مردانگی نیست پای زدن فتاده ای را گردست فتاده ای گرفتی مردی

درست آن به این شرح است:

گر بر سر نفس خود امیری مردی

ور بر دگر خرده نگیری  مردی

مردی نبود فتاده را پای زدن

ور دست فتاده ای بگیری مردی

بیت مورد نظر دارای چند صنعت ادبی است:

1. مقابله: دو عبارت متضاد در مصراع‌ها آمده است:

"پای زدن فتاده‌ای را" در مقابل "دست فتاده‌ای گرفتن".

2. تضاد:

"پای زدن" (نماد ظلم) در برابر "دست گرفتن" (نماد کمک و مردانگی).

"فتاده" در دو معنی متفاوت آمده است: یکی در معنای شخص شکست‌خورده (ناتوان) و دیگری به معنای کسی که کمک می‌خواهد.

3. ایهام تناسب: کلمه "مردی" می‌تواند هم به معنای "انسان مذکر" باشد و هم به معنای "جوانمردی و مروت" که تناسب معنایی با مضمون بیت دارد.

4. تکرار: کلمه "فتاده‌ای" در هر دو مصراع تکرار شده است، که نوعی تاکید و موسیقی درونی ایجاد می‌کند.

5. اخبار به لاف و انکار: در مصراع اول چیزی را نفی کرده ("مردانگی نیست...") و در مصراع دوم آن را با شرایط درست تعریف کرده است ("مردی آن است که...").

این صنایع ادبی در کنار هم، زیبایی و تاثیرگذاری این بیت را افزایش داده‌اند.

پای زدن فتاده: کنایه

دست فتاده گرفتن: کنایه

کنایه‌های بالا تضاد هم دارن

دست،پا: تناسب (مراعات نظیر)