ایه 18 سوره طه

دانشنامه اسلامی

[ویکی اهل البیت] آیه 18 سوره طه. قَالَ هِیَ عَصَایَ أَتَوَکَّأُ عَلَیْهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَیٰ غَنَمِی وَلِیَ فِیهَا مَآرِبُ أُخْرَیٰ
موسی عرضه داشت: این عصای من است که بر آن تکیه می زنم و با آن از درختان بر گوسفندانم برگ می ریزم و حوائجی دیگر (چون مدد راه رفتن و دفع دشمن و غیره) نیز به آن انجام می دهم.
گفت: این عصای من است، بر آن تکیه می زنم، و با آن برگ درختان را برای گوسفندانم فرو می ریزم و مرا در آن نیازهای دیگری هم هست.
گفت: «این عصای من است، بر آن تکیه می دهم و با آن برای گوسفندانم برگ می تکانم، و کارهای دیگری هم برای من از آن برمی آید.»
گفت: این عصای من است. بر آن تکیه می کنم و برای گوسفندانم با آن برگ می ریزم. و مرا با آن کارهای دیگر است.
گفت: «این عصای من است؛ بر آن تکیه می کنم، برگ درختان را با آن برای گوسفندانم فرومی ریزم؛ و مرا با آن کارها و نیازهای دیگری است.
He said, "It is my staff; I lean upon it, and I bring down leaves for my sheep and I have therein other uses."
He said, "It is my rod: on it I lean; with it I beat down fodder for my flocks; and in it I find other uses."

پیشنهاد کاربران

آیه 18 سوره طه
قَالَ هِیَ عَصَایَ أَتَوَکَّأُ عَلَیْهَا وَأَهُشُّ بِهَا عَلَیٰ غَنَمِی وَلِیَ فِیهَا مَآرِبُ أُخْرَیٰ
قَالَ هِیَ عَصَایَ أَتَوَکَّأُ عَلَیْهَا گفت: �این عصای من است؛ بر آن تکیه می کنم، وَأَهُشُّ بِهَا عَلَیٰ غَنَمِی برگ درختان را با آن برای گوسفندانم فرومی ریزم وَلِیَ فِیهَا مَآرِبُ أُخْرَیٰ و مرا با آن کارها و نیازهای دیگری است
...
[مشاهده متن کامل]

أَهُشُّ : از ریشه ( هشش ) هشّ یعنی تکان برگ درختان تا بریزند. راغب گوید: آن قریب است به هزّ در تحریک چیزی. و بر چیز نرم واقع میشود مثل �هشّ الورق� تکان دادن برگ . برگ درخت . ، ضربه زدن به درخت تا برگهایش بریزد .
مَآرِبُ : ء رب : نیاز ، کاربرد ، مقصد ، خواست . ( المنجد ) حاجت و نیاز راغب گفته: ارب احتیاج شدیدی است که در دفع آن بحیله متوسل شوند. ( قاموس )
آیه ۱۸ سوره طه، پاسخِ مشروح و تأمل برانگیز حضرت موسی ( ع ) به پرسش خداوند است. این آیه از منظر ادبی، عرفانی و روان شناختی، یکی از زیباترین نمونه های تعامل میان �خالق� و �مخلوق� ( عاشق و معشوق ) در قرآن کریم است:
بررسی ابعاد گوناگون این پاسخ:
۱. بعد ادبی و روان شناختی: �اطنابِ برآمده از عشق�
از نظر فنون فصاحت و بلاغت، پاسخِ منطقی به سؤال �آن چیست؟�، یک کلمه است: �عصا�. اما موسی ( ع ) کلام را طولانی می کند. مفسران ( مانند زمخشری و فخر رازی ) این طولِ کلام را به �لذتِ هم سخنی� نسبت می دهند:
استلذاذ به خطاب: موسی ( ع ) دریافت که در پیشگاه ربوبی است و خداوند با او سخن گفته است. او نمی خواهد این مکالمه زود پایان یابد. پس به شرح جزئیات می پردازد تا زمان بیشتری را در محضر محبوب بگذراند.
ادبِ حضور: او ابتدا با ضمیر �هی� و سپس با �عصای� ( عصای من ) ، شیء را به خود نسبت می دهد تا هویت و کاربرد آن را کاملاً روشن کند و سپس به فواید آن اشاره می کند تا نشان دهد که به عنوان یک چوپان، به وظایف خود آگاه است.
۲. بعد کلامی و تربیتی: �تکیه گاه های مجازی�
عبارت �أَتَوَکَّأُ عَلَیْهَا� ( بر آن تکیه می کنم ) نکته ای ظریف در توحید افعالی دارد:
موسی ( ع ) در این لحظه، عصا را به عنوان �تکیه گاه� و �ابزارِ رزق� ( برای گوسفندان ) معرفی می کند. او طبق عادت بشری، به اسباب و علل مادی اشاره دارد.
این پاسخ زمینه سازِ یک درس بزرگ الهی است: خداوند بلافاصله فرمان می دهد �آن را بیفکن!� ( أَلْقِهَا ) . خداوند می خواهد به موسی ( ع ) بیاموزد که آنچه بر آن تکیه کرده ای و آن را نافع می پنداری، به اراده ما می تواند به اژدهایی ترسناک تبدیل شود و باز به اراده ما به حال اول برگردد. پس تکیه گاه حقیقی �اوست�، نه این چوب خشک.
۳. بعد عرفانی و تأویلی: �مآرب اخری� و کثرت در وحدت
جمله پایانی آیه ( وَلِیَ فِیهَا مَآرِبُ أُخْرَیٰ ) از دیدگاه عرفا، به ویژه در متون مشربِ ابن عربی یا تحلیل های اشراقی، بسیار پرمعناست:
ابهامِ عارفانه: موسی ( ع ) برخی از کاربردها را می گوید اما بقیه را در عبارت �نیازهای دیگر� پنهان می کند. برخی گفته اند این نشانه حیا است و برخی دیگر معتقدند او در آن لحظه غرق در حیرت بود و نمی خواست تمام جزئیات دنیوی را در محضر حق بر شمرد.
اشاره به معجزه در بطن عادت: از دیدگاه تأویلی، آن �نیازهای دیگر� که موسی ( ع ) شاید خودش هم به طور کامل از ابعاد ملکوتی اش باخبر نبود، همان تبدیل شدن به اژدها، شکافتن دریا و جوشاندن چشمه از سنگ بود. خداوند از او پرسید تا او را متوجه کند که این شیءِ ناچیز، حامل چه پتانسیل های عظیمی برای �رسالت� است.
۴. پیوند با زیست جهان موسی ( ع )
این آیه نشان دهنده زیستِ متواضعانه حضرت موسی پیش از مقام رسالت است. او چوپانی است که دغدغه گوسفندانش را دارد ( أَهُشُّ بِهَا عَلَیٰ غَنَمِی ) . این �عصا� ابزار کار او و رفیق تنهایی های او در بیابان مدین بوده است.
تبدیلِ همین ابزارِ �کار و معیشت� به �آیت و معجزه�، حاوی این پیام است که خداوند برای ایجاد تحولات بزرگ، از همان امکانات موجود و ساده ی بنده خود استفاده می کند؛ مشروط بر آنکه بنده، آماده �افکندن� ( رها کردن ) آن به فرمان حق باشد.
نتیجه گیری:
آیه ۱۸، تصویری از �بشریتِ موسی� در برابر �ربوبیت حق� است. موسی با تمام تعلقات و ابزارهای مادی اش ( عصا ) ایستاده است و خداوند با یک پرسش، او را به سمتی می برد که تمام این تعلقات را در راه یک هدف والاتر ( مبارزه با فرعون و هدایت قوم ) به کار گیرد.