرزانگان 
پراکنده شد کام دیوانگان 
هنر خوار شد جادویی ارجمند 
نهان راستی آشکارا گزند 
شده بر بدی دست دیوان دراز 
به نیکی نرفتی سخن جز به راز 
دو پاکیزه از خانه جمّشید 
برون آوریدند لرزان چو بید 
که جمشید را هر دو دختر بدند 
سر بانوان را چو افسر بدند 
ز پوشیده رویان یکی شهرناز 
دگر پاکدامن به نام ارنواز 
به ایوان ضحاک بردندشان 
بر آن اژدهافش سپردندشان 
بپروردشان از ره جادویی 
بیاموختشان کژی و بدخویی 
ندانست جز کژی آموختن 
جز از کشتن و غارت و سوختن 

شاهنامه فردوسی

این نمونه بیشتر به طنز کنایه‌آمیز (Irony) و به‌طور مشخص طنز سیاسی/اجتماعی مبتنی بر وارونه‌نمایی تعلق دارد.

دلیلش این است که میان ادعای رسمی («بهترین رفاه برای همه») و واقعیت مشاهده‌شده («صف کشیدن مردم برای نان») تضاد آشکار وجود دارد. سپس بخش دوم جمله این تضاد را تشدید می‌کند: دولت به جای پذیرش مشکل، آن را به شکلی مثبت و تبلیغاتی تفسیر می‌کند («اشتیاق مردم برای حمایت از محصولات ملی»).

در این متن چند شگرد طنز هم‌زمان دیده می‌شود:

کنایه (Irony): معنای واقعی برعکسِ معنای ظاهری است.

هجو یا ساتیر (Satire): نقد حکومت، سیاست یا گفتمان رسمی از طریق طنز.

وارونه‌نمایی (Inversion): یک نشانهٔ بحران به‌عنوان نشانهٔ موفقیت معرفی می‌شود.

طنز ابسورد/پوچ‌نما (Absurdist Humor): اگر اغراق در توجیه دولت بسیار شدید باشد، متن رنگ‌وبوی طنز ابسورد هم پیدا می‌کند.

بنابراین اگر بخواهیم یک برچسب اصلی انتخاب کنیم، می‌توان گفت:

«طنز هجویِ کنایه‌آمیز (Satirical Irony)»؛ یعنی طنزی که با نشان دادن تناقض میان واقعیت و روایت رسمی، به نقد اجتماعی یا سیاسی می‌پردازد.