کار برد کلمه سنجاب در این بیت چیست؟
خفته بر سنجاب شاهی نازنینی را چه غم
گر ز خار و خاره سازد بستر و بالین غریب
❤️
٧ پاسخ
درود🙏🌹
جناب حافظ میگه:
گفتم ای سلطان خوبان رحم كن بر اين غريب
گفت در دنبال دل ره گم كند مسكين غريب
گفتمش مگذر زمانی گفت معذورم بدار
خانه پروردی چه تاب آرد غم چندين غريب
خفته بر سنجاب شاهی نازنينی را چه غم
گر ز خار و خاره سازد بستر و بالين غريب
میگه نازنینی که بر سنجاب شاهی خوابیده، کجا خبر داره و چه غمی داره که یه غریبی بستر و بالینش در شرایط سخت و بر خار و خاره است؟
سنجاب کوچکتر از گربه است و اغلب خاکستری رنگ و بیشتر در نواحی تبت بوده، موی آن نرم ترین موی در میان تمام پوستین ها بوده، حتی از سمور هم لطیف تر است، چون کوچک است و حجم کمی دارد و موجود کمیابی هم بوده، به همین خاطر از ازمنه کهن گرانبهاترین پوستین در میان انواع مشابه بوده، بخاطر همین اغلب شاهان و سلاطین از عهده هزینه این پوستین برای تشک و بالش بر می آمده اند، دقیقاً هم شاعر همین نکته را در تقابل غریب که بر بستر خار و خاره خوابیده، این نازنین ناز نازی را خفته بر سنجاب شاهی تصویر میکند.
ادامه شعر را هم در ادامه اضافه میکنم تا شعر بصورت کامل اینجا یادگار بماند:
ای كه در زنجير زلفت جای چندين آشناست
خوش فتاد آن خال مشكين بر رخ رنگين غريب
می نمايد عكس می در رنگ روی مه وشت
همچو برگ ارغوان بر صفحه نسرين غريب
بس غريب افتاده است آن مور خط گرد رخت
گر چه نبود در نگارستان خط مشكين غريب
گفتم ای شام غريبان طره شبرنگ تو
در سحرگاهان حذر كن چون بنالد اين غريب
گفت حافظ آشنايان در مقام حيرتند
دور نبود گر نشيند خسته و مسكين غريب
منظور . خزی از پوستین سنجاب که بر آن تکیه زدند.
در این بیت، کلمه «سنجاب» به معنای تحتاللفظی حیوان نیست، بلکه اشاره به پوست (فرو) سنجاب دارد که در قدیم فرشی نفیس و گرانبها بود.
🔸 توضیح:
در فرهنگ سنتی ایرانی، پوست سنجاب (مخصوصاً سنجاب سیبری یا نوعی دیگر) پوستی گرم و لطیف بود که برای تهیهی کلاه، یقه، و به خصوص زیرانداز و روانداز (لباس خوابگاه) پادشاهان و درباریان استفاده میشد. «سنجاب شاهی» یعنی پوست سنجابی که شایستهی مقام پادشاه است؛ یعنی بستری نرم، گرم و اشرافی.
🔸 معنی بیت:
نازنینی که بر فرشی از پوست سنجاب شاهی آرمیده است، غم ندارد اگر (شخص) غریبی (در سفر یا در سختی) بستر و بالینش از خار و سنگ باشد. یعنی فرق میان آسایش شاهانه و رنج غربت.
🔸 سنجاب ≠ به معنای تیز و چابک
در اینجا صرفاً نوعی فرش گرانبها را تداعی میکند و ربطی به چالاکی حیوان ندارد.
پس پاسخ: بستر نرم و مجللِ ساختهشده از پوست سنجاب.
در این بیت، کلمه «سنجاب» به معنای تحتاللفظی حیوان نیست، بلکه اشاره به پوست (فرو) سنجاب دارد که در قدیم فرشی نفیس و گرانبها بود.
🔸 توضیح:
در فرهنگ سنتی ایرانی، پوست سنجاب (مخصوصاً سنجاب سیبری یا نوعی دیگر) پوستی گرم و لطیف بود که برای تهیهی کلاه، یقه، و به خصوص زیرانداز و روانداز (لباس خوابگاه) پادشاهان و درباریان استفاده میشد. «سنجاب شاهی» یعنی پوست سنجابی که شایستهی مقام پادشاه است؛ یعنی بستری نرم، گرم و اشرافی.
🔸 معنی بیت:
نازنینی که بر فرشی از پوست سنجاب شاهی آرمیده است، غم ندارد اگر (شخص) غریبی (در سفر یا در سختی) بستر و بالینش از خار و سنگ باشد. یعنی فرق میان آسایش شاهانه و رنج غربت.
🔸 سنجاب ≠ به معنای تیز و چابک
در اینجا صرفاً نوعی فرش گرانبها را تداعی میکند و ربطی به چالاکی حیوان ندارد.
پس پاسخ: بستر نرم و مجللِ ساختهشده از پوست سنجاب.
درود
منظور پوست و خز گرانبهای سنجاب است که در خور پادشاهان است
در بیت مورد نظر، کلمه «سنجاب» به نوعی پوستین گرانبها (خز) از پوست سنجاب اشاره دارد که نشانه تجمل و ناز و نعمت است.
معنی بیت: آن نازنینی که بر پوستین گرانبهای سنجاب آرمیده، غم ندارد که غریب بر خار و سنگ بستر و بالین کند. در واقع «سنجاب» در برابر «خار و خاره» قرار گرفته تا تضاد میان ناز و نعمت خواجه و رنج غریبه را برساند.
درود منظور بالین و بستر است از پوست سنجاب
ممنون از پاسخ عالیتون استاد.
شاد و سلامت باشید.