نام این مورخ ایرانی چیست؟

سطح فکری: مختصات شعر قرن ششم در سطح فکری: اشاره به قرآن و حدیث، اشاره به مسائل کلامی از جمله نزاع معتزله و اشعریان که این دو جریان مهمترین جریان‌ های فکری در این قرن بود، اشاره به مسائل فلسفی و حکمی اما مخالفت کلی با فلسفه یونانی، اشاره به علوم مختلف از قبیل: نجوم، طب، تفسیر و فقه. مخالفت با تاریخ پیش از اسلام و تمدن ایرانیان پیش از اسلام و شاهان ایرانی. دلیل این را هم میتوان اینگونه بیان کرد که در قرن ششم به سبب حمایت سلجوقیان از خلیفه عباسی و خلافت بغداد و همچنین دشمنی با جریان‌های شعوبی و سرکوب قیام‌های ملی ایرانیان، به مخالفت با تاریخ پیش از اسلام ایران پرداختند. بنابراین در شعر نیز تاثیر گذار بود. و اشاره به تلمیحات مسیحی در سبک آذربایجانی. شکایت از ممدوح بجای مدح ممدوح. دوری کردن از مدح و مداحی کردن. مفاخره به علم و شعر خود و نازیدن به آن. شکایت از اوضاع روزگار و بی اعتباری آن. بطور خلاصه در شعر این دوره در سطح فکری دگرگونی نیز بوجود آمد. اشاره به آیات و احادیث و علوم مختلف و مساعل کلامی و فلسفی در شعر و مخالفت با تاریخ گذشتۀ ایران مشهود است و همچنین اشاره به بعضی از بازی‌ها و اصطلاحات آن مانند نرد و شطرنج دیده میشود و اشعار عرفانی و مذهبی، مفاخره، شکایت، تفسیر دینی و انتقادات اجتماعی مشاهده میشود/ منبع: سبک شعر در ادبیات پارسی از آغاز تا دوران معاصر. 

بانو شاعره یاسمن بو 
تذكرة الخواتين مینویسد: زن میرزا عسکری دامغانی بوده و چندی در گل برکه دکن که در هندوستان واقع است توقف داشته، شوهرش در آنجا مرد و یاسمن با یکی از امراء دربار تیموری به دهلی رفت و تا آخر عمر با فراغت و عزت به سر برد، خط ثلث و نسخ و شفيعا شكته و نستعلیق را بخوبی مینوشت و این اشعار از اوست:  
به آه و ناله کردم صید خود، وحشی نگاهان را 
به زور جذب کردم رام با خود، کج کلاهان را 
بنوشیدم سحرگه چون شراب بی ریائی را 
گرو کردم به جام می‌ لباس پارسائی را 
شدم همدم به میخواران، به خلوتخانۀ حیرت 
شکستم ساغر و پیمانۀ، زهد ریائی را 
گرفتم دامن صحرا، شدم هم پیشۀ مجنون 
سبق آموز گشتم، درس عشق بینوانی را 

اى پيك پی خجسته که داری پیام دوست 
بازای تا که بذل کنم جان بنام دوست 
گر خون ما به غمزه بریزد سزا بود 
دانیم فقر خویشتن و احتشام دوست 
بودم اگر چه خسرو ملك وجود خويش 
اينك شدم بصدق و ارادت غلام دوست 
سر بر نمیکنیم اگر چشم ما کند 
برعاشقان چو فرض بود احترام دوست 
سر تا به پای گوشم و آنهم در انتظار 
تا بشنوم از آن لب شیرین کلام دوست 
عمری بدین امید شب و روز میکنم 
تام کام گیرم از لب یاقوت فام دوست 
این افتخار بس به جهان گوهرا تو را 
کاندر درون جان و دلت شد مقام دوست 
ای سلسلۀ جان ها گیسوی چو چوگانت 
سرها بنگر چون گوی افتاده به میدانت 
دلها ز خم زلفت چون برگ فرو ریزد 
گر باد صبا خواهد شد سلسله جنبانت 
شام همه سر بر زد در کشور و صبح ما 
چون کوکب بخت ما سر زد ز گریبانت 
بر شوق بیفزودم چندانکه نظر کردم 
دل سیر نمیگردد از سیر گلستانت 
پیوند که سخت آمد هیهات که سست آید 
گر ره بوصالت نیست خو کرده به هجرانت 
در بند بر آزادی حسرت نبرم هرگز 
فرخنده دلی باشد کافتاده بزندانت 
تا روی تو را دیدم روی از همه پوشیدم 
دامن مکش از دستم دست من و دامانت 
لعل تو مسیح اندیش زلفین تو کافر کیش 
خود مهر ندیدم هیچ از کفر و مسلمانت 
از طعن حسود ای دل چندین ز چه اندیشی 
چون گوهر اگر پیوند داری تو به جانانت 
از بانو شاعره گوهر 

درود بر حسین عزیز🙏

بعد از چاق سلامتی🌺🌹

عبدالمحمد ايرانی شاعر، نويسنده، مورخ و روزنامه نگار اصفهانی متولد سال ۱۲۵۰ و متوفی ۱۳۵۴ قمری. که اگر شرح زندگینامه مختصرش را بنویسم: در هفت سالگی پدرش را از دست داد و در حجره ى تجارتی برادران خود به كار مشغول شد و همزمان در مدارس قديم اصفهان نيز به تحصيل پرداخت. در هفده سالگی به شيراز و بوشهر سفر كرده و پس از يك سال اقامت به عتبات رفت. پس از بازگشت به اصفهان، به نمايندگی شركت اسلاميه، كه براى ترويج صنايع وطنی در اصفهان تأسيس شده بود، به بادكوبه رفت و چند سال در آنجا ماند. در سال ۱۳۳۲ ق كه به مصر رفته بود، ابتدا در اسكندريه و سپس در قاهره به انتشار روزنامه ى چهره نما پرداخت. به همين سبب به چهره نما مشهور شد. در سال ۱۳۲۷ ق به اروپا رفت و در سال ۱۳۰۹ ش به ايران مراجعت نمود. پس از مرگش روزنامه ى چهره نما به مديريت فرزندش منوچهر مؤدب زاده ايرانی چاپ میشد. ايرانی سرانجام در مصر درگذشت. از آثار وى: رساله ى احقاق الحق، زرتشت باستانی و فلسفه ى او، تاريخ مفصل افغان، پيدايش خط و خطاطان، امان التواريخ، فوائد التواريخ. این فرد مورد نظر بود که پرسش نمودم.

اما احقاق الحق شوشتری، ابتدا ایشان را هم معرفی کنم: قاضی نوراللَّه فرزند سيد شريف الدين شوشترى مرعشی كه نسب شريفش با بيست و يك واسطه به سيد علی مرعشی موصول و با بيست و شش واسطه به حضرت سيدالساجدين زين العابدين (ع) میرسد. 
از مفاخر عالم تشيع و افتخارات دارالمؤمنين شوشتر و معاصر با عهد صفويه شاه عباس كبير بوده، فقيهی اصولی و محدثی رجالی و اديبی رياضی و متكلمی محقق و شاعرى ماهر و با كمالات صورى و معنوى و نفسانی و روحانی معروف بوده است. سرگذشت ایشان اینگونه است که در زمان اكبرشاه هندى براى تبليغ اسلام و ارشاد مردم هندوستان به هند مسافرت کرد و در لاهور به منصب قضاوت و داورى بين مردم رسيد و مرجع تقلید بود و امر به معروف و نهی از منكر و تبليغات دينی میکرد. و ضمناً تأليفات بسيارى در فنون مختلف كه حاكی از تبحر و نبوغ و جامع معقول و منقول بودنش بوده به يادگار گذاشت و جان شريفش را در راه خدمت به مذهب شیعه تقديم نمود و در راه اين هدف به دست سنيان متعصب به وضع فجيعی شهيد و قبرش در آگره هند (اكبرآباد) مزار موافق و مخالف گرديد. اما چگونگی شهادت او چنانچه در شهداء الفضيله علامه امينی و ريحانةالادب خيابانی و مقدمه شرح احقاق الحق علامه نسابه آيت اللَّه العظمی مرعشی نجفی نوشته شده از اين قرار است: علماء نواصب اهل سنت بر موقعيت وى حسد بردند و از كتاب احقاق الحق او سعايت كردند نزد سلطان اكبرشاه كه اين سيد رافضی است و دليل بر رفض او اينست كه در كتابهايش بر علی كرم اللَّه وجهه (علی علیه‌السلام) صلوات می فرستد و صلوات اللَّه عليه میگويد و اين خلاف سنت است، و مرتكب بدعتی شده است و همگی فتواى قتل او را دادند. پس شاه گفت همه بنويسند پس نوشتند و امضا كردند و شاه چون امضاها را خواند گفت: پس چرا فلان عالم امضا نكرده او بايد حتماً امضا كند، پس نزد آن عالم رفتند كه از او امضا بگيرند، او گفت: اين شخص چرا واجب القتل شده؟ گفتند چون براى علی صلوات اللَّه عليه مینويسد و صلوات مخصوص به پيغمبر است. (یعنی به جرم اینکه کنار نام مولا علی علیه‌السلام، صلواة الله علیه نوشته) در جواب نوشت: حديث نبوى: يا علی لحمك لحمی و دمك دمی... مسلم اهل قبله است و چون علی لحم و دم پيغمبر است، پس همچنانكه براى پيغمبر صلی اللَّه عليه میگوئيم براى علی (علیه‌السلام) هم بايد صلوات اللَّه عليه بگوئيم، بنابراين او مرتكب بدعت نشده و اين شعر را به هندى نوشت. 
گر لحمك لحمی به حديث نبوى هی 
بی صلی علی نام علی بی ادبی هی
(هی در زبان هندی به معنای: هست) پس اكبرشاه اجازه قتل او را نداد، تا بعد از او در زمان پسر جوان ساده و مستش، در سال ۱۰۱۹ هجرى علماء حسود ناصبی آن بزرگوار را در راه گرفته و آنقدر با سيم خاردار بر بدن او زدند تا گوشت و اعضايش را پاره پاره کردند و او را بطور زجرآوری شهيد كردند. این بزرگوار شهید تخلص (نوری) داشته و از اشعار اوست اين ابيات: 
عشق تو نهاليست كه خوارى ثمر اوست 
من خارى از آن باديه‌ام كاين شجر اوست 
بر مائده عشق اگر روزه گشائی 
هشدار كه صد گونه بلا ما حضر اوست 
وه كاين شب هجران تو بر ما چه دراز است 
گوئی كه مگر صبح قيامت سحر اوست 
فرهاد صفت اين همه جان كندن (نورى) 
در كوه ملامت بهواى كمر اوست 
همون‌طور که خدمت شما عرض کردم تخلص آن بزرگوار نورى بوده و وقتی در هند، جان خود را در خطر ديده شاید با خودش این شعرش را تکرار کرده: 
خوش پريشان شده اى با تو نگفتم نورى؟ 
آفتی اين سر و سامان تو در پی دارد؟ 
در سال ۱۳۹۰ هجرى كه مزار و كتابخانه شهيد را افتتاح کردند، از تمام مراجع بزرگ عراق و ايران و بلاد ديگر رسماً دعوت شد و مراجعی مثل ميلانی و مرعشی نجفی و شاهرودى و شريعتمدارى و ديگران با شركت صدها هزار نفر آنجا را افتتاح کردند که در جلد پنجم كتاب: گنجينه دانشمندان مفصلاً توضیح داده، منم بصورت خلاصه معرفی کردم، اما سوال شما در مورد احقاق الحق شوشتری، حسین جان کتاب احقاق الحق قاضی نورالله مرعشی شوشترى شهيد كه موضوعش غدیرخم و حقانیت امام علی علیه‌السلام طبق وصیت پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله وسلم هستش و مرجع تقلید آيت الله مرعشی نجفی که پس از رحلت آيت الله بروجردى در سال ۱۳۸۰ قمری، جزو معدود مجتهدانی بود كه به عنوان مرجعيت شيعه انتخاب شد، کتابی با عنوان تعليقات احقاق الحق قاضی نورالله مرعشی شوشترى شهيد نوشته که پنجاه جلد است و به نوعی این کتاب را تکمیل کرده. احقاق الحق ایرانی رساله تاریخی هست، ولی احقاق الحق شوشتری جزو کتب مذهبی، عقیدتی، و حوزوی تدریس میشه. امیدوارم این مختصر توضیح مفید و جوابگوی پرسش شما باشد.
 

بانو شاعره کنیز فاطمه 
تذكرة الخواتين دربارۀ این شاعره چنین مینویسد: این بانو که ذوق و طبعی شاعرانه داشته مادر شاه سلیمان کابلی است و  این بیت نمونه طبع اوست:
سزد که فخر برد آسمان به دورانم 
کنیز فاطمه و مادر سلیمانم 

تصحیح ممیشود...عبالمحمدعلیزاده.ایرانی.مورخ