دانشگاه

/dAneSgAh/

معنی انگلیسی:
university, red-brick, redbrick, school

لغت نامه دهخدا

دانشگاه. [ ن ِ ] ( اِ مرکب ) دانشگه. محل دانش. جای دانش. جای علم. || اصطلاحاً مؤسسه ای که تعلیم درجات عالیه علوم و فنون و ادبیات و فلسفه و هنر کند. این کلمه بجای اونیورسیته بکار رفته است. دانشگاه شعبه هایی بنام دانشکده خواهدداشت و هر دانشکده جای تعلیم رشته ای از رشته های علمی یا فنی یا ادبی یا فلسفی و یا هنری خواهد بود. در ایران صرف نظر از مدارس قدیم که همه نوع تعلیم از فروترین تا برترین درجات در آنها داده میشد و برخی از آنها در تاریخ تعلیم و تربیت در قرون مختلفه بنام بوده است ، سابقه تأسیس دانشگاه 1313 هَ. ش. می رسد که دانشگاه تهران بنیاد نهاده شده است. و هم اکنون جز از تهران در شهرهای اصفهان و تبریز و شیراز و مشهد و اهواز نیز دانشگاه هست و ما فهرست وار به تشکیلات و تاریخ تأسیس هرکدام و اینکه هر یک مشتمل بر چند دانشکده هستند اشاره می کنیم :
دانشگاه تهران - دانشگاه تهران در سال 1313 هَ. ش. بموجب «قانون تأسیس دانشگاه » مصوب هشتم خرداد 1313 ایجاد گردید و در این تاریخ از مدارس عالی که در آن هنگام وجود داشت ( مانند دارالمعلمین عالی ، مدرسه حقوق و علوم سیاسی ، مدرسه عالی طب ) دانشگاه تهران تشکیل شد و بسرعت اجزاء مختلف آن ایجاد گردید. با این تعبیر میتوان قدیمترین تاریخ تأسیس بعضی از شعب منضم شده به دانشگاه تهران را سال 1268هَ. ق. ( 1231 هَ. ش. ) که سال تأسیس مدرسه دارالفنون بر اثر مساعی میرزا تقی خان امیرکبیر باشد، دانست. دارالفنون دارای شعب متعدد از قبیل طب ، فنون نظامی ، ریاضیات ، ادبیات ، موسیقی و رشته های دیگر علوم و فنون بود.
رشته طب بر اثر توسعه سازمان آن بعدها از دارالفنون جدا و بنام مدرسه عالی طب و داروسازی موسوم شد. همچنین رشته های فنون نظامی نیز از دارالفنون جدا شد و بوزارت جنگ ملحق گردید. البته در آن زمان در نقاط مختلف کشور مدارس قدیمه ای وجود داشت که در آنها علوم اسلامی و بسیاری ازمباحث مربوط بعلوم عقلی و نقلی تدریس میشد. قدیمترین تاریخ تأسیس این مدارس و دارالعلمها در ایران قرن چهارم هَ. ق. ( قرن دهم م. ) است. مجموعه این مدارس و ایجاد مدارس عالی دیگری که در شرایط زمان تأسیس آنها را ایجاب میکرد و لزوم وحدت و تمرکز اداره این مدارس عالی سبب شد که وزارت فرهنگ بترتیبی که در کشورهای مترقی معمول است طرح دانشگاهی بریزد و قانون آنرا در هشتم خرداد1313 به تصویب برساند. اینک متن قانون تأسیس دانشگاه که در جلسه هشتم خرداد 1313 از تصویب مجلس شورای ملی گذشته است :بیشتر بخوانید ...

فرهنگ فارسی

( اسم ) ۱ - جای تعلیم محل آموختن . ۱ - موسسه علمی وسیع شامل چند دانشکده و موسسه مجموعه مدارس عالی دارالفنون دار العلم .

فرهنگ معین

( ~. ) (اِمر. ) ۱ - جای دانش ، محل تعلیم و تعلم دانش . ۲ - مؤسسة علمی وسیع شامل چند دانشکده و مؤسسه .

فرهنگ عمید

مدرسۀ عالی که تمام علوم در آنجا تدریس شود، مؤسسۀ آموزش عالی بزرگی که شامل چند دانشکده و رشته های گوناگون در سطح بالاتر از دیپلم در آن آموزش داده می شود.

دانشنامه آزاد فارسی

دانشگاه (university)
مؤسسۀ آموزش عالی و پژوهشی برای آموزش فارغ التحصیلان دورۀ متوسطه. در ایران، معمولاً دانشگاه متشکل از دست کم سه یا دو دانشکده و یک آموزشکده است. وجه تمایز دانشگاه از سایر مراکز آموزش عالی، این است که دانشگاه دوره های کارشناسی ارشد و دکتری دارد. دانشگاه های ایران، با توجه به زمینۀ فعالیت خود، به سه گروه تقسیم می شوند: ۱. دانشگاه جامع، مجموعه ای متشکل ازدانشکده های عمومی؛ ۲. دانشگاه تخصصی، مجموعه ای متشکل از دانشکده های تخصصی در هر یک از گروه های برنامه ریزی؛ ۳. دانشگاه حرفه ای کاربردی (علمی ـ کاربردی)، مجموعه ای متشکل از حداقل پنج دانشکدۀ عمومی یا تخصصی یا ترکیبی از آن ها، به منظور دستیابی به اهداف کاربردی و تربیت نیروی انسانی. دانشگاه های ایران، در حال حاضر، به دو گروه دانشگاه های دولتی، مانند دانشگاه تهران، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشگاه فردوسی مشهد؛ و دانشگاه های غیر انتفاعی، مانند دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه علمی کاربردی تقسیم می شوند. دانشگاه های دولتی ایران زیر نظر دو وزارتخانۀ علوم، تحقیقات و فناوری؛ و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار دارند و بودجۀ آن ها را دولت تأمین می کند. دانشگاه های غیرانتفاعی ازلحاظ درس ها و مقررات آموزشی تابع دو وزارتخانۀ فوق اند؛ ولی با سرمایۀ خصوصی اداره می شوند. نخستین دانشگاه اروپایی دانشگاه سالرنو در ایتالیا بود، که در قرن ۹م تأسیس شد، و درپی آن دانشگاه های بولونیا، پاریس، آکسفورد، کیمبریج، و مونپلیه در قرن ۱۲م و دانشگاه های سالامانکا و تولوز در قرن ۱۳م به وجود آمدند. دانشگاه های پراگ، وین، هایدلبرگ، و کلن، و همچنین بسیاری از دانشگاه های فرانسوی، ازجمله دانشگاه های آوینیون، اورلئان، کائور، گرِنوبل، آنژه، و اورانژ، در قرن ۱۴م بنیاد نهاده شدند. دانشگاه های اِکس، دُل، پواتیه، کان، نانت، بزانسون، بورژ، و بوردو در قرن ۱۵م تأسیس شدند. دانشگاه سنت اندروز، نخستین دانشگاه اسکاتلند، در ۱۴۱۱، و ترینیتی کالج، در دوبلین، در ۱۵۹۱ دایر شدند. امریکا، هم دانشگاه های ایالتی دارد (که هزینه هایشان را ایالت ها تأمین می کنند) و هم دارای دانشگاه های خصوصی است. قدیمی ترین دانشگاه های موجود در ایالات متحد امریکا خصوصی اند: هاروارد (۱۶۳۶)، ویلیام و مری (۱۶۹۳)، ییل (۱۷۰۱)، پنسیلوانیا (۱۷۴۱)، و پرینستون (۱۷۴۶). نوآوری های اخیر شامل دانشگاه هایی است که در عرصه های بین المللی خدمت می کنند؛ مثل دانشگاه فنی خاورمیانه (۱۹۶۱) در آنکارای ترکیه، که تحت حمایت سازمان ملل متحد اداره می شود، دانشگاه ملل متحد در توکیو (۱۹۷۴) و دانشگاه آزاد بریتانیا (۱۹۶۹). از دانشگاه آزاد انگلستان به نحو گسترده ای گرته برداری شده است، مثل کنسرسیوم دانشگاه ملی که در ایالات متحد امریکا بنیاد نهاده شد.

مترادف ها

academy (اسم)
فرهنگستان، دانشگاه، اکادمی، اموزشگاه، انجمن ادباء و علماء، انجمن دانش، مکتب و روش تدریس افلاطونی

university (اسم)
دانشگاه، مدرسه

college (اسم)
دانشگاه، کالج، دانشکده

فارسی به عربی

اکادیمیة , جامعة , خلیة

پیشنهاد کاربران

بپرس